Kỷ niệm ngày Thương binh liệt sỹ 27/7

Anh hùng Liệt sỹ tình báo Phạm Ngọc Thảo

Cập nhật: 10:21 | 20/07/2021
Phạm Ngọc Thảo (1922-1965) là một cán bộ tình báo của Quân đội nhân dân Việt Nam, hoạt động tình báo trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Ông là người có nhiều ảnh hưởng chính trị và cũng là một thành viên chủ chốt trong 2 cuộc đảo chính ở miền Nam Việt Nam vào những năm 1964-1965. Ông là Đại tá của 2 quân đội đối nghịch trong Chiến tranh Việt Nam là Quân đội nhân dân Việt Nam và Quân lực Việt Nam Cộng hòa.    
Phạm Ngọc Thảo một trong những học viên khóa I Trường võ bị Trần Quốc Tuấn

Gần 60 năm đã trôi qua, tôi còn lưu lại được kỷ vật, nhất là những bức ảnh thời đang học ở trường Võ bị Trần Quốc Tuấn, khóa 1, nhiều anh em chụp chung ở thị xã Sơn Tây. 6 anh đã hy sinh trên khắp chiến trường một cách anh dũng. Điều đặc biệt là Phạm Ngọc Thảo, một thanh niên trí thức, kỹ sư, vào làng Tây, công giáo 3 đời, yêu nước rất nồng nàn. Anh làm Trưởng phòng quân báo Nam Bộ, rồi Tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn 307, đơn vị có bài ca vang dội núi sông thời chống Pháp.

Đại tá Phạm Ngọc Thảo-sinh năm 1922 tại Sài Gòn, nguyên quán tỉnh Bến Tre. Ông là con thứ tám trong một gia đình địa chủ lớn có quốc tịch Pháp, tên Pháp của ông Là Albert Phạm Ngọc Thuận, sau này lấy tên Việt mới gọi là Phạm Ngọc Thảo. Vì con thứ tám nên trong gia đình mọi người thường gọi ông là Chín Thảo.

Phạm Ngọc Thảo thời trẻ

Lúc nhỏ ông theo học tại một trường tư nổi tiếng ở Sài Gòn, trường trung học công giáo Taberd. Hết cấp tú tài, ông học ngành công chính. Cách mạng tháng Tám bùng nổ, ông làm giao liên rồi trở thành cán bộ chỉ huy quân sự cấp trung đoàn. Những năm 1952-1953, ông là sĩ quan tham mưu trong một số đơn vị chủ lực của ta. Cũng trong những năm ở chiến khu này, ông lập gia đình với bà Phạm Thị Nhiệm, là em ruột giáo sư Phạm Thiều, nguyên Đại sứ nước ta tại Tiệp Khắc (cũ).

Sau hiệp định Giơ-ne-vơ, ông ở lại miền Nam làm nghề dạy học tại một số trường tư thục Sài Gòn. Vì không chịu ký tên vào giấy “hồi chánh” nên ông đã bị mật vụ Pháp (do Mai Hữu Xuân cầm đầu) vây bắt mấy lần, nhưng ông đều trốn thoát. Cuối cùng ông về Vĩnh Long dạy học. Vùng đất này thuộc địa phận của giám mục Ngô Đình Thục, giám mục lại rất tin và khâm phục ông nên đã giới thiệu với anh em Ngô Đình Diệm và Ngô Đình Nhu. Được bảo đảm về chính trị, ông đã cùng vợ con trở lại Sài Gòn sinh sống. Đầu năm 1956, ông làm việc tại Ngân hàng quốc gia Sài Gòn. Sau đó được Ngô Đình Diệm đưa sang ngạch quân sự với cấp bậc đại úy đồng hóa trong quân đội Sài Gòn.

Từ đó, ông lần lượt giữ các chức vụ tỉnh đoàn trưởng tỉnh đoàn bảo an Vĩnh Long, rồi chỉ huy trưởng bảo an tỉnh Bình Dương. Sau khi tu nghiệp ở các lớp chỉ huy, tham mưu quân sự trong và ngoài nước (Mỹ), ông được thăng cấp thiếu tá và về làm việc tại Phủ tổng thống, bên cạnh Ngô Đình Nhu. Ông rất được Ngô Đình Diệm tin dùng trong lĩnh vực chính trị, tình báo và an ninh nội bộ. Đầu những năm 60, trước cao trào đồng khởi ở Bến Tre, Diệm đã cử ông giữ chức tỉnh trưởng tỉnh này (khi ấy là tỉnh Kiến Hòa) với cấp bậc trung tá.

Sau đảo chính lật đổ họ Ngô (11-1963), ông được thăng đại tá, làm tuỳ viên báo chí trong “Hội đồng quân nhân cách mạng”. Các giấy tờ do ông ký đều với tư cách đại tá đặc trách báo chí Phủ thủ tướng. Sài Gòn lúc này thật lộn xộn, có tới 30 đảng phái chính trị đang hoạt động hoặc đang chờ xét hồ sơ. Báo chí mọc lên như nấm sau mưa, riêng nhật báo đã có tới 44 tờ. Sự “gây nhiễu” của báo chí Sài Gòn rất có lợi cho ta lúc này. Phải chăng kế hoạch này đã nằm trong tính toán và tính khả thi của “Ngài đại tá đặc trách báo chí Phủ thủ tướng Phạm Ngọc Thảo?”.

Một thời gian sau, ông được cử làm tùy viên văn hóa của Tòa đại sứ Việt Nam (Sài Gòn) tại Mỹ. Vợ con ông đều sống và thường trú tại Hoa Kỳ. Đầu năm 1965, ông bị gọi về nước vì chính quyền Sài Gòn đã nghi ngờ, muốn bắt ông. Biết vậy, ông trốn luôn và bí mật liên lạc với cơ quan tình báo cùng các lực lượng đối lập khác để tổ chức đảo chính ở Sài Gòn. Cuộc đảo chính 19-2-1965 nổ ra không thành, ông phải tiếp tục trốn tránh và cuối cùng trú tại một tu viện công giáo ở Thủ Đức.

Đại tá tỉnh trưởng Phạm Ngọc Thảo tiếp xúc người dân Bến Tre

Ngày 16-7-1965, ông bị một toán mật vụ bắt, chúng giải ông đến một bìa rừng gần Hố Nai (Biên Hòa) để ám sát. Chúng bắn ông vào mặt, ông không chết mà chỉ bị ngất. Một linh mục đưa ông về Biên Hòa cứu chữa, nhưng bị phát giác và ông lại bị an ninh quân đội ngụy bắt về Sài Gòn. Tại đây ông bị sát hại lúc 1 giờ 30 phút ngày 17-7-1965. Năm đó ông 43 tuổi.

Những năm ấy, rất ít người biết Phạm Ngọc Thảo là một tình báo, người ta chỉ biết ông là một sĩ quan có khả năng chính trị và ngoại giao. Sau ngày thống nhất đất nước, ông được Nhà nước ta truy phong liệt sĩ, với quân hàm đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam.

Có những con người mà hoạt động của họ như một huyền thoại. Đại tá tình báo liệt sĩ Phạm Ngọc Thảo là một con người như vậy. Với các nhà tình báo Việt Nam thì có thêm một sự bất ngờ: hóa ra đã có một thời ông là “đồng nghiệp”, hơn thế nữa, còn là một vị đại tá đặc trách báo chí trong chính quyền Sài Gòn!

Phạm Ngọc Thảo, học viên khóa I Trường Lục quân Trần Quốc Tuấn chính là nguyên mẫu Nguyễn Thành Luân trong tiểu thuyết "Ván bài lật ngửa" cuả tác giả Trần Bạch Đằng. Ông là người được coi là "luôn sống giữa hai làn đạn". Ông là một trong 4 nhà tình báo xuất sắc nhất của quân đội ta.

Trần Hòa Bình và Hồ Kỳ Lượm

  • Xin chờ trong giây lát...