Để đầu nguồn suối Tấc mãi xanh

Cập nhật: 07:39 | 29/07/2021
Từ xưa tới nay, người dân ở mảnh đất Phù Yên này hầu như được nghe kể về ngọn nguồn của dòng suối Tấc hiện hữu hàng ngàn năm.    
de dau nguon suoi tac mai xanh
Hồ Suối Chiếu nơi đầu nguồn Suối Tấc

Chuyện kể rằng, ở phía bắc lòng chảo trù phú này có ngọn núi Khau Ly hùng vĩ. Trên núi có cái ao sâu rộng mang tên AO BA CỬA (Tiếng Thái gọi là NOONG XAM TẠNG; Tiếng Mường gọi TẪM PA TÃNG). Cái Ao ba cửa ấy chia nước xuống 3 ngả khác nhau. Một xuống phía Tây qua địa danh Phiêng Ban (Bắc Yên bây giờ) gọi là Suối Sập.

Một nhánh chảy sang phía Đông đến Ba Khe (Văn Chấn, Nghĩa Lộ cũ) gọi là (suối) Ngòi Lao. Một cửa xuống phía Nam ngay chân núi Khau Ly gọi là Suối Lạt. Nước suối Lạt chảy ra gặp khe suối Chiếu, tạo thành nguồn Suối Tấc bây giờ.

Chuyện kể như thế. Còn cái Ao 3 cửa thì...?!. Rất nhiều người đã ngược núi Khau Ly đi tìm ao mà chưa có lời giải! Mấy đỉnh kế tiếp Khau Ly đều đã có cột mốc đánh dấu ranh giới các châu, mường (huyện, tỉnh) ngày nay. Dù sao, 3 dòng suối (Sập, Lao, Lạt) từ ba cửa ao trong câu chuyện truyền miệng ấy đến hôm nay vẫn chảy. Chỉ có các thế hệ con người sống bên những dòng suối đó mới hiểu và thấy cần đối xử với suối nước như thế nào?

Tôi đã tìm về ngọn nguồn suối Tấc. Nơi suối Lạt và suối Chiếu gặp nhau, xưa có một bản nhỏ trên 30 hộ dân - bản Suối Chiếu (Nặm Chiếu). Cuối những năm 90 của Thế kỷ XX, tỉnh Sơn La với nguồn vốn tài trợ của tổ chức phi Chính phủ Pháp đã cho  khảo sát, thiết kế và xây dựng một con đập bê tông chắn ngang nơi gặp nhau của 2 con suối Lạt và Chiếu. Bản nhỏ phải di dời, bỏ lại cái tên gọi cho lòng hồ chứa nước - hồ suối Chiếu.

Có hồ nước, dân suối Chiếu di vén lên xung quanh. Đường đến suối Chiếu được mở rộng. Có điện, đường thông thoáng, thiên nhiên lại ban cho nơi đây một nguồn nước khoáng nóng. Và đương nhiên, Suối Chiếu bây giờ đang trở nên một điểm du lịch vẫy gọi du khách. Một doanh nghiệp tư nhân từ Hà Nội đã đến đầu tư,  xây dựng cơ ngơi, hứa hẹn một khu du lịch hấp dẫn.

Trên hồ, vài năm trở lại đây dân đã dùng xuồng máy đưa đón khách đi vãn cảnh. Cửa suối Lạt - nguồn nước chính cung cấp cho hồ dâng - tuy không còn ào ạt như xưa, nhưng vẫn còn đó dòng nước trong xanh, mát rượi. Vẫn còn vịnh sâu đủ cho du khách ngụp lặn nếu thích... Phía dưới đập, nước tràn chảy ngày đêm xuôi theo hướng Nam về thung lũng Phù Hoa ấy là dòng SUỐI TẤC!

Bất giác, tôi nghĩ may cho dân quê 8 xã sống dọc 2 bên suối Tấc! Ấy là sau hơn 2 năm xuất hiện dự án xây đập thủy điện  trên suối Lạt (Mường Thải) và Suối Ngang (Quang Huy). Cả 2 dự án này đều nằm trên suối Tấc. Đã có lúc cả 2 dự án được ghi đầy đủ trong dự thảo nghị quyết của HĐND huyện, xác định thời gian hoàn thành nhà máy thủy điện vào năm 2025 (!).

Cũng may, số đông lãnh đạo chủ chốt của huyện đã lắng nghe, tôn trọng ý kiến của dân và những tham góp của dư luận xã hội. Đặc biệt kênh thông tin chính thống của Đảng, Nhà nước thông qua nhiều bài viết, bài nói trên báo chí Trung ương và địa phương, tỏ rõ quan điểm không đồng tình với việc xây dựng các đập thủy điện của các dự án... Bây giờ, nghị quyết HĐND huyện đã loại bỏ danh mục 2 dự án nêu trên, đồng nghĩa với niềm vui, niềm tin của dân quê tôi được nhân lên mỗi ngày.

Vẫn còn đây những băn khoăn lo lắng của dân quê tôi: - Đầu nguồn suối Tấc hiện là đập dâng hồ suối Chiếu. Khi suối Chiếu thành khu du lịch, vui chơi, giải trí... thì nước hồ - nguồn chính cung cấp nước sinh hoạt, tưới tiêu từ suối Tấc cho lòng chảo thị trấn huyện lỵ Phù Yên sẽ ra sao? Ngay từ bây giờ phải có tầm nhìn xa và ứng xử với tự nhiên một cách khoa học nhất.

Được biết, dân lòng hồ vẫn nuôi cá lồng. Ai dám chắc nguồn nước thải từ các bản xung quanh không xả xuống hồ? v.v...  Suối Tấc rất đẹp, gần gũi, tự nhiên gắn bó với dân quê tôi bao đời nay. Lo lắm một ngày không xa về môi trường, chỉ lo các thế hệ con cháu Phù Hoa nhìn vào "Me Nặm Tấc" với con mắt khác?.

Hoàng Cầu