Đến với bài thơ hay: "Gửi mẹ" của thi sĩ tài danh Lưu Quang Vũ

Trên bầu trời nền Văn học Việt Nam hiện đại, Lưu Quang Vũ (1948 -1988) là ngôi sao chói sáng không những về sáng tác kịch bản mà cả về thơ ca. Trong số nhiều thi phẩm đã đọc, tôi rất tâm đắc bài "Gửi mẹ" của thi sĩ in trong tập "Bài thơ tặng mẹ" do Hội nhà văn ấn hành năm 2008. Bài thơ  là tiếng lòng chan chứa yêu thương, cảm kích, tri ân mẹ, người đã tần tảo, đảm đang, suốt đời chăm lo, hy sinh vì gia đình và đất nước.

Gửi mẹ

Lưu Quang Vũ

Trên đời chẳng ai lo cho ta bằng mẹ

Cũng chẳng ai ta làm khổ nhiều như mẹ của ta

Mẹ ơi nếu con được sống lại tuổi thơ

Con sẽ chẳng bao giờ mải chơi trốn học

Đứa con trai nhiều lỗi lầm ương ngạnh

Sẽ chẳng bao giờ làm mẹ xót xa

Ước mẹ trẻ hoài như buổi mới gặp cha

Ước con được sống suốt đời bên mẹ

Mẹ muốn ăn cá thu con chẳng nề xuống bể

Chẳng ngại lên ngàn kiếm đọt măng mai

Nhưng xứ sở ta quân Mỹ tới rồi

Cùng bè bạn con lên đường đuổi giặc.

Mẹ vui vẻ gánh lấy phần khó nhọc

Việc cơ quan, việc Đảng, việc nhà

Đánh Pháp năm xưa, đánh Mỹ bây giờ

Quen vất vả, mẹ quản gì sương nắng

Đêm nay con nằm rừng xa gió lạnh

Mẹ nghỉ chưa hay đã thức rồi?

Suốt cuộc đời chưa có lúc nghỉ ngơi

Nghĩ thương mẹ, giận quân thù quá đỗi

Lo trước mọi điều, mẹ thường ít nói

Mắt tin yêu nhìn thấu tận đường xa

Mọi giả dối quanh co mọi tàn bạo hận thù

Đều nát vụn trước mắt hiền của mẹ

Dẫu cuộc đời là con đường dài thế

Con sẽ đi qua mọi đèo dốc chông gai

Bằng đôi chân của mẹ, mẹ ơi

1969

den voi bai tho hay gui me cua thi si tai danh luu quang vu
Hình ảnh minh họa

LỜI BÌNH

Trên bầu trời nền Văn học Việt Nam hiện đại, Lưu Quang Vũ (1948 -1988) là ngôi sao chói sáng không những về sáng tác kịch bản mà cả về thơ ca. Trong số nhiều thi phẩm đã đọc, tôi rất tâm đắc bài "Gửi mẹ" của thi sĩ in trong tập "Bài thơ tặng mẹ" do Hội nhà văn ấn hành năm 2008. Bài thơ là tiếng lòng chan chứa yêu thương, cảm kích, tri ân mẹ, người đã tần tảo, đảm đang, suốt đời chăm lo, hy sinh vì gia đình và đất nước.

Bài gồm hai mươi bảy câu thơ tự do phóng khoáng, nhiều cung bậc cảm xúc trải ra trên sáu khổ, với ngôn ngữ thơ bình dị nhưng ý nghĩa sâu sắc, dễ đi vào lòng người. Những câu mở đầu đã nêu lên một chân lý hiển nhiên tự ngàn đời nhưng không phải ai cũng nhận ra: "Trên đời chẳng ai lo cho ta bằng mẹ". Đứa con là món quà vô giá mà cuộc đời ban tặng nên có người mẹ nào lại không yêu thương, nuôi dưỡng, chăm lo cho con mình nhiều nhất? Điều mới mẻ nữa tác giả nêu trong câu thơ tiếp lại là một phản đề, một chân lý không phải người con nào cũng dám thừa nhận: "Cũng chẳng ai ta làm khổ nhiều như mẹ của ta".

Thực tế, có ai yêu thương con bằng mẹ và có ai thương yêu mẹ bằng con? Nhưng tuổi trẻ vốn dại khờ, bồng bột, nên đôi khi chính đứa con lại làm mẹ lo lắng, buồn phiền nhiều nhất. Có lẽ do con trai hiếu động, thích làm theo ý mình? Hay bởi lòng mẹ mênh mông, dạt dào, vị tha và bao dung như biển lớn? Hai câu thơ trên bình dị như không một chút dụng công nghệ thuật nhưng đã chạm tới trái tim người đọc bởi sự chân thành và sâu sắc đã khái quát lên những thông điệp cô đọng nhất của mối quan hệ mẹ - con trong mỗi gia đình. Hiểu rõ được điều ấy, chủ thể trữ tình hối lỗi với mẹ, tự trách mình đã làm nhiều việc sai trái, hành động nông nổi, “ương ngạnh”, "mải chơi trốn học", mắc "nhiều lỗi lầm" khiến mẹ xót xa, buồn rầu.

Tuổi trẻ giàu khát vọng nhưng người con chẳng ước gì cho cá nhân mình mà chỉ nghĩ rất nhiều đến mẹ: “Ước mẹ trẻ hoài như hồi mới gặp cha" để cho con "được sống suốt đời bên mẹ". Không những thế, phần thơ còn nêu lên giả định: "Mẹ muốn ăn cá thu con chẳng nề xuống bể / Chẳng ngại lên ngàn kiếm đọt măng mai". Hai hình ảnh thơ "chẳng nề / xuống bể" "chẳng ngại / lên ngàn" đối nhau cân chỉnh cho thấy tấm lòng hiếu nghĩa và sự quan tâm chân thật của người con trai mong báo đáp được một phần ân tình của mẹ.

Bao năm tháng gần gũi, người con thấu hiểu: "Mẹ vui vẻ gánh lấy phần khó nhọc / Việc cơ quan, việc Đảng, việc nhà". Đất nước, quê hương nhờ có những người phụ nữ đảm đang như mẹ luôn biết dự liệu: "Lo trước mọi điều... mắt thấu tận đường xa" và "quen vất vả chẳng quản gì sương nắng" nên "Đánh Pháp năm xưa, đánh Mỹ bây giờ", nhân dân ta mới giành được thắng lợi hoàn toàn. Dẫu cuộc sống có phức tạp thì: "Mọi giả dối quanh co mọi tàn bạo hận thù / Đều nát vụn trước ánh nhìn của mẹ". Bài thơ kết thúc bằng lời tâm nguyện: "Dẫu cuộc đời là con đường dài thế / Con sẽ đi qua mọi đèo dốc chông gai / Bằng đôi chân của mẹ, mẹ ơi!".

Dẫu chấm cảm khép lại bài thơ hàm chứa biết bao cảm xúc. Mẹ đã là ngọn lửa luôn cháy sáng hết mình để tiếp thêm năng lượng cho các con. Đây cũng là lời tác giả tâm niệm với bản thân phải giữ gìn truyền thống của gia đình, đi tiếp con đường mẹ và đã và đang đi. Đây hoàn toàn không phải là lời hứa suông. Thực tế cả cuộc đời ngắn ngủi của tác giả Lưu Quang Vũ, trải bao gian lao sóng gió mà vinh quang chói lọi đã là minh chứng hùng hồn cho lời tự hứa ấy.

Ra đời từ năm 1969, hơn nửa thế kỷ đã đi qua, nhưng giá trị thẩm mỹ và nhân văn sâu sắc của bài thơ vẫn hoàn toàn mới mẻ. Cùng nhiều nhà thơ khác nữa, Bài thơ Gửi mẹ của Lưu Quang Vũ đã góp phần đáng kể xây đắp nên tượng đài bằng ngôn từ Mẹ Việt Nam "Anh hùng bất khuất, trung hậu, đảm đang"./.

Nguyễn Thị Thiện

Có thể bạn quan tâm

Đặng Quốc Vinh với bài thơ “Tìm nửa của mình”

Đặng Quốc Vinh với bài thơ “Tìm nửa của mình”

Những bài thơ hay thường được viết vào những năm tuổi trẻ của các thi sĩ. Điều đó đúng với nhiều trường hợp, trong đó có trường hợp Đặng Quốc Vinh với bài thơ tình “Tìm nửa của mình”. Bài thơ hay đến nỗi đã có lúc có người nhầm là của... Puskin.
Thẩm phán Phùng Lê Trân, một huyền thoại trong lịch sử ngành tư pháp Việt Nam

Thẩm phán Phùng Lê Trân, một huyền thoại trong lịch sử ngành tư pháp Việt Nam

Hơn 40 năm trước, phiên tòa xét xử Tạ Đình Đề - một bị cáo khác thường, gây nên sự chú ý đặc biệt ở Hà Nội. Thẩm phán đã tuyên Tạ Đình Đề không phạm tội, trong niềm vui vỡ òa của hàng ngàn người theo dõi phiên tòa. Thẩm phán đó là bà Phùng Lê Trân, năm nay tròn 10 năm ngày bà về với tổ tiên.  

Các tin khác

UNESCO kỷ niệm năm sinh, năm mất của Hồ Xuân Hương, Nguyễn Đình Chiểu

UNESCO kỷ niệm năm sinh, năm mất của Hồ Xuân Hương, Nguyễn Đình Chiểu

UNESCO sẽ cùng Việt Nam vinh danh và tham gia kỷ niệm ngày sinh/ngày mất của Nữ sĩ Hồ Xuân Hương và Danh nhân Nguyễn Đình Chiểu. Quyết định được thông qua ngày 23/11 tại kỳ họp Đại hội đồng lần thứ 41 của UNESCO tại Paris (Pháp).
Rục rịch chuyển động thị trường lịch Tết năm 2022

Rục rịch chuyển động thị trường lịch Tết năm 2022

Hằng năm, giữa tháng 11 là thời điểm sôi động của mùa lịch Tết. Song năm nay do ảnh hưởng của dịch Covid-19, nên lúc này, thị trường lịch Tết năm 2022 mới rục rịch chuyển động.
Ca sỹ Lê Quỳnh Phương hát ca khúc lấy cảm hứng từ tiểu thuyết “Tìm em giữa ngàn sao lấp lánh”

Ca sỹ Lê Quỳnh Phương hát ca khúc lấy cảm hứng từ tiểu thuyết “Tìm em giữa ngàn sao lấp lánh”

Giải nhì Sao Mai Hà Tĩnh 2019, Ca sĩ Lê Quỳnh Phương, vừa ra mắt MV “Tìm em giữa ngàn sao lấp lánh”. Sao Mai Lê Quỳnh Phương xúc động khi hát ca khúc lấy cảm hứng từ tiểu thuyết “Tìm em giữa ngàn sao lấp lánh” của tác giả Hồ Điệp Thanh Thanh.
Đến với thơ hay: "Nông dân" của nhà thơ Nguyễn Sĩ Đại

Đến với thơ hay: "Nông dân" của nhà thơ Nguyễn Sĩ Đại

Nhà văn - Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Đại không chỉ là cây bút lý luận phê bình sắc sảo mà còn là tác giả của nhiều bài thơ hay được đông đảo bạn đọc yêu thích. Trong đó có bài “Nông dân” trong tập "Trái tim người lính"- NXB Văn học – 1997.
Đạo đức nghề nghiệp: Vấn đề cốt lõi trong hoạt động báo chí, tuyên truyền

Đạo đức nghề nghiệp: Vấn đề cốt lõi trong hoạt động báo chí, tuyên truyền

Sáng ngày 5/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức hội thảo với chuyên đề “Đạo đức nghề nghiệp trong hoạt động báo chí và tuyên truyền”.
Mùa Thu người thơ viết về phụ nữ và tình yêu

Mùa Thu người thơ viết về phụ nữ và tình yêu

“Chẳng trốn được, còn nhiều ham muốn lắm/ Trời vào thu, giọng nói, ánh mắt nhìn/ Và em hỡi, làn tóc em phơ phất/ Vẫn đủ làm dậy sóng cả con tim...”. Thơ về tình yêu, hay chính là khát vọng hạnh phúc, rung động trước mùa Thu, các nhà thơ đang nói hộ nhân gian...
Phát động Cuộc thi Ảnh “Khoảnh khắc ấn tượng” về phòng chống COVID-19

Phát động Cuộc thi Ảnh “Khoảnh khắc ấn tượng” về phòng chống COVID-19

Cuộc thi Ảnh với chủ đề “Khoảnh khắc ấn tượng” nhằm tôn vinh những khoảnh khắc đời thường trong cuộc chiến chống COVID-19, góp phần xây dựng tình đoàn kết, chung tay chiến thắng dịch bệnh và phát triển kinh tế của đất nước.
Chùm thơ Mùa Thu - nước Nga trong trái tim thi sĩ

Chùm thơ Mùa Thu - nước Nga trong trái tim thi sĩ

Với 11 tập thơ đã xuất bản trong vòng một phần tư thế kỷ qua, thơ Nguyễn Huy Hoàng luôn tập trung vào hai mảng chủ đề lớn là Tổ quốc và nước Nga. Ông tâm sự: Đó là hai trang của một tờ giấy, là sự gắn bó máu thịt trong trái tim và tâm hồn một nhà thơ xa xứ.
Hai chị em

Hai chị em

Trong vườn hoa  thơ viết về chủ đề gia đình, bài “Hai chị em” của nhà thơ Vương Trọng đã chạm đến trái tim của không ít bạn đọc. Bài thơ tái hiện cảnh tượng bi kịch của một gia đình tan vỡ chỉ vì bố mẹ ly hôn, thể hiện  sự quan tâm và niềm thương cảm vô cùng sâu sắc đối với con trẻ.
“Đi qua mùa thu”- Triển lãm tranh nhiều thi vị

“Đi qua mùa thu”- Triển lãm tranh nhiều thi vị

Mỗi bức tranh của mỗi người là một thế giới cảm xúc, là một quá trình lao động âm thầm, đầy gian truân. Bởi vậy “Đi qua mùa thu”- Triển lãm tranh của 12 họa sĩ nghiệp dư U70, U80 ẩn chứa nhiều thi vị.    
Nhạc sỹ, họa sỹ, ca sỹ…: “Sỹ” nào “ưu tú”, “nhân dân” hơn?

Nhạc sỹ, họa sỹ, ca sỹ…: “Sỹ” nào “ưu tú”, “nhân dân” hơn?

Nếu các danh hiệu “Nghệ sĩ nhân dân”, “Nghệ sĩ ưu tú” không được trao tặng nhằm tôn vinh những đóng góp của giới Nhạc sỹ thì cũng không nên trao cho các “sỹ” còn lại.
Đề xuất dừng chiếu tác phẩm điện ảnh có nghệ sĩ vi phạm đạo đức

Đề xuất dừng chiếu tác phẩm điện ảnh có nghệ sĩ vi phạm đạo đức

Quốc hội sáng 23/10 thảo luận tại tổ về dự án Luật Điện ảnh (sửa đổi), ĐBQH đề xuất dừng chiếu hoặc rút phép đối với các tác phẩm điện ảnh mà có nghệ sĩ vi phạm đạo đức an ninh chính trị hoặc phát ngôn.
NỖI NHỚ

NỖI NHỚ

Rất tình cờ khi tôi được đọc bài thơ NỖI NHỚ của Lê Cảnh Nhạc. Đối với tôi chỉ cần một bài thơ này thôi Lê Cảnh Nhạc đã có thể lưu danh. Bài thơ đã làm đổi thay cách cảm cách nghĩ của nhiều người về nỗi nhớ của tình yêu đôi lứa...
Nhà thơ nữ viết Trường ca trong đại dịch Covid-19: Tiếng thơ cất lên từ trái tim và lương tri

Nhà thơ nữ viết Trường ca trong đại dịch Covid-19: Tiếng thơ cất lên từ trái tim và lương tri

Tập Trường ca “Sự sống và lòng biết ơn” của nhà thơ Phạm Thị Phương Thảo, NXB Hội Nhà Văn, vừa ra mắt đã nhận được nhiều sự quan tâm của độc giả cả nước, bởi đây là tác phẩm đặc biệt được viết giữa mùa dịch, khi Việt Nam cùng với cả thế giới oằn lưng chống chọi Covid-19.
Đến với bài thơ hay viết về nữ sĩ tài danh Xuân Quỳnh:  Trang thơ - Trang đời

Đến với bài thơ hay viết về nữ sĩ tài danh Xuân Quỳnh: Trang thơ - Trang đời

Xuân Quỳnh là một nhà thơ hồn hậu và tinh tế, một trong những gương mặt nữ xuất sắc nhất của nền thơ ca hiện đại. Bài thơ "Trang thơ - Trang đời" của tác giả Vân Chi tưởng nhớ nhà thơ nữ tài danh Xuân Quỳnh    
Xem thêm
Triển lãm “Tình hữu nghị bền vững”: Thắt chặt tình đoàn kết Việt - Nga

Triển lãm “Tình hữu nghị bền vững”: Thắt chặt tình đoàn kết Việt - Nga

Triển lãm “Tình hữu nghị bền vững” do Bảo tàng LSQSVN tổ chức nhân kỷ nhiệm 70 thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Liên Xô (Liên bang Nga) đã khẳng định mối quan hệ khăng khít trong sáng giữa 2 quốc gia, 2 dân tộc.
Thời trang thổ cẩm kể chuyện

Thời trang thổ cẩm kể chuyện

Thổ cẩm từ lâu đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận cho các nhà thiết kế thời trang. Đến với “Tinh hoa Tây Bắc, Hương sắc Lào Cai” lần này, 08 NTK thời trang trẻ đến từ khắp mọi miền đất nước đã hào hứng bắt tay vào sáng tạo, tìm kiếm và thể hiện ý tưởng của mình từ thế giới thời trang thổ cẩm đa sắc màu của Sa Pa xứ Tây Bắc.
Đà Nẵng dừng đấu giá lô A2 Nghĩa trủng Phước Ninh

Đà Nẵng dừng đấu giá lô A2 Nghĩa trủng Phước Ninh

UBND TP Đà Nẵng đã có văn bản triển khai ý kiến chỉ đạo của Thành uỷ Đà Nẵng tại Thông báo số 212-TB/TU ngày 05/11/2021 của Thành ủy về việc dừng đấu giá Khu đất A2 mặt tiền đường Nguyễn Văn Linh và Hoàng Diệu (phường Nam Dương, quận Hải Châu).
Bị “réo tên” vụ từ thiện, Nhật Kim Anh tung sao kê

Bị “réo tên” vụ từ thiện, Nhật Kim Anh tung sao kê

Sau khi bị “réo tên” liên quan đến việc từ thiện, Nhật Kim Anh đã ra ngân hàng để sao kê, minh bạch tiền từ thiện và sau đó quay video để chia sẻ rõ ràng tới khán giả quan tâm.    
Nam Định: Bổ nhiệm Chánh Thanh tra và Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ

Nam Định: Bổ nhiệm Chánh Thanh tra và Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ

Chủ tịch UBND tỉnh Nam Định vừa ban hành các quyết định bổ nhiệm Chánh Thanh tra tỉnh và Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ.
Tại sao người Việt ngày càng mê tín?

Tại sao người Việt ngày càng mê tín?

Mê tín là một niềm tin mê muội. Tin mà không có cơ sở, tin một cách mù quáng, rằng vì mọi người cũng tin như vậy.
Bắc Giang: 4 học sinh bị phản vệ sau tiêm vaccine Covid-19, trong đó 2 ca nặng

Bắc Giang: 4 học sinh bị phản vệ sau tiêm vaccine Covid-19, trong đó 2 ca nặng

Đại diện Sở Y tế tỉnh Bắc Giang cho biết 4 học sinh ở huyện Sơn Động bị phản vệ sau khi tiêm vaccine Pfizer, trong đó 2 ca nặng đã được đưa tới Bệnh viện Bạch Mai cấp cứu.
Thanh Hóa: Vụ giáo viên 2 năm không đến lớp, thông tin bất ngờ từ cơ quan BHXH

Thanh Hóa: Vụ giáo viên 2 năm không đến lớp, thông tin bất ngờ từ cơ quan BHXH

Vừa qua, thông tin liên quan đến giáo viên không đi dạy vẫn có tên trong danh sách cán bộ, giáo viên nhà trường do Chủ tịch UBND huyện ký. Ngay sau khi báo chí phản ánh, bước đầu các cơ quan chức năng huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa đã vào cuộc và phản hồi về vụ việc.
Tuyên dương 50 giáo viên có nhiều sáng kiến đặc biệt trong dịch COVID-19

Tuyên dương 50 giáo viên có nhiều sáng kiến đặc biệt trong dịch COVID-19

Chương trình "Chia sẻ cùng thầy cô 2021" đã tuyên dương 50 giáo viên có nhiều sáng kiến, đổi mới trong phương pháp giảng dạy giúp học sinh tiếp thu kiến thức hiệu quả trong điều kiện khó khăn như bị thiên tai, lũ lụt, dịch bệnh COVID-19 nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11. Chương trình do Trung ương Hội LHTN Việt Nam phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tập đoàn Thiên Long tổ chức.