Đi tìm người lính trong bức ảnh lịch sử

Tấm hình anh bộ đội gầy gò vác khẩu súng phóng lựu B41 kê lên cây số 0 ở Lạng Sơn từ lâu đã ăn sâu vào tâm trí của nhiều người và trở thành biểu tượng của cuộc chiến tranh vệ quốc chống quân Trung Quốc xâm lược ở biên giới phía Bắc năm 1979.    
di tim nguoi linh trong buc anh lich su
Bức ảnh lịch sử

Tìm ra nhân vật trong bức ảnh ấy là hành trình rất dài và khó như mò kim đáy bể. Khát khao kiếm tìm lời giải đáp, chúng tôi đi từ Bắc vào Nam, lần theo những manh mối nhỏ nhất, tìm gặp những chứng nhân có liên quan đến bức ảnh với niềm hy vọng cháy bỏng về người chiến sỹ đã trở thành biểu tượng của cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979.

Người cựu binh ngoài 80 ấy là Đại tá Ngô Công Nội, khi ấy là Trung tá - Trung đoàn trưởng Trung đoàn 540, mặt trận Lạng Sơn, người đã ký giấy chứng minh quân nhân cho chiến sỹ Trần Huy Cung - nhân vật trong bức ảnh người chiến sỹ vác khẩu súng phóng lựu B41 kê lên cột Km0 Lạng Sơn trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc tháng 2/1979.

Bức ảnh đã nổi tiếng từ lâu khắp trong và ngoài nước. Phóng viên chiến trường kỳ cựu TTXVN, Nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngô Minh Đạo cho rằng đây là một trong những hình ảnh ấn tượng, “mang tính biểu tượng nhất” cho cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979 của nhân dân Việt Nam.

Và cuối cùng cũng phải tìm ra...

Chúng tôi có được thông tin từ Thạc sĩ Trần Trung Hiếu, giáo viên dạy Lịch sử trường THPT Phan Bội Châu (TP Vinh, Nghệ An) - người tham gia vào biên soạn cuốn sách “Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc (1979-1989): Góc nhìn báo chí”. Với manh mối của Thạc sỹ Hiếu, phóng viên VTC News tìm đến nhà ông Trần Huy Cung ở phường Tân Phước, thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, người được cho là nhân vật trong bức ảnh lịch sử.

Thật buồn là ông Cung đã mất năm 2015. Trò chuyện với bà Tô Thị Huê, vợ ông Cung và 2 con của ông, chúng tôi mới hay gần như toàn bộ giấy tờ về ông đã bị thất lạc. Những gì còn lại giờ đây chỉ là tờ giấy chứng minh ông Trần Huy Cung thuộc Quân đoàn 14 - Binh đoàn Chi Lăng.

Với một vài giấy tờ ít ỏi còn sót lại, ông Cung thậm chí còn không được tham gia hội cựu chiến binh xã do không đủ giấy tờ. Trong những câu chuyện về chồng mình, bà Tô Thị Huê vừa kể vừa nghẹn ngào khóc, bà chưa bao giờ nghĩ sau từng ấy năm lại có người về tận đây để tìm ông.

Từ manh mối duy nhất là tấm chứng minh quân đội, chúng tôi tìm được Đại tá Ngô Công Nội, khi đó là Trung tá - Trung đoàn trưởng Trung đoàn 540 thuộc Quân đoàn 14 - Binh đoàn Chi Lăng, ký giấy chứng minh quân nhân cho ông Trần Huy Cung. Đại tá Nội giúp chúng tôi làm sáng tỏ nhân vật trong bức ảnh lịch sử. Ông xác nhận người trong ảnh là lính của mình, ông Trần Huy Cung, người lính anh hùng năm xưa trên mặt trận Lạng Sơn chống quân Trung Quốc xâm lược.

Tháng 7/2019, loạt phóng sự “Đi tìm người lính trong bức ảnh biểu tượng nhất cuộc chiến chống Trung Quốc xâm lược” được đăng tải và nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận độc giả. Gần nửa năm sau, chúng tôi có cơ hội tổ chức cuộc gặp gỡ giữa những nhân vật là chứng nhân của bức ảnh lịch sử đó.

Cuộc hạnh ngộ như duyên tiền định

Mặc dù nhân vật trong bức ảnh, ông Trần Huy Cung không còn nhưng gia đình ông, người chỉ huy cũ của ông và các nhà nghiên cứu sử học vẫn mong muốn con ông và thủ trưởng cũ của ông gặp mặt được nhau để ôn lại bao nhiêu chuyện duyên nợ.

Cuộc gặp với ông Nội đáng lẽ đã diễn ra từ lâu với sự có mặt của vợ và các con ông Cung. Tuy nhiên, vì lý do sức khoẻ nên bà Huê đã không thể ra Hà Nội gặp lại thủ trưởng cũ của chồng mình mà chỉ có con trai cả của Ông Cung là Trần Văn Dũng, hiện là Phó Bí thư Đảng ủy xã Tân Hải, Thị xã Phú Mỹ, từ Bà Rịa - Vũng Tàu bay ra để gặp thủ trưởng cũ của người cha quá cố của mình.

Thu xếp công việc ở địa phương, anh Trần Văn Dũng ra Hà Nội tìm gặp ông Ngô Công Nội. Tuy nhiên, thời điểm này ông Nội thông báo đang phải trị bệnh ở Bệnh viện Y học cổ truyền Bộ Công An vì căn bệnh dạ dày tái phát. Dù sức khỏe không được tốt khiến ông gặp khó khăn khi đi lại nhưng khi biết sẽ được gặp con trai của người lính dũng cảm năm nào, ông Nội khẳng định: “Cuộc gặp này rất ý nghĩa. Tôi nhất định phải đến”.

Buổi sáng thứ Bảy, chúng tôi có mặt rất sớm trước phòng bệnh. Vị tướng dạn dày trận mạc năm nào đã sẵn sàng quân phục, tinh tươm, ngồi tựa tay lên giường bệnh chờ tôi từ lâu. Thấy tôi, ông vẫy tay gọi vào, khẽ nói nhỏ: “Hôm trước tôi hỏi rồi nhưng bác sĩ điều trị không cho đi đâu”.

Nhưng hôm nay là cuối tuần, ông Nội quyết định “trốn viện” đến cuộc gặp gỡ lịch sử. Trên suốt chuyến đi khoảng hơn 10km, ông Nội liên tục hỏi về những người con của chiến sĩ Trần Huy Cung. “Không biết các con anh Cung có giống anh ấy không? Nếu giống thì chắc đẹp trai lắm vì anh Cung có gương mặt rất sáng. Không biết con anh ấy đi từ trong đó ra có vất vả không? Ra ngoài này thì ở đâu? Nếu tôi không ốm thì mời cậu ấy về nhà tôi chơi thì chắc là rất vui...”.

Đến chứng kiến cuộc gặp gỡ xúc động có liên quan đến bức ảnh nổi tiếng khắp trong và ngoài nước còn có đại diện các nhà nghiên cứu sử học, Thiếu tướng Nguyễn Xuân Năng, nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sự quân sự Việt Nam. Bức ảnh người chiến sỹ vác khẩu súng B41 trên cột mốc giới Lạng Sơn được chiếu trên màn hình lớn khiến Trần Văn Dũng càng xúc động. Anh cứ ôm chặt người chỉ huy năm xưa của cha mà khóc.

Nhắc lại những kỷ niệm về chiến sỹ Trần Huy Cung, Đại tá Ngô Công Nội dường như quên mất mình đang bệnh. Ông kể về người lính năm xưa với nét mặt đầy tự hào. Đại tá Nội nói rằng, chiến sỹ Trần Huy Cung là một trong những người lính ông nhớ nhất trong sự nghiệp cầm binh của mình.

Anh em ca ngợi chiến sỹ Trần Huy Cung là người dũng cảm. Hoả lực B40, B41 chỉ dùng để bắn các hoả điểm, xe tăng, lô cốt. Tuy nhiên, chiến sỹ Cung đã dùng để bắn quân địch trong nhiều trận. Nếu dùng B41, ngay lập tức, quân địch sẽ phát hiện và tập trung lực lượng để đánh vào vị trí này. Những chiến sĩ cầm B40, B41 thường có khả năng hy sinh rất cao”.

Vị chỉ huy năm nào khẳng định chỉ những chiến sỹ có kỹ năng tốt, có sức khoẻ mới được chọn để bắn B40, B41. Bình thường mỗi người chỉ bắn được 1 quả đạn nhưng Trần Huy Cung lại bắn được 3-4 quả/lần. Với nhiều thành tích đặc biệt trong chiến đấu, chiến sỹ Trần Huy Cung nhiều lần được đại đội và cấp tiểu đoàn gửi đề nghị phong anh hùng. Trong trí nhớ minh mẫn của người cựu binh già, chiến sỹ Trần Huy Cung đã 3 lần được mời lên cấp Trung đoàn để báo cáo thành tích trước các lãnh đạo. Trong một lần gặp mặt, ông Nội còn yêu cầu chiến sỹ Trần Huy Cung kể lại chi tiết về quá trình chặn đứng mũi tấn công của địch trên mảnh đất Lạng Sơn. Đó là thành tích mà không phải ai cũng có thể làm được.

Ở nhiều buổi nói chuyện với các chiến sỹ trong toàn trung đoàn, người chỉ huy Ngô Công Nội đều lấy ví dụ về gương chiến đấu anh dũng của chiến sỹ Trần Huy Cung để những người khác cùng học tập. Trên mặt trận, ông Trần Huy Cung từng là một chiến sỹ giỏi và được đồng đội ngưỡng mộ là thế, vậy mà sau này, trở về thời bình, ông lại phải chịu nhiều thiệt thòi chỉ vì bị thất lạc giấy tờ. Sau biết bao những nỗ lực, cố gắng của ông trên chiến trường, vậy mà giờ đây, khi đã trở về với đất mẹ, ông cũng chưa được công nhận là cựu chiến binh và được hưởng chế độ. Đại tá Nội bày tỏ sự tiếc nuối bởi nếu gia đình hoặc cơ quan chức năng tìm gặp ông sớm hơn, có thể mọi chuyện đã được giải quyết.

Những câu chuyện về cha, chẳng phải giờ đây anh Trần Anh Dũng mới được nghe nhưng đến tận hôm nay, đích thân người chỉ huy của cha năm xưa đang kể lại cho anh nghe, anh chẳng thể kìm ném được nỗi xúc động, liên tục lấy tay lau vội những giọt nước mắt. “Hôm nay là ngày rất đặc biệt trong cuộc đời của tôi. Thay mặt gia đình, tôi gửi lời cảm ơn chân thành đến Báo điện tử VTC News và những người đã bỏ thời gian, sức lực đi tìm kiếm để trả lời sự thật cho bức ảnh”, anh Dũng bày tỏ.

Trong đôi mắt ầng ậng nước vẫn ánh lên niềm tự hào, anh Dũng kể về cha, về truyền thống gia đình với ông nội và bác đều tham gia cách mạng. Cha của anh, ông Trần Huy Cung, từng tham gia quân ngũ, chiến đấu ở Quảng Trị rồi về địa phương, sau đó ông lại tái ngũ để tham gia bảo vệ biên giới phía Bắc.

May mắn trải qua những cuộc chiến ác liệt, cha tôi đều sống sót trở về. Dù vậy, điều trăn trở nhất với ông là xin vào hội cựu chiến binh của xã nhưng không được vì không có quyết định xuất ngũ mà chỉ có giấy chứng nhận hạ sỹ quan do Trung đoàn trưởng Ngô Công Nội, Trung đoàn 540, Quân đoàn 14 cấp. Ông đã phải mang theo nỗi buồn đó đến khi mất”, anh Dũng ngậm ngùi. Sau này, được người thân cho xem bức ảnh về cha đang cầm súng B41 chiến đấu tại Lạng Sơn, cả gia đình đều rất xúc động, mong mỏi một ngày câu chuyện đằng sau bức ảnh được sáng tỏ.

Không lãng quên bất cứ ai.

Là chuyên gia lịch sử, Thiếu tướng Nguyễn Xuân Năng không giấu được sự xúc động. “Bức ảnh này tôi xem rất quen thuộc, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam chắc chắn có lưu giữ và trưng bày, nhưng để thông tin chính xác nội dung bức ảnh này thì chưa hề có. Hôm nay được nghe trực tiếp Đại tá Ngô Công Nội kể về bức ảnh, được gặp gia đình chiến sỹ Trần Huy Cung, tôi cũng mong rằng sau cuộc trao đổi hôm nay, thông tin này có thể được gửi trực tiếp cho Bảo tàng Lịch sự Quân sự Việt Nam để sau này có thể có chú thích thông tin đầy đủ khi trưng bày bức ảnh”, Thiếu tướng Năng nói. Cuộc hạnh ngộ như mơ từ bức ảnh “biểu tượng nhất” cuộc chiến chống Trung Quốc xâm lược.

Chia sẻ trăn trở với gia đình chiến sỹ Trần Huy Cung, Thạc sĩ Trần Trung Hiếu (Giáo viên Lịch sử trường THPT Phan Bội Châu, Nghệ An) bày tỏ mong muốn có sự ghi nhận pháp lý bằng văn bản của cơ quan chức năng với bức ảnh lịch sử này để “không có lỗi với những người chiến sỹ bảo vệ Tổ quốc, không có lỗi với lịch sử dân tộc”.

Tôi mong bức ảnh nhận được sự công nhận rõ ràng bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền và có chú thích đầy đủ, rõ ràng khi đăng tải các bức ảnh. Mong muốn này không phải là để đòi hỏi lợi ích, đòi hỏi chế độ cá nhân mà là mong muốn về sự công bằng với lịch sử, với một bức ảnh biểu tượng, mang hồn cốt, khí phách của một gian đoạn lịch sử hào hùng dân dân tộc”, Thạc sĩ Trần Trung Hiếu nói.

T V N

Có thể bạn quan tâm

Nha Trang: Chợ Đầm Tròn tháo dỡ hay sửa sang, tu bổ để tồn tại vì giá trị văn hóa, lịch sử?

Nha Trang: Chợ Đầm Tròn tháo dỡ hay sửa sang, tu bổ để tồn tại vì giá trị văn hóa, lịch sử?

Đây là câu hỏi lớn liên quan đến việc đưa toàn bộ tiểu thương lâu nay đang kinh doanh ở chợ Đầm Tròn di dời vào chợ Đầm mới. Báo điện tử Tầm Nhìn từng đăng bài phản ánh quá trình hình thành chợ, giá trị kiến trúc, văn hóa, lịch sử và thương mại của chợ; kiến nghị cần giữ lại chợ Đầm Tròn bên cạnh chợ Đầm mới.
Quảng Bình: Bắt giữ 02 vụ vận chuyển hàng hóa không rõ nguồn gốc

Quảng Bình: Bắt giữ 02 vụ vận chuyển hàng hóa không rõ nguồn gốc

Ngày 4/11, thông tin từ Công an huyện Quảng Ninh (Quảng Bình) cho hay, đơn vị vừa bắt 02 vụ vận chuyển hàng hóa với số lượng lớn không rõ nguồn gốc xuất xứ.
Doanh nghiệp Việt kỳ vọng RCEP để có thị trường xuất khẩu ổn định

Doanh nghiệp Việt kỳ vọng RCEP để có thị trường xuất khẩu ổn định

Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) có hiệu lực vào đầu năm 2022, được các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam kỳ vọng, để có thể thiết lập thị trường xuất khẩu ổn định lâu dài.

Các tin khác

Quảng Bình: Lập chuyên án bắt nhóm đối tượng khai thác khoáng sản lúc đêm khuya

Quảng Bình: Lập chuyên án bắt nhóm đối tượng khai thác khoáng sản lúc đêm khuya

Sau hơn 3 tháng kiên trì theo dõi, lên kế hoạch đấu tranh, đêm 05/12, lực lượng Công an tỉnh Quảng Bình đã bao vây, bắt thành công nhóm đối tượng khai thác khoáng sản trái phép, thu giữ nhiều phương tiện vận chuyển.
Gia Lai: Lựa chọn nhà thầu cho 03 dự án giao thông hơn 433 tỷ đồng

Gia Lai: Lựa chọn nhà thầu cho 03 dự án giao thông hơn 433 tỷ đồng

Uỷ ban nhân dân tỉnh Gia Lai phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho 03 dự án giao thông trên địa bàn với tổng giá trị các gói thầu hơn 433 tỷ đồng.
Quảng Bình: Bắt 2 người quốc tịch Trung Quốc bỏ trốn cách ly

Quảng Bình: Bắt 2 người quốc tịch Trung Quốc bỏ trốn cách ly

Ngày 1/12, tổ tuần tra kiểm soát Phòng CSGT Công an tỉnh đã phát hiện và bắt giữ 2 người mang quốc tịch Trung Quốc đang bỏ trốn khỏi khu cách ly.
Quảng Nam: Cả quả đồi lớn đổ sập xuống gần nhà dân

Quảng Nam: Cả quả đồi lớn đổ sập xuống gần nhà dân

Một quả đồi lớn bất ngờ đổ sập xuống sát nhà người dân, rất may vụ việc không gây thiệt hại về người.
Nghệ An: Hai chú cháu rủ nhau đi buôn ma túy

Nghệ An: Hai chú cháu rủ nhau đi buôn ma túy

Ngày 30/11, Công an huyện Quế Phong, Nghệ An cho biết, đơn vị vừa bắt giữ 02 đối tượng có hành vi tàng trữ, mua bán trái phép chất ma túy; thu giữ 06 bánh hêrôin và 200 viên hồng phiến.
Quảng Ngãi: Đề xuất hơn 43 tỷ đồng/năm hỗ trợ cán bộ không chuyên trách

Quảng Ngãi: Đề xuất hơn 43 tỷ đồng/năm hỗ trợ cán bộ không chuyên trách

Mức phụ cấp của cán bộ không chuyên trách quá thấp khiến nhiều người bỏ việc. Trước khó khăn đó, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã đề xuất dành 43,6 tỷ đồng mỗi năm để hỗ trợ nhóm cán bộ này.
Quảng Ngãi: Lên phương án phục hồi du lịch “an toàn – linh hoạt”

Quảng Ngãi: Lên phương án phục hồi du lịch “an toàn – linh hoạt”

Quảng Ngãi đặt mục tiêu từng bước phục hồi hoạt động du lịch với lộ trình và các điều kiện tổ chức hoạt động du lịch an toàn, linh hoạt, góp phần thực hiện mục tiêu kép vừa phục hồi kinh tế vừa đảm bảo an toàn phòng, chống dịch Covid-19.
Triệt xóa đường dây buôn bán 2,4 tấn pháo nổ từ Quảng Trị ra nghệ An

Triệt xóa đường dây buôn bán 2,4 tấn pháo nổ từ Quảng Trị ra nghệ An

Cùng với tang vật 2,4 tấn pháo nổ, Ban chuyên án Công an tỉnh Nghệ An đã bắt giữ 11 đối tượng ở hai tỉnh Nghệ An và Quảng Trị, trong đó có nhiều phụ nữ tham gia.
Quảng Nam: Lãnh đạo tỉnh chỉ đạo làm rõ những sai phạm của Giám đốc Sở GD-ĐT

Quảng Nam: Lãnh đạo tỉnh chỉ đạo làm rõ những sai phạm của Giám đốc Sở GD-ĐT

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam vừa chỉ đạo làm rõ những hạn chế của ông Hà Thanh Quốc từ khi được bổ nhiệm làm Giám đốc Sở đến nay.
Đà Nẵng: Truy tìm người làm giả văn bản dừng bán hàng ăn uống tại chỗ

Đà Nẵng: Truy tìm người làm giả văn bản dừng bán hàng ăn uống tại chỗ

Văn bản lan truyền về việc Đà Nẵng dừng các dịch vụ ăn uống phục vụ tại chỗ bắt đầu từ 12h ngày 5/11 là giả.
Quảng Nam: Tạm giữ Giám đốc BQL dự án Đô thị Thăng Bình và Phó Giám đốc Công ty Đại Bình An

Quảng Nam: Tạm giữ Giám đốc BQL dự án Đô thị Thăng Bình và Phó Giám đốc Công ty Đại Bình An

Sau khi dàn xếp việc đấu thầu, Trần Thanh Dũng (Phó Giám đốc Công ty Đại Bình An) đã đưa 200 triệu đồng cho Lê Hữu Vũ tại phòng làm việc của BQL Dự án Đô thị Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam.    
An Giang: Tuyên phạt 3 đối tượng mua bán trái phép chất ma túy 55 năm tù

An Giang: Tuyên phạt 3 đối tượng mua bán trái phép chất ma túy 55 năm tù

TAND tỉnh An Giang vừa mở phiên tòa sơ thẩm, tuyên phạt 3 đối tượng “mua bán trái phép chất ma túy” 55 năm tù giam.
Trân quý những tấm lòng thiện nguyện

Trân quý những tấm lòng thiện nguyện

Trên cơ sở tình yêu thương, họ đến với nhau và xây nên những mái nhà mang tên thiện nguyện và từ đó họ cùng chia sẽ khó khăn với những mảnh đời kém may mắn hơn trong cuộc sống. Nhóm thiện nguyện Thiện Phước là một mái nhà như thế.    
Nghệ An: Hoạt động du lịch “xanh” mở cửa đón du khách

Nghệ An: Hoạt động du lịch “xanh” mở cửa đón du khách

Từ ngày 20/10, Nghệ An mở cửa đón du khách đã tiêm đủ 2 mũi vaccine và có giấy xét nghiệm âm tính, tham gia các tour du lịch cộng đồng, khép kín.    
Phú Yên: Du lịch sẽ trở thành kinh tế mũi nhọn của địa phương

Phú Yên: Du lịch sẽ trở thành kinh tế mũi nhọn của địa phương

Lãnh đạo tỉnh Phú Yên đặt mục tiêu đến năm 2030, ngành du lịch sẽ đạt khoảng 12.600 tỷ đồng và trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương.    
Xem thêm
Kon Tum: Thanh niên bị bắn chết khi đi mua bánh mì

Kon Tum: Thanh niên bị bắn chết khi đi mua bánh mì

Trên đường mua bánh mì trở về, 2 thanh niên trú tại huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum bị một nhóm đối tượng chặn lại gây sự và dùng súng bắn chết 1 người.
Đà Nẵng: Thanh tra chỉ ra những sai sót khiến Dự án đường vành đai phía Tây chậm tiến độ

Đà Nẵng: Thanh tra chỉ ra những sai sót khiến Dự án đường vành đai phía Tây chậm tiến độ

Ngày 6/12, Thanh tra TP Đà Nẵng đã công bố kết luận và và chỉ ra nhiều sai sót khiến Dự án đầu tư xây dựng công trình tuyến đường vành đai phía Tây, đoạn từ quốc lộ 14B đến đường Hồ Chí Minh (giai đoạn 1) chậm tiến độ.
Đắk Lắk: Cần hơn 200 tỷ đồng để khắc phục hậu quả thiên tai do mưa lũ năm 2021

Đắk Lắk: Cần hơn 200 tỷ đồng để khắc phục hậu quả thiên tai do mưa lũ năm 2021

Tại phiên họp trực tuyến Thường trực Chính phủ về công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả mưa lũ chiều 5/12, tỉnh Đắk Lắk đề nghị Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng chống thiên tai và các Bộ, ngành Trung ương xem xét hỗ trợ cho tỉnh hơn 200 tỷ đồng để khắc phục hậu quả thiên tai do mưa lũ gây ra trong năm 2021.