Đột quỵ - Trẻ em, thanh niên, trung niên, người già đều có nguy cơ...

Cập nhật: 13:22 | 15/09/2021
Chỉ mấy ngày vừa rồi Bs gặp hai bệnh nhân bị đột quỵ, phúc lành là diễn biến bệnh không quá nặng nên giờ đã tạm ổn định. Tuy vậy qua hai bệnh nhân này có những điều làm Bs lấn cấn và mong muốn chia sẻ!    

Anh năm nay chỉ mới 40 tuổi, tiền sử uống rượu và lười vận động thể dục thể thao. Cá nhân Bs nhận thấy đây là hình ảnh điển hình của khá nhiều thanh niên hiện nay. Đột ngột thấy người khó chịu, tê yếu nhẹ một tay, hơi khó nói. Anh vào một trong những BV lớn nhất Miền Bắc được thăm khám và chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner sọ não). Kết quả chưa phát hiện bất thường. Anh được cho về nhà theo dõi. Về đến nhà chuẩn bị dùng cơm tối thì các triệu chứng trở nặng hơn, anh yếu hẳn nửa người, nói khó, anh quay lại viện. Lần này anh được chụp cộng hưởng từ sọ não (MRI) và phát hiện hình ảnh tai biến thể nhồi máu não.

2 ngày trước, một bệnh nhân 67 tuổi gọi điện mong muốn qua nhờ Bs khám vì thấy tê nửa người hơn 1 tuần nay. Qua thăm khám Bs ưu tiên chụp cộng hưởng từ sọ não. Kết quả phát hiện hình ảnh nhiều ổ nhồi máu não bán cấp rải rác một nửa bán cầu. Bệnh nhân chia sẻ 1 tuần trước triệu chứng rầm rộ hơn (Tê nửa người trái kèm khó cầm nắm tay trái), vào BV gần nhà, xét nghiệm máu, chẩn đoán cơn hạ Kali máu, đơn thuốc cho về, mà không chụp khảo sát não bộ.

Qua hai trường hợp người quen bị đột quỵ này, Bs xin chia sẻ đôi điều:

1. Bất cứ ai (kể cả thanh niên, trung niên, người già… thậm chí trẻ em) đột ngột xuất hiện những dấu hiếu bất thường như tê bì môi lưỡi, khó nói hay nói lắp, nói ngọng, khó nhấc tay lên hay khó cầm nắm đồ vật, méo lệch miệng, tê bì nửa người… trong đầu cần phản xạ nghĩ đến một tình trạng đột quỵ (Tai biến mạch máu não) dù những triệu chứng trên cũng có thể do nhiều nguyên nhân khác nữa gây nên. Chỉ khi có phản xạ này thì chúng ta mới có thái độ xử trí tiếp theo phù hợp và kịp thời được, ngay lập tức liên hệ xe cấp cứu nhập viện, chụp khảo sát não.

dot quy tre em thanh nien trung nien nguoi gia deu co nguy co
BS Khánh

2. Ở trường hợp thứ nhất (BN 40 tuổi) thực sự khi vào viện nếu chụp cắt lớp sọ não chưa phát hiện tổn thương vẫn nên thực hiện thêm khảo sát não bằng cộng hưởng từ vì với những tổn thương nhồi máu não giai đoạn sớm thì có thể trên phim cắt lớp vi tính không thể phát hiện được (Đặc biệt là trong 6 giờ đầu) nhưng với phim cộng hưởng từ thì lại có thể phát hiện được cả những tổn thương nhồi máu não sớm ở giờ thứ nhất, thứ 2 ngay sau tai biến. Việc chụp cắt lớp não trước là để phát hiện tai biến thể chảy máu não (hoặc nhồi máu khi đã xảy ra sau một quãng thời gian nhất định) nhưng nếu khi chụp cắt lớp chưa phát hiện tổn thương mà trên lâm sàng bệnh nhân có những dấu hiệu nghi ngờ tai biến thì chúng ta nên thực hiện thăm dò thứ 2 tiếp sau, đó chính là chụp cộng hưởng từ sọ não để tránh bỏ sót những tai biến thể nhồi máu não giai đoạn sớm.

3. Với trường hợp thứ 2 (BN 67 tuổi) thì việc chẩn đoán hạ kali máu và không tiến hành khảo sát não là điều cần cân nhắc ở đây.

Thứ nhất: Nếu bệnh nhân hạ Kali máu, thường triệu chứng tê bì, yếu cơ sẽ xảy đến cả hai bên (hai tay, hai chân hoặc tứ chi) chứ ít khi tê yếu nửa người. (Kali giúp các tế bào thần kinh cơ thực hiện quá trình phân cực để tái tạo năng lượng giúp cơ tiếp tục hoạt động, khi hạ Kali máu, quá trình phân cực này bị ảnh hưởng dẫn đến cơ yếu).

Thứ 2: Với bất cứ bệnh nhân nào, khi có dấu hiệu lâm sàng diễn ra ở một nửa người (tê bì, yếu, nóng rát, teo cơ…) thì luôn đòi hỏi phản xạ khảo sát hệ thần kinh trung ương để loại trừ những thương tổn ở bán cầu não bên đối diện. Ở bệnh nhân này, triệu chứng biểu hiện tê bì nửa người là rất rõ ràng và ở độ tuổi có nguy cơ cao bị tai biến, do đó phản xạ chụp khảo sát não lại càng cần được lưu tâm thực hiện.

Thứ 3: Tai biến mạch máu não (Đột quỵ) có hai thể là chảy máu não (mạch máu não bị vỡ) và nhồi màu não (Mạch máu não bị tắc nghẽn). Với thể chảy máu não thì có thể phát hiện rất sớm qua chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) tuy nhiên với thể nhồi máu não lại hoàn toàn khác. Với những trường hợp nhồi máu não giai đoạn sớm (Trước 12h, đặc biệt trước 6h) thì việc chụp cắt lớp vi tính chưa chắc đã phát hiện ra thương tổn. Vậy nên khi bất cứ ai trong chúng ta có những triệu chứng nghi ngờ tai biến (Bs liệt kê ở mục 1) thì cần nhập viện, nếu chụp cắt lớp chưa thấy tổn thương, cần cân nhắc chụp phim cộng hưởng từ sọ não để phát hiện tổn thương nhồi máu ở giai đoạn rất sớm (Trước 6 tiếng)! Có như vậy chúng ta mới có thể tránh để sót hoặc phát hiện muộn những tổn thương nguy hiểm này.

Thứ 4: Chúng ta có nên sử dụng viên An Hoàng Cung ngay khi nghi ngờ tai biến (Đột quỵ) hay không? Tai biến có hai thể là chảy máu não và nhồi máu não, nếu bệnh nhân bị thể chảy máu não, nếu sử dụng An Cung Hoàng sẻ làm trầm trọng hơn tình trạng bệnh. Với thể nhồi máu thì có thể cân nhắc sử dụng. Vậy nên chỉ khi chúng ta đã chẩn đoán được chắn chắn là bệnh nhân bị đột quỵ thể nào (Nhờ chụp cắt lớp, cộng hưởng từ sọ não) thì mới có thể biết là nên dùng thuốc này hay không. Bs không bàn câu chuyện chất lượng An Cung Hoàng ở đây, vì hiện nay sản phẩm này được giới thiệu và thương mại hoá rất nhiều.

Thứ 5: Những người có một hoặc nhiều những yếu tố sau, nguy cơ bị đột quỵ sẽ tăng cao hơn, anh chị lưu tâm:

• Tăng huyết áp

• Tăng mỡ máu

• Tăng cân, béo phì

• Tăng đông máu (Rối loạn đông máu, bệnh về máu)

• Bệnh lý tim mạch, đặc biệt là rung nhĩ, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, nhồi máu cơ tim cũ, rối loạn dẫn truyền, phẫu thuật tim mạch cũ…

• Tiểu đường

• Tiền sử đã bị đột quỵ hoặc tiền sử thành viên trong GD bị đột quỵ hoặc cơn tai biến thoáng qua (Transient Ischemic Attacs-TIAs). Yếu tố này rất quan trọng.

• Hút thuốc lá nhiều năm, tăng nguy cơ đột quỵ thể tắc mạch não

• Uống rượu

• Người ít vận động, ngồi lâu một chỗ...

• Người có vấn đề tâm lý như lo âu, trầm cảm rối loạn giấc ngủ…

• Tiền sử sử dụng một số thuốc: Việc sử dụng thuốc tiêm truyền tĩnh mạch nhiều hoặc sử dụng một số thuốc như cocain, amphetamines… cũng liên quan đến tăng nguy cơ đột quỵ.

• Sau tuổi 60

• Yếu tố thời tiết: Thời điểm cuối mùa thu chuẩn bị chuyển sang mùa đông và mùa đông là thời gian mọi người dễ bị đột quỵ nhất. Hết sức lưu ý thực hành dự phòng sớm.

• Người có càng nhiều các yếu tố Bs liệt kê ở trên, nguy cơ đột quỵ càng cao và càng cần hết sức lưu ý theo dõi thường xuyên bởi nhân viên y tế.

Trên đây là những chia sẻ thêm của Bs về ĐỘT QUỴ, một trong những nguyên nhân gây tử vong và tàn phế hàng đầu trên Thế giới hiện nay. Mong cộng đồng lưu tâm.

Trân trọng thật nhiều!

Bác sĩ Khánh