Gian nan là nợ... anh hùng phải vay

Cập nhật: 10:49 | 25/07/2021
Nhà viết tuồng - Danh nhân văn hoá Đào Tấn đã viết trong vở tuồng "Hộ sinh đàn" 2 câu hát nam đầy khí phách: "Lao xao sóng vỗ ngọn tùng/Gian nan là nợ anh hùng phải vay". Đêm không ngủ, cháu nghĩ về ông với những gian nan ông đã trải ngay cả đến khi ông nhắm mắt thanh thản như người "ngủ quên không dậy".    
gian nan la no anh hung phai vay
Nhà văn Sơn Tùng những ngày cuối đời

Giờ đây, những người ở lại trằn trọc khi Hà Nội ra văn bản 17 áp dụng Chỉ thị 16. Người anh hùng cầm bút mà sao vẫn còn gian nan đến cả khi nhắm mắt vậy trời?

Sống thanh bần, ông bà chỉ cần nhu cầu vật chất tối thiểu, cái gì là tiêu chuẩn của mình thì nhận, cái gì không phải của mình thì kiên quyết từ chối. Ông vẫn thường nói: "Tôi tàn phế thân thể nhưng không tàn phế tâm hồn". Ông bà sống trong tình cảm quý mến của bạn bè chứ không ăn mày tình thương của xã hội.

Các con đủ sức mua một căn hộ khang trang để ông bà ở nhưng ông bà không muốn dựa dẫm, ỷ lại vào con cái, tự mình lao động trên cánh đồng văn chương với bao nỗi nhọc nhằn để "đêm nằm lạnh lưng mới biết thương người chiếu rách".

Mấy ai ngờ một nhà văn - Anh hùng Lao động suốt 50 năm vẫn ở trên căn phòng tập thể chưa đầy 20m2 không có nhà vệ sinh riêng, vẫn đi WC chung với bao người dân lao động lam lũ trong con ngõ mang cái nho nhã: Văn Chương. Có lần, một Tiến sĩ Sử học và một nhà văn người Hàn Quốc (xin miễn nêu tên cụ thể) tới phỏng vấn, hỏi chuyện ông về Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phải... nhịn.

Thanh bần song ông bà hưởng đúng tiêu chuẩn cá nhân, không lạm dụng và càng không ăn mày tình thương của xã hội. Nhân hậu nên mấy bận bị lừa. Từ chiến trường Đông Nam Bộ trở về, thương tật 81%, trở thành thương binh hạng 1/4. Nhà cũ được phân có người mới đến ở. Ông gõ nhiều cánh cửa các cơ quan nhưng cánh cửa vẫn im ỉm đóng. Có người thương tình vui vui nói nhỏ: - Anh có nhiều ưu TIÊN nhưng hình như thiếu cái dấu HUYỀN...

Năm 1992, Thành đoàn Hà Nội quan tâm, cấp cho ông bà một căn nhà. Không hiểu bộ phận hành chính và các bên liên quan làm thế nào lại thành NHÀ TÌNH NGHĨA. Cùng với đó là những tiếng bấc tiếng chì. Ông có thư ngỏ cảm tạ tình cảm của Thành đoàn mà xin được từ chối nhận Nhà tình nghĩa. Sau đây xin ghi lại toàn văn: Kính gửi: Ban Thường vụ Thành đoàn Thanh niên Hà Nội.

Việc Thành đoàn xây dựng nhà tình nghĩa tặng tôi, một cán bộ Đoàn lâu năm, một thương binh ¼, đó là nghĩa cử cao cả, là tấm lòng cao thượng của toàn thể cán bộ đoàn viên, đội viên thanh thiếu nhi Thủ đô Hà Nội dành cho tôi. Tôi vô cùng biết ơn. Cho nên tôi đã nhờ Hội Nhà văn Việt Nam cử cán bộ đến Thành đoàn bày tỏ lòng biết ơn của tôi và đề đạt lý do tôi xin được: Không nhận ngôi nhà này.

Tôi cũng đã trình bày cặn kẽ sự tình với đồng chí Bí thư Thành đoàn Nguyễn Mạnh Cường và hai đồng chí Chánh, Phó Văn phòng Thành đoàn. Cho đến giờ phút này vẫn đinh ninh: Rất biết ơn thanh thiếu nhi Thủ đô, nhưng tôi không thể đến ở ngôi nhà dựng lên đã không đúng như biên bản cuộc họp liên tịch giữa các đại diện UBND quận Đống Đa với UBND phường Văn Chương và tôi. Hơn nữa, căn nhà này dựng lên trên mảnh đất mà tiếng kêu ca: “Ông Sơn Tùng là thương binh, tôi cũng là thương binh, sao chính quyền lại lấy mảnh đất của tôi đã bỏ nhiều công sức san lấp để làm nhà tình nghĩa cho ông Sơn Tùng?”.

Thưa các đồng chí! Tôi ra trận, trả căn hộ thuê cho Phòng nhà đất Đống Đa, 1967. Tôi bị thương ở mặt trận Nam Bộ về, đã hai lần dùng tiền nhuận bút viết sách “Bên khung cửa sổ”, “Nhớ nguồn” mua nhà để ở cho thích hợp tình cảnh tật nguyền. Cả hai lần đều bị họ lừa. (Một lần ở hẻm Nguyễn Trường Tộ, một lần ở ngõ 146 Thụy Khuê). Giờ đây, đã 65 tuổi, tật nguyền, tôi cần sự yên tĩnh để làm việc những năm tháng cuối đời. Tôi rất sợ mọi sự giành giật, sát phạt nhau vì một chút vật chất…

Một lần nữa, tôi xin được không nhận căn nhà mà Thành đoàn dành cho tôi. Tuy tôi không ở ngôi nhà này, lòng tôi ghi nhớ mãi mãi nghĩa cử của Thành đoàn.

Ngõ Văn, 22-7-1992, Kính thư, Sơn Tùng

Sơn Kiều Mai