Làm gì để hạn chế lượng khí nhà kính?

Bất kỳ hoạt động nào cũng tạo nên một/một vài hay nhiều “dấu chân carbon”. Vậy cá nhân, chủ doanh nghiệp  cần làm thế nào để không chỉ giảm lượng khí thải nhà kính mà còn tiết kiệm tiền trong thời gian dài?

"Dấu chân carbon” được đề cập đến khá nhiều thời gian gần đây khi nói đến bảo vệ môi trường, môi sinh, chống biến đổi khí hậu. “Dấu chân carbon” (tiếng Anh là “carbon footprint”) được định nghĩa là lượng khí nhà kính (trong đó chủ yếu là carbon dioxide) thải vào khí quyển bởi một hoạt động cụ thể của con người (từng cá nhân, gia đình, doanh nghiệp, cộng đồng và kể cả một quốc gia).

Như vậy, suy cho cùng, bất kể hoạt động nào của con người cũng có thể để lại những “dấu chân carbon” nhất định. Chẳng hạn như hành động uống ly cà phê nói trên của tôi, quá trình cà phê được trồng và chăm sóc, thu hoạch, chế biến sẽ tạo ra khí carbon dioxide (CO2) hay metan (CH4), góp phần gây ra hiệu ứng nhà kính; chiếc ly đựng cà phê bằng thủy tinh hay nhựa và quá trình sản xuất ra chiếc ly đó cũng góp phần tạo ra các loại khí gây nên hiệu ứng nhà kính. Việc xử lý chất thải từ quá trình uống ly cà phê đó cũng sẽ tạo nên hiệu ứng nhà kính, là tác nhân gây ra biến đổi khí hậu, nóng lên toàn cầu.

"Dấu chân Carbon" xuất phát từ nhiều hoạt động của con người

Sử dụng phương tiện giao thông: Việc sử dụng phương tiện giao thông để di chuyển sẽ tạo ra lượng khí thải carbon dioxide đáng kể.

Sử dụng điện: Việc sử dụng điện trong nhà để nấu ăn, làm việc, giải trí, sưởi ấm, làm mát và các mục đích khác sẽ tạo ra lượng khí thải carbon dioxide.

Ăn uống: Sản xuất thực phẩm cần năng lượng và tài nguyên, và việc vận chuyển và bảo quản thực phẩm cũng tạo ra lượng khí thải carbon dioxide.

Du lịch: Việc đi lại để tham quan và nghỉ dưỡng sẽ tạo ra lượng khí thải carbon dioxide từ việc vận hành máy bay, tàu hỏa, ô tô và các phương tiện di chuyển khác.

Mua sắm: Sản xuất và vận chuyển sản phẩm mới cũng tạo ra lượng khí thải carbon dioxide. Việc sử dụng sản phẩm tái chế và sản phẩm có nguồn gốc bền vững có thể giảm thiểu carbon footprint của chúng ta.

Sử dụng điện thoại và máy tính: Việc sử dụng điện thoại và máy tính cũng tạo ra lượng khí thải carbon dioxide, do sự tiêu thụ năng lượng của các thiết bị này và quá trình sản xuất chúng.

Ảnh hưởng của "dấu chân Carbon"

Tác động đến môi trường: Lượng khí thải Carbon tăng dẫn đến sự thay đổi của nhiệt độ, mực nước biển tăng không chỉ làm xói mòn bờ biển và phá hủy hệ sinh thái, mà còn có thể khiến các thành phố ven biển phải di dời đến những nơi cao hơn; Hệ thống thảm thực vật thay đổi, một số loài động vật không theo kịp dẫn đến bị đe dọa, điển hình là việc tan chảy băng ở Bắc cực đang phá hủy môi trường sống của gấu Bắc Cực.

Tác động đến con người: Dấu chân Carbon không chỉ tác động đến môi trường mà còn tác động trực tiếp đến sức khỏe của con người. Đối với một số thành phố lớn tại Việt Nam, tập trung nhiều khu công nghiệp, mật độ phương tiện giao thông cao làm cho nồng độ CO2 tăng cao, trong đó còn có các hạt bụi siêu mịn PM2.5. Loại bụi này có thể dễ dàng xâm nhập sâu vào phổi, gây ra tình trạng khó thở đối với những người có vấn đề về hô hấp và tăng nguy cơ các bệnh về đường hô hấp như hen suyễn và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, thậm chí có thể ảnh hưởng đến não bộ.

Đúng là hoạt động nào cũng tạo nên một/một vài hay nhiều “dấu chân carbon”. Để giảm thiểu tác động tiêu cực của "dấu chân carbon” chúng ta cần nhận thức về các hành động cụ thể có thể thực hiện.

Túi nilon được sử dụng phổ biến để chứa đựng hàng hóa.

Túi nilon được sử dụng phổ biến để chứa đựng hàng hóa.

Thói quen cần thay đổi

Mỗi người và mọi tổ chức, doanh nghiệp đều có "dấu chân carbon" và điều mà các nhà sản xuất hay chủ doanh nghiệp cần quan tâm đó là làm thế nào để không chỉ giảm lượng khí thải nhà kính mà còn tiết kiệm tiền trong thời gian dài.

Thực tế, chúng ta hoàn toàn có thể lựa chọn cách làm sao để ít tạo ra các loại khí CO2 hay CH4 nhất. Chẳng hạn, chúng ta có thể chọn uống loại cà phê được sản xuất hữu cơ, có chứng nhận xanh; hay uống cà phê bằng ly thủy tinh thay vì ly nhựa bởi vòng đời sử dụng của chiếc ly thủy tinh rõ ràng được lâu bền hơn, rác thải ra môi trường vì thế cũng được giảm thiểu, từ đó việc xử lý rác thải cũng ít hơn, ít tạo ra các loại khí nhà kính độc hại hơn…

Từ cách nhìn đó, mỗi cá nhân trong xã hội đều gây ra những tác động nhất định đến môi trường. Nếu xây dựng được ý thức tính toán "dấu chân carbon" thì bạn có thể lựa chọn cách hành động/ứng xử làm sao ít ảnh hưởng đến môi trường nhất.

Nhiều doanh nghiệp gần đây đã quan tâm đến việc mua tín chỉ carbon để bù đắp lượng khí thải mà họ gây ra trong quá trình sản xuất nhằm góp kinh phí vào trồng rừng, bảo vệ môi trường. Còn ở góc độ cá nhân, mỗi khi bạn từ chối sử dụng túi ni lông, đồ nhựa dùng một lần; cân nhắc khi mua sắm; tăng vòng đời sử dụng của các đồ vật; ưu tiên sử dụng các sản phẩm xanh… là “dấu chân carbon” của bạn đã giảm đi ít nhiều!

Hiện nay, rất nhiều các sản phẩm làm từ nhựa mang lại nhiều tiện ích, giá cả lại rẻ nên được nhiều người ưa chuộng và sử dụng phổ biến. Trung bình mỗi ngày, một gia đình thải ra môi trường từ 5 – 10 chiếc túi nilon và chai lọ nhựa, thậm chí là nhiều hơn bởi khi đi chợ, mua hàng hóa dù bất cứ thứ gì cũng đều được đựng trong những chiếc túi nilon, có những thực phẩm được bọc từ 2 - 3 túi. Cùng với đó, rất nhiều nơi bán hàng, nhất là các quán ăn uống đều sử dụng rất nhiều sản phẩm nhựa, như túi nilon, ly, thìa, ống hút nhựa. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết những sản phẩm nhựa này có đặc tính khó phân hủy, một chai nhựa đựng nước uống có thể tồn tại trong lòng đất đến 10 thế kỷ mà không bị phân hủy. Hơn thế nữa, nó để lại nhiều hậu quả vô cùng to lớn và lâu dài cho sức khỏe con người và hệ sinh thái.

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường, một vấn đề đáng quan tâm là rác thải sinh hoạt phát sinh chưa được phân loại tại nguồn và thu gom, xử lý hợp vệ sinh. Khối lượng rác thải khu vực nông thôn, đặc biệt là các vùng sâu, vùng xa được thu gom, xử lý đạt tỷ lệ thấp, hầu hết rác thải sinh hoạt phát sinh hiện nay vẫn được người dân tự xử lý bằng hình thức thủ công là đốt hoặc chôn lấp sau khuôn viên vườn nhà vì không có dịch vụ thu gom.

Bên cạnh đó, các ngành chức năng cần tăng cường vận động, tuyên truyền, khuyến cáo các cơ sở sản xuất, kinh doanh, buôn bán nhỏ thay đổi thói quen sử dụng các sản phẩm nhựa tiện dụng, túi nilon dùng một lần.

Ngoài hành động của chính quyền các cấp, mỗi người dân, mỗi đơn vị chỉ cần ý thức, thay đổi thói quen một chút thôi thì chúng ta sẽ cùng chung tay hạn chế được rất nhiều rác thải nhựa, góp phần hạn chế "dấu chân carbon”.