NHÂN KỶ NIỆM 96 NĂM NGÀY BÁO CHÍ CMVN 21/6/2021

Một chiến công xuất sắc và sự chiến đấu oanh liệt 36 năm trước rất mong được Nhà nước và Quân đội vinh danh

Cập nhật: 07:33 | 20/06/2021
Đây thực sự là một chiến công xuất sắc, là tinh thần anh dũng trong chiến đấu, là sự xả thân hy sinh vì hòa bình, vì tình hữu nghị quốc tế    
mot chien cong xuat sac va su chien dau oanh liet 36 nam truoc rat mong duoc nha nuoc va quan doi vinh danh

Hồi đó, tôi là phóng viên chiến trường Campuchia, đã từng có mặt ở hầu khắp các mặt trận lớn như MT 979 (Phnôm pênh); MT 579 (Stung- streng), MT 479 (Siêm Riệp), MT 779 (Kông pông chàm)…, được tận mắt chứng kiến cuộc sống khó khăn, gian khổ, thậm chí thường xuyên đối mặt với hiểm nguy của những người lính quân tình nguyện Việt Nam đang làm nhiệm vụ tại đây. Và tôi đã có một “Chuyến đi định mệnh”.

Gọi là “Chuyến đi định mệnh” bởi ranh giới giữa cái sống và cái chết thật mỏng manh, chỉ trong gang tấc. Lúc trở về có người còn sống, có người đã vĩnh viễn ra đi, có người còn mang trên mình thương tích. Các anh đã anh dũng chiến đấu bằng trái tim quả cảm của người lính quân tình nguyện Việt Nam với bọn tàn quân Khơ me đỏ để bảo vệ hàng hóa, phương tiện…

Đó là vào đầu mùa khô năm 1985, tôi được Tổng Biên tập giao nhiệm vụ đi cùng với Trung đoàn vận tải 684, Cục Vận tải (TCHC- BQP) viết về công tác vận tải bảo đảm cho quân tình nguyện Việt Nam ở Cam-pu-chia. Trước lúc lên đường vào Tân cảng (thành phố Hồ Chí Minh), TBT lưu ý hai điều: Thứ nhất, không được lơ là, chủ quan, mất cảnh giác vì tình hình ở Căm pu chia rất phức tạp, bọn tàn quân Pôl- Pôt đang hoạt động rất ráo riết chống lại quân tình nguyện Việt Nam. Thứ hai, sau khi trở về Phnôm-pênh báo cáo kết quả chuyến đi cho cơ quan tiền phương và Ban biên tập. Trong suy nghĩ của tôi, sự lưu ý, nhắc nhở của lãnh đạo là rất cần thiết để bảo đảm an toàn cho mỗi chuyến đi của phóng viên.

Do biết trước được kế hoạch vận chuyển sang Căm pu chia có phóng viên đi cùng nên Trung đoàn 684 bố trí Tiểu đoàn trưởng Hồ Xuân Sơn trực tiếp chỉ huy đội hình vận chuyển.

Qua trao đổi với chỉ huy đơn vị, tôi được biết, thời gian này, mặc dù chế độ Pôl- Pốt đã bị sụp đổ hoàn toàn nhưng bọn tàn quân Khơ-me-đỏ vẫn hoạt động ráo riết cả trên đường bộ lẫn đường thủy, không chỉ đe dọa đến cuộc sống bình yên của người dân Campuchia mà còn là mối hiểm họa đối với quân tình nguyện Việt Nam.

Chuyến đi hôm đó có 2 tàu sông ký hiệu 104 và 101 cùng 3 sà lan với 26 cán bộ, chiến sĩ thuộc Tiểu đoàn 104, chở hàng từ Tân Cảng (TP HCM) đi Nông-Pênh, sau đó theo hành trình đến Mặt trận 479 (Siêm-Riệp) rồi đi Kông-Pông-Thom cung cấp hàng hóa cho một số trạm chốt và các đơn vị quân tình nguyện VN đóng quân tại đây.

mot chien cong xuat sac va su chien dau oanh liet 36 nam truoc rat mong duoc nha nuoc va quan doi vinh danh

Thuyền phó Đặng Quốc Bản và chiến sỹ Nguyễn Văn Tiến là những chiến binh quả cảm trong trận chiến đấu trên tàu 104.

Cùng đi với tôi có Đại úy Lê Văn Quán, trợ lý tác chiến Bộ Tham mưu, (TCHC- BQP). Chỉ huy đội hình vận chuyển là Đại úy- Tiểu đoàn trưởng Hồ Xuân Sơn. Chúng tôi được bố trí đi trên tàu 104 (đi đầu) cùng với Tiểu đoàn trưởng Hồ Xuân Sơn để tiện khai thác tư liệu.

Hồ Xuân Sơn quê xã Quỳnh Nghĩa, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, là một người vui tính, cởi mở, dễ gần, được anh em trong đơn vị quý mến. Qua cuộc trò chuyện, chúng tôi được biết, anh đã lập gia đình. Vợ anh là chị Hồ Thị Chuông, giáo viên cấp 1, dạy trường làng. Ngoài công việc dạy học, chị còn thay anh chăm sóc, phụng dưỡng bố mẹ chồng và 4 đứa con ăn học.

Anh tâm sự, hơn 2 năm nay do công việc bận rộn nên anh chưa nghỉ phép về thăm gia đình được. Tuy rất nhớ vợ con nhưng vì nhiệm vụ quân sự nên đành tạm gác lại. Anh cũng dự kiến sau chuyến đi lần này sẽ xin nghỉ phép một tháng để có điều kiện đỡ đần, bù đắp cho vợ những ngày anh xa vắng.

Hồ Xuân Sơn còn kể cho chúng tôi nghe về cuộc sống khó khăn, gian khổ, thiếu thốn của những người lính quân tình nguyện Việt Nam tại đất nước Chùa Tháp mà anh được chứng kiến; kể về những chuyến đi bị địch phục kích và những trận chiến đấu chống trả quyết liệt của cán bộ, chiến sĩ đơn vị. Anh cho biết, mỗi chuyến đi đều phải đối mặt với mọi hiểm nguy rình rập ở phía trước, không thể đoán định trước được. Do đó, mỗi cán bộ, chiến sĩ phải luôn nêu cao tinh thần cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ phương tiện theo các phương án tác chiến đã được vạch ra.

Sau khi vượt qua chặng đường dài từ Nông-Pênh dọc theo sông Tông-lê-sáp, chúng tôi thả neo dừng nghỉ ở khu vực Biển Hồ để ăn cơm chiều. Tôi từng được nghe kể về Biển Hồ của Campuchia rất nhiều cá, giờ mới được “mục sở thị”, khi chứng kiến anh em thuyền viên thả cần câu, buông lưới một lúc mà được rất nhiều cá quả, cá rô, lươn…rất to, vàng hươm, đủ thực phẩm cho đoàn ăn trong mấy ngày.

Bữa cơm chiều hôm đó được anh nuôi chế biến rất nhiều món ăn đặc sản của Biển Hồ, tươm tất, thịnh soạn, chúng tôi ngồi quây quần bên nhau trên boong tàu giữa Biển Hồ mênh mông, lộng gió. Tiếng nói cười, tiếng ly chạm vào nhau tanh tách cùng với những lời chúc chuyến đi thành công khiến cho mọi người thêm hứng khởi và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ.

Được chứng kiến tình cảm gắn bó, đoàn kết, thương yêu nhau như anh em trong một nhà của cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị, tôi thật sự xúc động và cảm nhận đây chính là sức mạnh giúp các anh vượt qua mọi gian khổ, khó khăn, thử thách để hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.

Nhưng, ít ai có thể ngờ được rằng, chuyến đi lần này lại là chuyến đi cuối cùng của người Tiểu đoàn trưởng vui tính, dũng cảm, ngoan cường; bữa ăn vui vẻ, đoàn kết trên Biển Hồ hôm đó lại là bữa ăn chia tay của chúng tôi với người chỉ huy Tiểu đoàn 104 mẫu mực, giàu nhiệt huyết, luôn nhận khó khăn về mình…

Sau khi giao hàng cho MT 479, đơn vị tiếp tục hành trình vượt qua Biển Hồ dọc theo sông Sen tiến về Kông-Pông-Thom tiếp tục giao hàng cho các trạm chốt và một số đơn vị quân tình nguyện Việt Nam tại đây. Khu vực này có nhiều rừng rậm, chính là hang ổ, nơi ẩn náu của bọn tàn quân Khơ me đỏ. Chúng thường lợi dụng địa hình, địa vật, đi theo nhóm, cải trang thành những người dân thường rồi tập kích bất ngờ vào các đoàn xe vận tải đường bộ của ta, hoặc dùng những chiếc ghe nhỏ luồn lách trong các khóm sú vẹt mọc hai bên mép sông để phục kích các đoàn tàu sông.

Trước khi đội hình quay về, đêm hôm đó, Tiểu đoàn trưởng Hồ Xuân Sơn ngồi trò chuyện khá lâu cùng với cán bộ, thuyền viên và nhắc nhở mọi người chuẩn bị thật tốt phần việc được phân công, thực hiện nghiêm chế độ tuần tra, canh gác, không để bị động, bất ngờ. Đêm đó, anh nằm thao thức, lo cho chuyến hành trình ngày hôm sau "đi đến nơi, về đến chốn an toàn".

Trước sự hoạt động manh động, ráo riết, không theo quy luật của bọn tàn quân Khơ me đỏ trong thời gian gần đây, anh như linh tính được điều gì đó không hay sắp xảy ra, nhưng không dám thổ lộ với ai, vì sợ ảnh hưởng đến tinh thần của anh em trong đơn vị.

Sáng hôm sau, anh dậy thật sớm đi kiểm tra một lượt tàu và sà lan xem còn thiếu thứ gì để bổ sung cho đủ, nhất là vũ khí, đạn dược, bao cát, dụng cụ phòng cháy chữa cháy. Để đánh lạc hướng quân địch, Hồ Xuân Sơn thay đổi lịch hành trình, cho tàu xuất phát sớm hơn so với dự kiến ban đầu.

Đội hình quay về hôm sau có sự thay đổi. Tàu 101 do chưa trả hàng xong nên phải ở lại, tàu VT-01 vừa giao hàng xong tham gia cùng đội hình vận chuyển.

Hình như bọn tàn quân Pôl-Pôt đã đánh hơi được nên đã bố trí lực lượng chờ sẵn để phục kích bất ngờ vào đoàn tàu và sà lan chở hàng chi viện cho quân tình nguyện Việt Nam.

mot chien cong xuat sac va su chien dau oanh liet 36 nam truoc rat mong duoc nha nuoc va quan doi vinh danh

Chỉ huy Lữ đoàn vận tải 972 (CVT) chụp ảnh lưu niệmvới tác giả (thứ 2 bên trái ) và thân nhân liệt sỹ Hồ Xuân Sơn

Khi đoàn tàu trở về cách ngã 3 sông Sen khoảng 40 km, mọi người bỗng nghe một phát pháo lệnh bắn ra từ những tán cây mọc um tùm, dày đặc phía bắc sông, tiếp đó là những tràng súng liên thanh từ các ghe nhỏ luồn lách qua các lùm cây bắn xối xả về phía đoàn tàu và sà lan.

Trong tình thế bị địch phục kích bất ngờ, Tiểu đoàn trưởng Hồ Xuân Sơn ra lệnh cho mọi người về vị trí sẵn sàng chiến đấu; Thuyền trưởng- Thượng úy Nguyễn Tiến Lân trực tiếp lái tàu 104; Thuyền phó Đặng Quốc Bản nhảy lên khẩu 14li 5- hỏa lực quan trọng nhất của tàu 104, sẵn sàng nhả đạn. Nhưng khẩu súng chủ lực đã bị địch bắn hỏng khóa nòng từ lúc nào và không thể điều khiển được bệ xoay. Anh nhảy ra khỏi bệ súng, chộp luôn khẩu AK xả đạn về phía quân thù, yểm trợ cho thuyền trưởng tiếp tục cuộc hành trình.

Tiếng đạn réo, nổ đinh tai, nhức óc, găm vào thân tàu, nhưng các chiến sĩ ta vẫn kiên cường đánh trả quân địch, cương quyết không để tàu và sà lan bị đánh đắm. Bất ngờ một quả đạn B41 của địch bắn xuyên qua lườn tàu 104, cách mớn nước khoảng 7-10cm xuyên vào buồng ngủ, phát nổ. Lửa bốc lên gây cháy. Thuyền phó Đặng Quốc Bản chỉ huy anh em lao vào nhanh chóng dập tắt lửa, rất may không có ai bị thương. Dàn cột đèn và ống khói của tàu 104 đã bị hỏa lực địch bắn trúng, bị gãy đổ ngổn ngang.

Cuộc chiến đấu càng trở nên căng thẳng, quyết liệt hơn khi bọn địch tập trung các loại hỏa lực đánh thẳng vào con tàu 104 đi đầu, vì chúng đoán đây là nơi đầu não chỉ huy, hơn nữa, nếu đánh chìm được tàu 104 thì tàu VT-01 cùng 3 sà lan đi sau sẽ không thể chạy thoát. Vì thế, đây cũng là một bài toán hóc búa với Tiểu đoàn trưởng Hồ Xuân Sơn và cán bộ, thuyền viên tàu 104.

Hồ Xuân Sơn ra lệnh cho thuyền trưởng Nguyễn Tiến Lân mở hết tốc lực cho tàu chạy để nhanh chóng vượt ra khỏi khu vực nguy hiểm. Anh ôm khẩu súng AK nằm ngay trên bục chỉ huy, dùng bao cát làm bệ tì vừa trực tiếp chiến đấu vừa chỉ huy anh em ngoan cường đánh địch. Phía sau làn thuốc súng, chúng tôi nhìn thấy bóng những tên lính Pôl-Pôt bị trúng đạn ngã lăn nhào xuống nước.

Đoàn tàu vẫn băng băng về phía trước. Thuyền trưởng Nguyễn Tiến Lân bị đạn găm vào đùi, máu loang đỏ thấm ướt cả mảng quần, nhưng anh cố nén đau, vẫn nắm chắc tay lái, liên tục thay đổi tư thế để tránh đạn.

Trong lúc chỉ huy bộ đội tác chiến, sau khi bắn hết 3 băng đạn, Hồ Xuân Sơn bỗng khựng lại rồi từ từ gục xuống, máu loang đỏ ngực áo. Từ phía buồng lái, tiếng thuyền trưởng Nguyễn Tiến Lân hô to như gào: “Tiểu đoàn trưởng Sơn bị trúng đạn, cấp cứu, cấp cứu…”.

Thuyền phó Đặng Quốc Bản lao nhanh về phía buồng lái, đỡ anh Sơn lên, định băng bó vết thương cho anh, nhưng Sơn đẩy tay ra và thều thào nói trong hơi thở gấp gáp thay cho mệnh lệnh: “Hãy thay tôi tiếp tục chỉ huy anh em chiến đấu, không được để địch khống chế và đánh chìm phương tiện”.

Hồ Xuân Sơn rướn người lên, cố mở to hai mắt để nhìn con tàu, nhìn đồng đội lần cuối cùng rồi từ từ khép lại. Anh đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn trẻ, tương lai phía trước đang rộng mở. Dự định sau chuyến đi lần này sẽ về thăm gia đình của anh cũng không thể trở thành hiện thực.

Phía trên ca bin tàu, chiến sỹ Nguyễn Văn Việt sử dụng khẩu súng trung liên RBK cũng bị thương rất nặng và cũng đã anh dũng hy sinh. Chiến sĩ Nguyễn Văn Tiến sử dụng khẩu K-30 bị đạn địch xuyên bả vai và cánh tay phải, đạn cắt đứt ngón tay trỏ bóp cò. Chiến sỹ Phạm Quốc Trịnh bị thương ở đầu và mạng sườn. Thuyền trưởng Nguyễn Tiến Lân bị thương ở đùi… Nhưng mọi người vẫn ngoan cường không rời vị trí chiến đấu.

Nhờ tinh thần chiến đấu quả cảm của cán bộ, chiến sỹ đơn vị nên đoàn tàu và sà lan cuối cùng đã vượt ra khỏi khu vực nguy hiểm, tiếp tục cuộc hành trình theo kế hoạch.

mot chien cong xuat sac va su chien dau oanh liet 36 nam truoc rat mong duoc nha nuoc va quan doi vinh danh

Chiếc tàu 104 anh dũng của 36 năm trước, mãi mãi còn trong ký ức vinh quang.

Ngay đêm hôm đó, số anh em bị thương được đưa về điều trị tại Bệnh viện quân y 116 của QK9 ở Phnôm pênh. Thi thể của hai liệt sỹ ngay đêm hôm đó được đưa về Bệnh viện quân y 175 TP HCM để hôm sau tổ chức lễ truy điệu, và được an táng tại nghĩa trang Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh.

Sự cống hiến và hy sinh anh dũng của những người lính quân tình nguyện Việt Nam nói chung, những người lính vận tải nói riêng trên đất nước Chùa Tháp đã góp phần đem lại sự hồi sinh cho dân tộc Campuchia như hôm nay chúng ta đã thấy.

Đây thực sự là một chiến công xuất sắc, là tinh thần anh dũng trong chiến đấu, là sự xả thân hy sinh vì hòa bình, vì tình hữu nghị quốc tế của những người lính vận tải quân sự. Đã 36 năm trôi qua, tinh thần anh dũng ấy vẫn sáng chói. Mong rằng Nhà nước ta, Quân đội ta sẽ truy tặng, khen thưởng cho tập thể và các cá nhân đã anh dũng chiến đấu, hy sinh vì nhiệm vụ quốc tế cao cả.

Nhà báo Trần Nguyên Trung

(Nguyên Tổng biên tập Tạp chí HCQĐ)

  • Xin chờ trong giây lát...