Nhớ về giọng ngâm thơ huyền thoại Trần Thị Tuyết

Cập nhật: 20:40 | 30/11/2020
Có lẽ thế hệ người Việt Nam thời chống Mỹ đều từng rung động trước giọng ngâm thơ vang, rung, giàu xúc cảm, nhiều khi vút lên, sáng như ánh thép trên trận tuyến chống giặc ngoại xâm của cái tên Trần Thị Tuyết.

Tôi nhớ chiếc đài orionton của bố mẹ tôi ngày ấy cứ như một trạm phát sóng của cả xóm để mỗi buổi Tiếng Thơ của Đài Tiếng Nói Việt Nam là mọi người đón nghe giọng ngâm thơ Trần Thị Tuyết, Châu Loan, Kim Cúc…Từ khi lên 4 tuổi (vào khoảng năm 1969), tôi đã khắc sâu trong tâm khảm câu thơ của nhà thơ Tố Hữu do Trần Thị Tuyết trình bày như một lời hiệu triệu đồng bào chiến sĩ bước vào trận chiến:

“Ôi tổ quốc giang sơn hùng vĩ

Đất anh hùng của thế kỷ hai mươi

Hãy kiêu hãnh trên tuyến đầu chống Mỹ

Có miền Nam anh dũng tuyệt vời!”

Nghe Trần Thị Tuyết ngâm bốn câu thơ này, tôi nhìn thấy bố mẹ tôi rưng rưng nước mắt. Con bé ngây thơ lúc ấy chưa hiểu gì cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang bước qua, rồi bước tới các giai đoạn ác liệt với bao gian khổ, hy sinh, nhưng những vần thơ mà nghệ sĩ thể hiện đã thổi luồng gió mới vào tâm hồn, lại như một vũ khí bên mình để quyết tâm thắng giặc. Những vần thơ quá thân quen, sáng, đẹp từ bà cũng đã ngấm sâu vào trí óc non nớt của tôi, để rồi có lúc tôi cũng bập bẹ ngâm nga “Ôi tổ quốc giang sơn hùng vĩ…”

Sau này, cái duyên đưa tôi trở thành phóng viên Đài Tiếng Nói Việt Nam, đồng thời là cộng tác viên của buổi Tiếng Thơ, tôi đã được gặp nhiều đồng nghiệp của bà. Lúc ấy bà đã theo chồng vào Nam, sống tại Thành phố Hồ Chí Minh. Bản thân tôi vẫn luôn ngưỡng mộ giọng ngâm thơ kinh điển nhất của làn sóng quốc gia, được thừa kế chất giọng đẹp từ người mẹ, nghệ sĩ ưu tú-ca nương Nguyễn Thị Phúc, được tôi luyện trong giai đoạn lịch sử đấu tranh cách mạng nên giọng ngâm vừa tinh tế, trữ tình, vừa lấp lánh ánh thép của những vần thơ chiến đấu. Tôi từng nghe cố nhà thơ Nguyễn Bùi Vợi nhận xét về nghệ sĩ khi ông là biên tập viên chương tình Tiếng Thơ của Ban Văn học Nghệ thuật:

“Trần Thị Tuyết là giọng ngâm thơ số một, mực thước, một chất giọng thiên bẩm đã thể hiện rất thành công những tác phẩm thơ kinh điển thời chống Mỹ…”

Còn nghệ sĩ ưu tú Vũ Kim Dung, một đồng nghiệp thế hệ sau của bà kể: “Tôi về buổi Tiếng Thơ thì nghệ sĩ Trần Thị Tuyết đã nổi tiếng trên làn sóng của Đài. Tôi đã học hỏi và đồng hành cùng bà trong nhiều chương trình thơ, đặc biệt buổi phát thanh binh vận. Đó là một đàn chị, một đồng nghiệp mà tôi kính trọng…”

Nghe tin nghệ sĩ nhân dân Trần Thị Tuyết rời cõi tạm ở tuổi 90, nhiều đồng nghiệp của bà và bản thân tôi không khỏi hẫng hụt. Vẫn biết rằng cuộc sống không phải là vĩnh viễn, song sự ra đi của giọng thơ huyền thoại vẫn khiến bao người nuối tiếc. Có lẽ ở nơi cao xanh ấy, lời thơ ngân nga của bà vẫn hòa trong tiếng gió, bay tiếp cùng huyền thoại non sông đất nước anh hùng.

nho ve giong ngam tho huyen thoai tran thi tuyet
Nghệ sĩ Trần Thị Tuyết (giữa, hàng đứng) ngâm thơ cho Chủ tịch Hồ Chí Minh nghe năm 1962. Ảnh: Tư liệu

Thông tin: Đến với nghề ngâm thơ từ năm 1957, NSND Trần Thị Tuyết là giọng ngâm thơ lừng lẫy trên Đài Tiếng nói Việt Nam. Sự xuất hiện của bà giúp chương trình “Tiếng thơ” mang lại xúc cảm thẩm mỹ đặc biệt cho công chúng. Bà được nhà nước phong tặng danh hiệu NSND năm 2016.

Bà cũng là người có vinh dự được diễn ngâm những bài thơ chúc Tết của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên Đài Tiếng nói Việt Nam vào thời khắc giao thừa thiêng liêng mỗi độ xuân về. Rất nhiều lần, NSND Trần Thị Tuyết được ngâm thơ trực tiếp trước vị lãnh tụ dân tộc và được Chủ tịch Hồ Chí Minh tán thưởng. Từ ngày nghỉ hưu, NSND Trần Thị Tuyết chuyển vào TPHCM sinh sống và vẫn tiếp tục hoạt động nghệ thuật sôi nổi ở đô thị phương Nam.

Lúc 15h ngày 28/11, bà trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 90, để lại một huyền thoại cho giới ngâm thơ Việt Nam. Linh cữu của nghệ sĩ được quàn tại nhà riêng 003 Chung cư Hồ Văn Huê, quận Phú Nhuận, TP.HCM, và được hỏa táng tại Bình Hưng Hòa vào sáng 30/11.

Thanh Thủy

  • Xin chờ trong giây lát...