Những dinh thự nguy nga một thời trở thành di tích kiến trúc (Phần I)

Cập nhật: 15:53 | 02/12/2020
Rồi biệt phủ, rồi tư dinh xây bằng đá, bằng gạch hay bằng gỗ… rồi sẽ trở thành bảo tàng, đẹp thì thành di tích kiến trúc, không đẹp thì thành vật chứng tham nhũng… nghĩa là đều thành lịch sử để người đời sau chiêm ngưỡng và phán xét.    

Cuộc đời và Dinh thự phế tích

Chân dung chúa đất Đèo Văn Long

Đèo Văn Long (15 tháng 3 năm 1887 - 20 tháng 11 năm 1975) là một thủ lĩnh người Thái và là lãnh chúa của Khu tự trị Thái ở Liên bang Đông Dương. Ông là con trai thứ của chúa Đèo Văn Trị, quê ở bản Nậm Dòn, xã Nậm Hàng, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu. Cha của ông là một đồng minh của Thống đốc Auguste Jean-Marie Pavie và đã được người Pháp công nhận là lãnh đạo của khu tự trị Thái. Gia đình họ Đèo vốn xuất thân từ một dòng dõi quý tộc tại Vân Nam.

Trong thời gian tại vị, Đèo Văn Long tham gia việc kinh doanh và trung gian buôn bán á phiện giữa người Thái và chính phủ Pháp, nhờ đó thu được khá nhiều lãi và trở nên giàu có. Một trong những nguồn lãi này bắt nguồn từ việc ông ép người H'Mông bán á phiện cho ông với mức giá thấp (dưới giá thị trường) và điều này khiến quan hệ của ông với người H'Mông xấu đi. Và chính sách dùng vũ lực để đàn áp các cuộc phản kháng của người H'Mông cũng khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn, và người H'Mông trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp đã ủng hộ Việt Minh.

Sau khi Pháp thất trận Điện Biên Phủ, Đèo Văn Long được người Pháp di tản bằng trực thăng từ Lai Châu xuống Hà Nội, sau đó ông sang Lào tị nạn rồi sang Pháp. Ông mất năm 1975 ở Toulouse. Do người con trai của Đèo Văn Long đã chết trong chiến tranh, tước hiệu lãnh đạo khu tự trị Thái cũ được chuyển giao cho con gái của ông là Đèo Nàng Tỏi.

Hình ảnh dinh thự khi còn nguyên vẹn

Dinh thự Đèo Văn Long được xây dựng tại nơi 3 con sông gặp nhau, một vị trí hiểm yếu, sau lưng là núi cao trước mặt là sông rộng, ở vị trí yết hầu đó có thể khống chế. đứng ở khu vực dinh có thể quan sát được mọi hoạt động của một vùng sông nước và khu vực đất Mường Lay, ở vị trí yết hầu đó có thể khống chế được con đường lên Phong Thổ, Sa Pa, Mường Tè và xuôi về Hoà Bình cũng như qua ngả Điện Biên sang Lào.

Phế tích dinh thự chìm trong công trình thủy điện Sơn La

Những gì còn sót lại cho thấy kiến trúc của khu nhà là kết hợp giữa kiến trúc nhà sàn của người Thái với kiến trúc của người Pháp. Khu nhà chính được xây hai tầng bằng gạch đỏ, sàn gỗ, mái lợp ngói được tách ra từ những phiến đá, thường được gọi là đá giấy (lúc mới tách đá mềm có thể dùng dao cắt được, nhưng khi gặp nắng đá sẽ cứng như sành). Xung quanh ngôi nhà chính là những khu nhà nhỏ dành cho người ở và binh lính, chuồng trại nuôi gia súc… Khu dinh thự có tường bao cao trên 3m bằng gạch và đá dày trên 40cm, có nhiều lỗ châu mai, cao trên 3m. Trước khu nhà chính có khoảnh sân rộng để múa xoè khi vua Thái tổ chức tiệc tùng, tiếp khách. Dinh thự Đèo Văn Long là đặc trưng của nghệ thuật xây dựng và phong thuỷ của người Thái.

Trở thành đống đỏ nát
Tất cả chỉ còn trong ký ức

Dinh thự Đèo Văn Long được công nhận di tích lịch sử cấp tỉnh vào năm 1980. Từ năm 2006, một năm sau khi phát lệnh khởi công thủy điện Sơn La, dự án bảo tồn di sản văn hóa vùng lòng hồ giai đoạn 2006 – 2010 được thiết lập, dinh Đèo Văn Long cũng nằm trong phương án phục dựng. Dinh thự vua Thái Đèo Văn Long, nằm trong dự án bảo tồn di sản lòng hồ thủy điện Sơn La, ở ngã ba sông Nậm Na và sông Đà, thuộc địa phận xã Lê Lợi, Huyện Sìn Hồ, Lai Châu, đang trở thành phế tích.

PV

  • Xin chờ trong giây lát...