Phát huy vai trò cộng đồng dân cư trong giám sát hoạt động BVMT

Từ ngày 1/1/2022, Luật Bảo vệ môi trường 2020 chính thức có hiệu lực đồng nghĩa với việc vai trò của cộng đồng dân cư trong giám sát, phát hiện, tố giác hành vi vi phạm pháp luật BVMT sẽ bước sang một giai đoạn mới.
cộng đồng dân cư phát huy vai trò giám sát trong công tác BVMT
cộng đồng dân cư phát huy vai trò giám sát trong công tác BVMT

Trong giai đoạn hiện nay, với các thủ đoạn ngày càng tinh vi, một số tổ chức, cá nhân có hành vi lẩn tránh, không thực hiện nghĩa vụ BVMT, gây ảnh hưởng xấu tới môi trường. Sự phản ứng của cộng đồng, nếu đủ mạnh, sẽ buộc các tổ chức, cá nhân này phải tuân thủ các quy định của pháp luật BVMT. Do đó, cộng đồng dân cư là lực lượng nòng cốt để đấu tranh, phản đối gay gắt, thậm chí hình thành làn sóng, sức mạnh dư luận lên án các các nhân, tổ chức, doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường, làm tổn hại đến tài nguyên nhiên nhiên của đất nước.

Tuy nhiên, cho đến nay, vai trò giám sát của cộng đồng trong BVMT còn hạn chế do việc tiếp cận thông tin của người dân còn gặp khó khăn; trách nhiệm cơ quan có thẩm quyền đối với các kiến nghị, đề xuất của cộng đồng về BVMT, nhất là cấp địa phương, cơ sở chưa thường xuyên, hiệu quả.

Nhằm tạo thuận lợi cho cộng đồng dân cư phát huy vai trò giám sát trong công tác BVMT, Luật bảo vệ môi trường 2020 đã bổ sung “cộng đồng dân cư” vào phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng. Đưa cộng đồng dân cư, trở thành một chủ thể trong công tác BVMT; khẳng định vị trí, vai trò, trách nhiệm của cộng đồng dân cư đối với việc BVMT sống của chính mình; mỗi người dân, mỗi làng xã đều phải là thành lũy BVMT, tham gia giám sát mọi hoạt động BVMT. Bổ sung nguyên tắc hoạt động bảo vệ môi trường phải được công khai, minh bạch; quy định rõ trách nhiệm, công khai thông tin liên quan đến chất lượng không khí, chất lượng môi trường đất, chất thải nguy hại, kết quả quan trắc chất thải, báo cáo đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường.

Theo đó, cơ quan quản lý nhà nước về môi trường các cấp có trách nhiệm xây dựng hệ thống trực tuyến tiếp nhận, xử lý, trả lời phản ánh, kiến nghị của tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư về bảo vệ môi trường. Người dân có thể tham gia giám sát thông qua công nghệ thông tin, qua các ứng dụng trên điện thoại.

Việc phát huy vai trò của nhân dân, cộng đồng sẽ góp phần thực thi có hiệu quả pháp luật BVMT
Việc phát huy vai trò của nhân dân, cộng đồng sẽ góp phần thực thi có hiệu quả pháp luật BVMT

Trong quá trình thực hiện đánh giá tác động môi trường, chủ dự án phải tiến hành tham vấn cộng đồng nơi chịu tác động trực tiếp bởi các vấn đề môi trường của dự án (nước thải, khí thải, bụi, chất thải rắn, chất thải nguy hại, sụt lún, sạt lở, bồi lắng, tiếng ồn, đa dạng sinh học); nghiên cứu, tiếp thu, giải trình những ý kiến của các đối tượng liên quan được tham vấn để hạn chế thấp nhất tác động bất lợi của dự án đến chất lượng môi trường sống, đa dạng sinh học.

Bên cạnh đó, việc tham vấn cộng đồng dân cư chịu tác động trực tiếp bởi các vấn đề môi trường của dự án được tiến hành dưới hình thức họp cộng đồng dân cư do chủ dự án và Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thực hiện dự án đồng chủ trì; ngoài ra còn có sự tham gia của những người đại diện cho Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, tổ dân phố, thôn, bản. Ý kiến của các đại biểu tham dự cuộc họp phải được thể hiện đầy đủ, trung thực trong biên bản họp cộng đồng.

Với những quy định nêu trên, quyền lợi của người dân trong khu vực dự án và khu vực chịu tác động, ảnh hưởng của dự án sẽ được đảm bảo. Người dân sẽ được tiếp cận thông tin có định hướng, đầy đủ, chính xác và kịp thời về các nội dung liên quan đến BVMT; được tham gia phản biện xã hội, tham gia kiểm tra, giám sát các hoạt động của cơ quan/doanh nghiệp có liên quan đến BVMT. Nghĩa là, mỗi người dân, thành viên, hội viên có quyền được tham vấn trực tiếp, gián tiếp, quyền được phát huy và đảm bảo tính dân chủ đối với các chương trình/dự án về môi trường; có trách nhiệm lên tiếng đấu tranh và phản đối đối với các doanh nghiệp, cá nhân gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn…

Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng hoạt động giám sát thực thi pháp luật BVMT của cộng đồng không chỉ dừng lại ở việc cảnh báo, kiến nghị mà còn phải có cơ chế pháp lý bảo đảm thực thi quyền của cộng đồng. Do đó, phải có quy định về cơ chế hình thành đại diện cộng đồng dân cư; cộng đồng cần có công cụ pháp lý hữu hiệu để buộc các tổ chức, cá nhân và cơ quan nhà nước tuân thủ đúng pháp luật thông qua các cơ chế tư pháp (khởi kiện tại tòa án), cơ chế xã hội (phản ứng của cộng đồng đối với hành vi vi phạm pháp luật BVMT)./.

Minh Hoa

Có thể bạn quan tâm

Ngành Tài nguyên và Môi trường Phú Thọ: Sáng tạo để bứt phá toàn diện

Ngành Tài nguyên và Môi trường Phú Thọ: Sáng tạo để bứt phá toàn diện

Bằng nỗ lực lớn, quyết tâm cao, ngành Tài nguyên và Môi trường Phú Thọ đã, đang và sẽ tập trung trí tuệ, chủ động triển khai nhiệm vụ, thực hiện các giải pháp trọng tâm, trọng điểm, ghi dấu kết quả tích cực trong chỉ đạo, điều hành về quản lý TN&MT
Chưa xử phạt người không phân loại rác

Chưa xử phạt người không phân loại rác

Những ngày qua trên các phương tiện thông tin đưa tin ngày 25/8 tới đây sẽ xử phạt trường hợp không phân loại rác tại nguồn. Tuy nhiên, thông tin này không chính xác.
Quy định mới nhất về bảo vệ môi trường trong chăn nuôi

Quy định mới nhất về bảo vệ môi trường trong chăn nuôi

Việc sử dụng chất thải từ hoạt động chăn nuôi để làm phân bón hữu cơ, nước tưới cây hoặc mục đích khác phải thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Các tin khác

Australia hỗ trợ công nghệ bảo quản rau quả  sau thu hoạch chi phí thấp

Australia hỗ trợ công nghệ bảo quản rau quả sau thu hoạch chi phí thấp

Dự án công nghệ do công ty Fresh Studio Việt Nam và Applied Horticultural Research đến từ Australia thực hiện đã lắp đặt thành công 11 kho lạnh và 02 xe tải lạnh sử dụng CoolBot cho các nông dân và hợp tác xã ở Mộc Châu để khả năng đảm bảo chất lượng rau củ và cải thiện chất lượng cũng như nguồn cung rau cho người tiêu dùng tại Việt Nam.
Rao bán mật gấu, cao hổ trên Facebook, một đối tượng buôn bán ĐVHD bị xử phạt 70 triệu đồng

Rao bán mật gấu, cao hổ trên Facebook, một đối tượng buôn bán ĐVHD bị xử phạt 70 triệu đồng

Vừa qua, Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang đã quyết định xử phạt bà Nguyễn Thị Thu Hà (sinh năm 1982, trú tại phường Minh Khai, thành phố Hà Giang) 70 triệu đồng sau khi bà này bị phát hiện quảng cáo, rao bán các sản phẩm động vật hoang dã (ĐVHD) nguy cấp, quý, hiếm trên Facebook.
Hà Tĩnh: Kiểm tra, làm rõ hiện tượng cá chết hàng loạt ở hồ Bộc Nguyên

Hà Tĩnh: Kiểm tra, làm rõ hiện tượng cá chết hàng loạt ở hồ Bộc Nguyên

Ngay sau khi nhận được thông tin cá chết hàng loạt tại hồ Bộc Nguyên, Sở Tài nguyên & Môi trường Hà Tĩnh cùng các cơ quan chức năng liên quan đã tiến hành kiểm tra, lấy mẫu để tìm nguyên nhân.
Phú Yên: Thêm 3 doanh nghiệp vi phạm về tài nguyên và môi trường

Phú Yên: Thêm 3 doanh nghiệp vi phạm về tài nguyên và môi trường

UBND tỉnh Phú Yên vừa có quyết định xử phạt 3 doanh nghiệp trên địa bàn về hành vi vi phạm pháp luật bảo vệ tài nguyên và môi trường.
Đổ chất thải thông thường xuống biển sẽ bị phạt như thế nào?

Đổ chất thải thông thường xuống biển sẽ bị phạt như thế nào?

Theo Điều 27 155/2016/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, các hành vi phạm các quy định về bảo vệ môi trường biển
Nỗ lực giải quyết vấn đề ô nhiễm rác thải nhựa và các tác động tiêu cực đối với sức khỏe con người

Nỗ lực giải quyết vấn đề ô nhiễm rác thải nhựa và các tác động tiêu cực đối với sức khỏe con người

Hội thảo về môi trường mang tên “Tác động sức khỏe của chất thải nhựa và các khuyến nghị chính sách và can thiệp ở Việt Nam” được Đối tác hành động về Nhựa và Sức khỏe (PHA) cùng FHI360 đồng tổ chức ngày 17/8. Hội thảo đã nêu bật các nguy cơ sức khỏe liên quan tới sản xuất, tiêu dùng và tái chế nhựa để từ đó đưa ra các khuyến nghị thúc đẩy nghiên cứu nhằm giảm thiểu tác động của nhựa đến sức khỏe và môi trường sống ở Việt Nam.
Lâm Đồng: Dự án xử lý điểm đen trong giao thông tại huyện Lạc Dương gây ô nhiễm môi trường

Lâm Đồng: Dự án xử lý điểm đen trong giao thông tại huyện Lạc Dương gây ô nhiễm môi trường

Quá trình thi công Dự án xử lý điểm đen trên tuyến đường Păng Tiên - Đạ Nghịt và đường Ma rừng lữ quán (giai đoạn 1) nằm trên địa bàn xã Lát, huyện Lạc Dương đang xuất hiện những dấu hiệu như gây ô nhiễm môi trường, nguy hiểm khi tham gia giao thông cho du khách và người dân, không minh bạch trong quá trình xử lý lượng đất dôi dư của dự án.
Phải ký quỹ bảo vệ môi trường như thế nào khi nhập khẩu phế liệu?

Phải ký quỹ bảo vệ môi trường như thế nào khi nhập khẩu phế liệu?

Theo Khoản 3 Điều 46 Nghị định số 08/2022/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân nhập khẩu phế liệu phải thực hiện ký quỹ trước thời điểm phế liệu dỡ xuống cảng đối với trường hợp nhập khẩu qua cửa khẩu đường biển hoặc nhập khẩu vào lãnh thổ Việt Nam đối với các trường hợp khác.
Giảm ít nhất 30% tổng lượng phát thải khí mê-tan vào năm 2030

Giảm ít nhất 30% tổng lượng phát thải khí mê-tan vào năm 2030

Thực hiện nỗ lực quốc gia nhằm giảm ít nhất 30% tổng lượng phát thải khí mê-tan vào năm 2030 so với mức năm 2020 trong các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, quản lý chất thải rắn, xử lý nước thải, khai thác dầu khí, khai thác than và tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch.
Hà Nội: Mạnh tay xử lý phương tiện vi phạm quy định về VSMT

Hà Nội: Mạnh tay xử lý phương tiện vi phạm quy định về VSMT

Liên ngành Thanh tra Sở GTVT Hà Nội - Phòng Cảnh sát môi trường, Công an Hà Nội đã tiến hành khảo sát, rà soát các khu vực trên địa bàn tiến hành kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
WHO: 99% dân số trên thế giới đang hít thở bầu không khí ô nhiễm

WHO: 99% dân số trên thế giới đang hít thở bầu không khí ô nhiễm

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), 99% người dân trên thế giới đang phải hít thở bầu không khí ô nhiễm.
Đến năm 2025, ít nhất 50% số hộ nông thôn triển khai phân loại chất thải tại nguồn

Đến năm 2025, ít nhất 50% số hộ nông thôn triển khai phân loại chất thải tại nguồn

Đây là một trong những mục tiêu của của Chương trình tăng cường bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm và cấp nước sạch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 – 2025 vừa được Thủ tướng Chính phủ ban hành tại Quyết định 925/QĐ-TTg.
LONGi ủng hộ chính sách hành tinh khỏe mạnh vì sự thịnh vượng của Liên hợp quốc

LONGi ủng hộ chính sách hành tinh khỏe mạnh vì sự thịnh vượng của Liên hợp quốc

Kỷ niệm 50 năm thành lập Hội nghị Liên hợp quốc về Môi trường Con người (1972-2022), Liên Hợp Quốc (LHQ) thông báo tổ chức một cuộc họp cấp cao: “Stockholm+50: Một hành tinh khỏe mạnh cho sự thịnh vượng của tất cả mọi người - trách nhiệm của chúng ta, cơ hội của chúng ta". Trong sự kiện này, Diễn đàn Khoa học - Chính sách - Kinh doanh của LHQ về Môi trường (UN-SPBF) đã triển khai Phiên họp Cấp cao Toàn cầu tại Stockholm, Thụy Điển.
Hà Tĩnh: Bị phạt 5,5 triệu đồng vì vứt lợn chết ra đồng

Hà Tĩnh: Bị phạt 5,5 triệu đồng vì vứt lợn chết ra đồng

Ngày 29/7, Công an xã Thạch Châu, huyện Lộc Hà (Hà Tĩnh) cho biết, đơn vị này vừa lập biên bản xử phạt hành chính đối với chị Lê Thị Thuỷ (39 tuổi, trú tại xã Thạch Châu) số tiền 5,5 triệu đồng về hành vi tự ý vứt lợn chết ra đồng ruộng gây ô nhiễm môi trường.
Chưa xử phạt người không phân loại rác

Chưa xử phạt người không phân loại rác

Những ngày qua trên các phương tiện thông tin đưa tin ngày 25/8 tới đây sẽ xử phạt trường hợp không phân loại rác tại nguồn. Tuy nhiên, thông tin này không chính xác.
Xem thêm
Phát triển nông nghiệp kết hợp dịch vụ du lịch nên là một hướng đi mới?

Phát triển nông nghiệp kết hợp dịch vụ du lịch nên là một hướng đi mới?

Để tạo ra được lợi nhuận từ các dự án nông nghiệp luôn là bài toán “đau đầu” đối với các nhà đầu tư, nhất là trong điều kiện khó khăn chung hiện nay. Đối với Dự án Nuôi cá rô phi Israel công nghệ cao ở huyện Hưng Nguyên (Nghệ An) cũng không phải ngoại lệ. Phải chăng cần nhìn nhận việc chủ đầu tư xin điều chỉnh quy hoạch để vừa phát triển nông nghiệp vừa kết hợp dịch vụ du lịch là một hướng đi mới mang lại hiệu quả cao hơn?
Festival nông sản Hà Nội: Sân chơi gắn kết nông nghiệp với du lịch

Festival nông sản Hà Nội: Sân chơi gắn kết nông nghiệp với du lịch

Festival sản phẩm nông sản, OCOP gắn kết du lịch năm 2022 có quy mô 105 gian hàng trưng bày chung với diện tích 225 m2 giới thiệu nông sản, sản phẩm OCOP tiêu biểu của Hà Nội thu hút các doanh nghiệp, đơn vị đến từ 16 tỉnh, thành phố đã tạo ra nhiều cơ hội kết nối, liên kết, hợp tác với các doanh nghiệp cung ứng nguồn nguyên liêu cũng như thị phần trong và ngoài nước…
Hà Tĩnh: Chuyển giao mô hình trồng ổi hữu cơ đầu tiên cho nông dân

Hà Tĩnh: Chuyển giao mô hình trồng ổi hữu cơ đầu tiên cho nông dân

Hội Nông dân tỉnh Hà Tĩnh vừa phối hợp với công ty TNHH phát triển nông nghiệp HT có buổi làm việc và chuyển giao quy trình kỹ thuật triển khai xây dựng mô hình trồng ổi lê Đài Loan theo hướng hữu cơ cho nông dân tại xã Cẩm Mỹ, huyện Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh).
Hà Nội: Tăng cường kiểm tra việc chấp hành pháp luật về khai thác khoáng sản

Hà Nội: Tăng cường kiểm tra việc chấp hành pháp luật về khai thác khoáng sản

UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 245/KH- UBND về thực hiện những nhiệm vụ trọng tâm để phát triển bền vững, hiệu quả hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn Thành phố.
Lâm Đồng: Diễn biến mới vụ khai thác đất tại xã Tân Thượng huyện Di Linh (kỳ 2)

Lâm Đồng: Diễn biến mới vụ khai thác đất tại xã Tân Thượng huyện Di Linh (kỳ 2)

Sau khi Tầm Nhìn - Báo Tri thức và Cuộc sống đăng bài phản ánh việc khai thác đất có dấu hiệu trái phép tại thôn 1 xã Tân Thượng, ngay ngày hôm sau, ông K Brồi - Chủ tịch UBND xã Tân Thượng, đã gọi điện thoại cho PV và cho rằng nội dung và hình ảnh PV cung cấp là tư liệu cũ. Sự thực ra sao?
Di Linh - Lâm Đồng: Phát hiện điểm khai thác đất trái phép tại xã Tân Thượng

Di Linh - Lâm Đồng: Phát hiện điểm khai thác đất trái phép tại xã Tân Thượng

Một điểm khai thác đất trái phép với quy mô lớn và công khai tại Thôn 1 xã Tân Thượng. Tuy nhiên khi báo với chính quyền địa phương thì không có một ai đến kiểm tra xử lý, hành động này là bảo kê hay đùn đẩy trách nhiệm?