Phát huy vai trò cộng đồng dân cư trong giám sát hoạt động BVMT

Từ ngày 1/1/2022, Luật Bảo vệ môi trường 2020 chính thức có hiệu lực đồng nghĩa với việc vai trò của cộng đồng dân cư trong giám sát, phát hiện, tố giác hành vi vi phạm pháp luật BVMT sẽ bước sang một giai đoạn mới.
cộng đồng dân cư phát huy vai trò giám sát trong công tác BVMT
cộng đồng dân cư phát huy vai trò giám sát trong công tác BVMT

Trong giai đoạn hiện nay, với các thủ đoạn ngày càng tinh vi, một số tổ chức, cá nhân có hành vi lẩn tránh, không thực hiện nghĩa vụ BVMT, gây ảnh hưởng xấu tới môi trường. Sự phản ứng của cộng đồng, nếu đủ mạnh, sẽ buộc các tổ chức, cá nhân này phải tuân thủ các quy định của pháp luật BVMT. Do đó, cộng đồng dân cư là lực lượng nòng cốt để đấu tranh, phản đối gay gắt, thậm chí hình thành làn sóng, sức mạnh dư luận lên án các các nhân, tổ chức, doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường, làm tổn hại đến tài nguyên nhiên nhiên của đất nước.

Tuy nhiên, cho đến nay, vai trò giám sát của cộng đồng trong BVMT còn hạn chế do việc tiếp cận thông tin của người dân còn gặp khó khăn; trách nhiệm cơ quan có thẩm quyền đối với các kiến nghị, đề xuất của cộng đồng về BVMT, nhất là cấp địa phương, cơ sở chưa thường xuyên, hiệu quả.

Nhằm tạo thuận lợi cho cộng đồng dân cư phát huy vai trò giám sát trong công tác BVMT, Luật bảo vệ môi trường 2020 đã bổ sung “cộng đồng dân cư” vào phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng. Đưa cộng đồng dân cư, trở thành một chủ thể trong công tác BVMT; khẳng định vị trí, vai trò, trách nhiệm của cộng đồng dân cư đối với việc BVMT sống của chính mình; mỗi người dân, mỗi làng xã đều phải là thành lũy BVMT, tham gia giám sát mọi hoạt động BVMT. Bổ sung nguyên tắc hoạt động bảo vệ môi trường phải được công khai, minh bạch; quy định rõ trách nhiệm, công khai thông tin liên quan đến chất lượng không khí, chất lượng môi trường đất, chất thải nguy hại, kết quả quan trắc chất thải, báo cáo đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường.

Theo đó, cơ quan quản lý nhà nước về môi trường các cấp có trách nhiệm xây dựng hệ thống trực tuyến tiếp nhận, xử lý, trả lời phản ánh, kiến nghị của tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư về bảo vệ môi trường. Người dân có thể tham gia giám sát thông qua công nghệ thông tin, qua các ứng dụng trên điện thoại.

Việc phát huy vai trò của nhân dân, cộng đồng sẽ góp phần thực thi có hiệu quả pháp luật BVMT
Việc phát huy vai trò của nhân dân, cộng đồng sẽ góp phần thực thi có hiệu quả pháp luật BVMT

Trong quá trình thực hiện đánh giá tác động môi trường, chủ dự án phải tiến hành tham vấn cộng đồng nơi chịu tác động trực tiếp bởi các vấn đề môi trường của dự án (nước thải, khí thải, bụi, chất thải rắn, chất thải nguy hại, sụt lún, sạt lở, bồi lắng, tiếng ồn, đa dạng sinh học); nghiên cứu, tiếp thu, giải trình những ý kiến của các đối tượng liên quan được tham vấn để hạn chế thấp nhất tác động bất lợi của dự án đến chất lượng môi trường sống, đa dạng sinh học.

Bên cạnh đó, việc tham vấn cộng đồng dân cư chịu tác động trực tiếp bởi các vấn đề môi trường của dự án được tiến hành dưới hình thức họp cộng đồng dân cư do chủ dự án và Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thực hiện dự án đồng chủ trì; ngoài ra còn có sự tham gia của những người đại diện cho Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, tổ dân phố, thôn, bản. Ý kiến của các đại biểu tham dự cuộc họp phải được thể hiện đầy đủ, trung thực trong biên bản họp cộng đồng.

Với những quy định nêu trên, quyền lợi của người dân trong khu vực dự án và khu vực chịu tác động, ảnh hưởng của dự án sẽ được đảm bảo. Người dân sẽ được tiếp cận thông tin có định hướng, đầy đủ, chính xác và kịp thời về các nội dung liên quan đến BVMT; được tham gia phản biện xã hội, tham gia kiểm tra, giám sát các hoạt động của cơ quan/doanh nghiệp có liên quan đến BVMT. Nghĩa là, mỗi người dân, thành viên, hội viên có quyền được tham vấn trực tiếp, gián tiếp, quyền được phát huy và đảm bảo tính dân chủ đối với các chương trình/dự án về môi trường; có trách nhiệm lên tiếng đấu tranh và phản đối đối với các doanh nghiệp, cá nhân gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn…

Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng hoạt động giám sát thực thi pháp luật BVMT của cộng đồng không chỉ dừng lại ở việc cảnh báo, kiến nghị mà còn phải có cơ chế pháp lý bảo đảm thực thi quyền của cộng đồng. Do đó, phải có quy định về cơ chế hình thành đại diện cộng đồng dân cư; cộng đồng cần có công cụ pháp lý hữu hiệu để buộc các tổ chức, cá nhân và cơ quan nhà nước tuân thủ đúng pháp luật thông qua các cơ chế tư pháp (khởi kiện tại tòa án), cơ chế xã hội (phản ứng của cộng đồng đối với hành vi vi phạm pháp luật BVMT)./.

Minh Hoa

Có thể bạn quan tâm

Luật Bảo vệ môi trường năm 2014 (sửa đổi): Tiếp tục điều chỉnh, sửa đổi những vấn đề chồng chéo

Luật Bảo vệ môi trường năm 2014 (sửa đổi): Tiếp tục điều chỉnh, sửa đổi những vấn đề chồng chéo

Trong hai ngày 7-8/5, Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp làm việc cùng Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đưa ra những giải pháp thống nhất về dự án Luật Bảo vệ môi trường năm 2014 (sửa đổi).
Bảo Long New City (Bắc Ninh): Thi công khi chưa đủ cơ sở pháp lí, chính quyền xã khoanh tay đứng nhìn

Bảo Long New City (Bắc Ninh): Thi công khi chưa đủ cơ sở pháp lí, chính quyền xã khoanh tay đứng nhìn

Dự án Khu nhà ở xã Hương Mạc, thị xã Từ Sơn mặc dù hiện nay vẫn  còn chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lí. Nhưng chủ đầu tư đã tiến hành thi công xây dựng tại dự án. Dự án nằm rất gần trụ sở UBND xã Hương Mạc  nhưng lãnh đạo xã không hề hay biết.  
Tham vấn ý kiến đại biểu Quốc hội sửa đổi, bổ sung dự án Luật Bảo vệ môi trường và Luật Đất đai

Tham vấn ý kiến đại biểu Quốc hội sửa đổi, bổ sung dự án Luật Bảo vệ môi trường và Luật Đất đai

Chiều 11/11, tại Hà Nội, Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức hội thảo tham vấn ý kiến đại biểu Quốc hội về một số định hướng lớn cần sửa đổi, bổ sung trong dự án Luật Bảo vệ môi trường và dự án Luật Đất đai. 

Các tin khác

Quảng Bình: Xử phạt 60 triệu đồng một công ty gây ô nhiễm môi trường

Quảng Bình: Xử phạt 60 triệu đồng một công ty gây ô nhiễm môi trường

Cơ quan chức năng tỉnh Quảng Bình vừa xử phạt Công ty Cổ phần Thương mại-Quảng cáo-Xây dựng Địa ốc Việt Hân 60 triệu đồng vì gây ô nhiễm môi trường trong quá trình thi công dự án “Khu nhà ở thương mại phía Tây mương Phóng Thủy, phường Bắc Lý, TP. Đồng Hới.
Quảng Trị: Bắt giữ đối tượng vận chuyển 8 cá thể cầy vòi hương quý hiếm

Quảng Trị: Bắt giữ đối tượng vận chuyển 8 cá thể cầy vòi hương quý hiếm

Lực lượng chức năng tỉnh Quảng Trị vừa phát hiện, bắt giữ xe ôtô bán tải vận chuyển 8 cá thể cầy vòi hương (nặng 20,5kg) còn sống. Đây là loài động vật nguy cấp, quý hiếm thuộc nhóm IIB.
Hà Nội: Chính quyền Ba Vì dửng dưng với nạn “khoáng sản tặc”?!

Hà Nội: Chính quyền Ba Vì dửng dưng với nạn “khoáng sản tặc”?!

Từ tháng 7 trở lại đây, tình trạng khai thác khoáng sản “trộm” liên tục xuất hiện giữa ban ngày tại xã Minh Quang, huyện Ba Vì, TP Hà Nội... nhưng không được chính quyền ngăn chặn triệt để. Khi báo chí phản ánh, lãnh đạo chính quyền địa phương vẫn thờ ơ, dửng dưng khó hiểu, khiến dư luận ngờ vực liệu có sự "bật đèn xanh" để nạn trộm khoáng sản lộng hành?!
Hậu Giang: Bắt quả tang 2 công ty đổ hơn 13 tấn chất thải rắn công nghiệp trái quy định

Hậu Giang: Bắt quả tang 2 công ty đổ hơn 13 tấn chất thải rắn công nghiệp trái quy định

Cơ quan chức năng tỉnh Hậu Giang vừa phát hiện, bắt quả tang 2 công ty có hành vi đổ hơn 13 tấn chất thải rắn công nghiệp trái quy định.
Đắk Nông: Bắt quả tang 2 trang trại chăn nuôi heo xả thải trái phép

Đắk Nông: Bắt quả tang 2 trang trại chăn nuôi heo xả thải trái phép

Ngày 19/12, Công an tỉnh Đắk Nông cho biết, đơn vị đã phối hợp với lực lượng chức năng và chính quyền địa phương kiểm tra, phát hiện quả tang 02 trang trại chăn nuôi heo có hành vi xả trái phép nước thải trong chăn nuôi chưa qua xử lý ra môi trường
Đắk Lắk: Phá rừng trong lâm phận Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Chư Phả quản lý

Đắk Lắk: Phá rừng trong lâm phận Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Chư Phả quản lý

Hạt kiểm lâm Ea H’leo – Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk vừa phối hợp với Viện kiểm sát, Công an huyện Ea H’Leo và Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Chư Phả kiểm tra thực tế một số vị trí rừng do Công ty này quản lý.
SHB và World Bank ký hợp đồng bảo lãnh Quỹ Khí hậu Xanh (GCF) Bảo lãnh tín dụng cho đầu tư hiệu quả năng lượng trong ngành công nghiệp Việt Nam

SHB và World Bank ký hợp đồng bảo lãnh Quỹ Khí hậu Xanh (GCF) Bảo lãnh tín dụng cho đầu tư hiệu quả năng lượng trong ngành công nghiệp Việt Nam

Ngày 09/12/2021, trong khuôn khổ Dự án Thúc đẩy tiết kiệm năng lượng trong các ngành Công nghiệp Việt Nam (VSUEE) do Quỹ Khí hậu Xanh (GCF) tài trợ thông qua Ngân hàng Thế giới (WB), WB và Ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội (SHB) đã ký Hợp đồng bảo lãnh GCF với t
Công viên sinh thái sẽ thay thế bãi rác gây ô nhiễm tại thị trấn Vôi

Công viên sinh thái sẽ thay thế bãi rác gây ô nhiễm tại thị trấn Vôi

Bãi rác Bờ Đầm tại thị trấn Vôi, Lạng Giang (Bắc Giang) gây ô nhiễm suốt nhiều năm qua sẽ được di dời và thay thế bằng một công viên sinh thái rộng hàng chục ha. Chính quyền địa phương đang ráo riết triển khai thực hiện chuyển đổi.
Hà Tĩnh: Tự ý chuyển đổi dự án nuôi bò sang nuôi lợn, doanh nghiệp bị phạt hơn 1 tỷ đồng

Hà Tĩnh: Tự ý chuyển đổi dự án nuôi bò sang nuôi lợn, doanh nghiệp bị phạt hơn 1 tỷ đồng

Ngày 30/11, UBND tỉnh Hà Tĩnh cho biết, đơn vị này vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 1,25 tỷ đồng đối với Công ty TNHH Khánh Giang (trụ sở ở số 121, đường Quang Trung, phường Nam Hồng, TX Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh) do có hành vi vi phạm hành chính về bảo vệ môi trường và tài nguyên nước.
Triển khai trồng 100.000 cây xanh trên địa bàn thành phố Hà Tĩnh

Triển khai trồng 100.000 cây xanh trên địa bàn thành phố Hà Tĩnh

Ngày 28/11, UBND TP Hà Tĩnh đã làm lễ ra quân trồng cây xanh toàn thành phố năm 2021. Đây là hoạt động tiếp bước cho phong trào trồng 100.000 cây xanh của thành phố trên tinh thần thực hiện Chương trình một tỷ cây xanh của Chính phủ.
Hà Tĩnh: Người dân giao nộp cá thể voọc chà vá chân nâu quý hiếm

Hà Tĩnh: Người dân giao nộp cá thể voọc chà vá chân nâu quý hiếm

Ngày 25/11, Ban Quản lý Vườn quốc gia Vũ Quang (Hà Tĩnh) cho biết, đơn vị này vừa phối hợp với cơ quan chức năng tiếp nhận một cá thể voọc chà vá chân nâu quý hiếm, có cân nặng 7kg, do người dân tự nguyện giao nộp.
Ô nhiễm không khí tác động tiêu cực đến khả năng nhận thức của não bộ

Ô nhiễm không khí tác động tiêu cực đến khả năng nhận thức của não bộ

Theo nghiên cứu, việc tiếp xúc với ô nhiễm không khí trong thời gian ngắn có tác động tiêu cực tới khả năng hoạt động của não bộ.
Vườn Quốc gia Cúc Phương tiếp nhận cá thể rùa răng quý hiếm

Vườn Quốc gia Cúc Phương tiếp nhận cá thể rùa răng quý hiếm

Ngày 21/11, một lãnh đạo Vườn Quốc gia Vũ Quang (Hà Tĩnh) cho biết, đơn vị vừa bàn giao cá thể rùa răng quý hiếm cho Vườn Quốc gia Cúc Phương (Ninh Bình) để chăm sóc, thả về môi trường tự nhiên trong thời gian tới.
Hà Tĩnh: Giải cứu thành công cá voi nặng gần 2 tấn bị mắc cạn

Hà Tĩnh: Giải cứu thành công cá voi nặng gần 2 tấn bị mắc cạn

Ngày 18/11, một lãnh đạo UBND xã Kỳ Lợi, thị xã Kỳ Anh (Hà Tĩnh) cho biết, lực lượng chức năng cùng với người dân địa phương, vừa giải cứu thành công một con cá voi có trọng lượng gần 2 tấn bị mắc cạn trên bờ biển.
Việt Yên, Bắc Giang: Bài 2: Nhiều xe tải vi phạm đã bị lực lượng chức năng xử lý nghiêm

Việt Yên, Bắc Giang: Bài 2: Nhiều xe tải vi phạm đã bị lực lượng chức năng xử lý nghiêm

Sau khi Tamnhin.trithuccuocsong.vn đăng tải bài viết “Việt Yên, Bắc Giang: Đoàn xe tải chở đất có dấu hiệu cơi nới thành thùng, vượt quá tải trọng” ngày 16/11/2021, cùng ngày Thanh tra giao thông tỉnh Bắc Giang đã nhanh chóng vào cuộc tuần tra, kiểm soát.
Xem thêm
Huyện Cần Giờ, TP. HCM: Cần thấu tình, đạt lý, đừng để người dân thêm sâu vào hoàn cảnh khốn khó

Huyện Cần Giờ, TP. HCM: Cần thấu tình, đạt lý, đừng để người dân thêm sâu vào hoàn cảnh khốn khó

Hai năm qua, tình hình dịch bệnh Covid 19 đã đẩy nhiều gia đình vào hoàn cảnh khó khăn, khổ cực; thiết nghĩ Chính quyền Huyện Cần Giờ, TP. Hồ Chí Minh cần thấu tình đạt lý, đừng quá khiêm cưỡng mà đẩy người dân thêm sâu vào sự khốn khó.
Phú Yên: Ngư dân trúng đậm mùa cá ngừ đại dương

Phú Yên: Ngư dân trúng đậm mùa cá ngừ đại dương

Các ngư dân tại Phú Yên đang trúng đậm cá ngừ đại dương ở các ngư trường như ngoài khơi, đây là một tín hiệu khởi sắt cho ngư dân sau một năm có quá nhiều biến cố về kinh tế xã hội.
Đắk Lắk: Người trồng dưa hấu lao đao vì bí đầu ra những ngày cận Tết

Đắk Lắk: Người trồng dưa hấu lao đao vì bí đầu ra những ngày cận Tết

Người trồng dưa hấu trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk bắt đầu vào vụ thu hoạch. Tuy nhiên, nông dân trồng dưa đang gặp rất nhiều khó khăn trong vấn đề tiêu thụ dịp cận Tết khi thị trường trong và ngoài nước đều bị "đóng băng".
Ba Vì (Hà Nội): Đất tặc tiếp tục vô tư khoét đồi, trộm đất, hái lộc đầu xuân

Ba Vì (Hà Nội): Đất tặc tiếp tục vô tư khoét đồi, trộm đất, hái lộc đầu xuân

Tình trạng khai thác khoáng sản không phép diễn ra công khai, có tổ chức, liên tục nhiều ngày, được tổ chức có quy mô lớn, trải rộng ở nhiều xã của huyện Ba Vì. Nhưng lạ thay, chính quyền lại không hề hay biết, khiến công luận không khỏi băn khoăn về công tác quản lý và trách nhiệm của người đứng đầu huyện Ba Vì là ông Đỗ Mạnh Hưng ?
Nghệ An: Bắt tàu công suất lớn khai thác cát trái phép trên sông Lam

Nghệ An: Bắt tàu công suất lớn khai thác cát trái phép trên sông Lam

Dùng tàu vỏ sắt có trọng tải lớn, ngang nhiên khai thác cát trái phép trên sông Lam (Nghệ An), 2 đối tượng vừa bị lực lượng chức năng bắt giữ.
Ba Vì (Hà Nội): Đất tặc vô tư khoét đồi, chở đất “hái lộc” đầu xuân !

Ba Vì (Hà Nội): Đất tặc vô tư khoét đồi, chở đất “hái lộc” đầu xuân !

Thời gian vừa qua ở xã Cẩm Lĩnh, huyện Ba Vì, Hà Nội đã xảy ra tình trạng đất tặc vô tư và liên tục khoét đồi, khai thác đất không phép rồi chở đi tiêu thụ trước mắt chính quyền sở tại, nhưng không được chính quyền ngăn chặn triệt để.