Sauna – sản phẩm đặc sắc của Phần Lan được công nhận di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Cập nhật: 09:06 | 02/01/2021
Nếu như được hỏi từ nào của tiếng Phần Lan đã trở thành từ quốc tế, người Phần Lan sẽ không ngần ngại nói đó là 'sauna'. Sauna là một phần không thể thiếu được trong cuộc sống của người Phần Lan trước đây cũng như hiện nay. Sauna có mặt trong hầu hết các căn nhà ở nông thôn, các căn hộ ở thành phố và đặc biệt là bộ phận nhất thiết phải có ở các nhà nghỉ mùa hè của người Phần Lan.

Theo quan niệm của người Phần Lan hiện nay, nhà không có sauna chưa thể được coi là một ngôi nhà hoàn thiện. Năm 2004, Phần Lan xây dựng 30 662 căn hộ mới thì có tới 27 034 căn hộ có sauna. Đáng chú ý là ngay trong tòa nhà Nghị viện của Phần Lan, nơi được coi là tôn nghiêm và là biểu tượng của chế độ pháp trị giữa trung tâm thủ đô Helsinki cũng có hai sauna dành cho các nghị sĩ: một cho nam và một cho nữ. Người ta ước tính, mặc dù dân số chỉ có 5,5 triệu người nhưng hiện có hơn 2 triệu sauna ở Phần Lan - tức trung bình chưa đến 3 người có một sauna.

Người Phần Lan thường tắm sauna mỗi tuần ít nhất một lần. Mời khách tắm sauna là một ứng xử văn hóa truyền thống thể hiện lòng mến khách và tình cảm thân mật của người Phần Lan vẫn còn giữ đến ngày nay. Vì thế, nếu không muốn làm mất lòng gia chủ khi được mời tắm sauna, bạn cần tránh từ chối lời mời. Mời khách tắm sauna trong văn hóa Phần Lan về một số khía cạnh nào đó cũng giống như văn hóa mời khách ăn trầu xưa kia của người Việt. Sauna Phần Lan cũng là nơi mà các nhà chính trị, các doanh nhân gặp gỡ, quên đi những căng thẳng, bất đồng và nhiều khi là nơi giúp giải quyết những vấn đề mà họ không quyết định trong môi trường chính thức, tựa hồ như lề thói “gặp gỡ ở nhà hàng” đang phổ biến ở Việt Nam hiện nay. Trong thời kỳ chiến tranh lạnh, vị lãnh đạo Phần Lan nổi tiếng mê sauna nhất là thủ tướng, tổng thống Urho Kekkonen (1900-1986) đã từng thương thuyết với các nhà ngoại giao Liên Bang Xô viết trong sauna ở dinh làm việc của ông. Sau này cựu tổng thống Martti Ahtisaari, người được giải Nobel hòa bình năm 2008, cũng đã sử dụng sách lược “ngoại giao sauna” để thảo luận với đối tác từ Tanzania đến Indonesia.

Đối với người Phần Lan trước kia, sauna là nơi để phụ nữ sinh con, nơi để chữa bệnh, chăm sóc người ốm và khâm liệm người chết. Trong kho tàng tục ngữ Phần Lan có câu đại ý: Nếu sauna, rượu và nhựa cây không giúp người ốm khỏi bệnh thì chỉ có chết (Jos ei viina, terva ja sauna auta, niin tauti on kuolemaksi). Cho đến chiến tranh thế giới thứ hai, phụ nữ Phần Lan vẫn còn sinh con trong sauna. Ngoài ra, sauna nhiều khi cũng là nơi tàng trữ hạt giống, sấy và hun khói thức ăn. Còn ngày nay, sauna là nơi để tắm sạch người, thư giãn với người thân đồng thời cũng là nơi để gặp gỡ bạn bè, đồng nghiệp.

Mặc dù nhiều người Phần Lan cho rằng sauna là sản phẩm do tổ tiên họ “sáng tạo” ra nhưng cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào khẳng định điều đó và sauna cũng không phải chỉ có ở Phần Lan. Hình thức tắm hơi tương tự như sauna được coi đã có từ thời kỳ đồ đá. Vào cuối thế kỷ 19, ở các nước quanh vùng biển Baltic và vùng núi Ural, cho đến các bộ lạc người Thổ cũng có sauna. Nhà tắm và những hình thức tắm tương tự như sauna cũng bắt gặp trong các nền văn hóa khác như người La Mã (thermae), người da đỏ châu Mỹ (sweat lodge), người Thổ (hamman), người Nhật (furo), người Nga (banja) và người Mexico (temascal).

Nhưng ở Phần Lan, sauna xuất hiện từ rất sớm và từ khi lọt lòng người Phần Lan đã tiếp xúc với sauna. Từ những năm 1930 về trước, phụ nữ Phần Lan chủ yếu sinh con trong sauna. Và, khác với các dân tộc khác ở chỗ, bên cạnh điều chỉnh và thay đổi cho phù hợp với cuộc sống hiện đại, họ cũng vẫn giữ những nét truyền thống cơ bản của sauna đồng thời đưa sauna trở thành một biểu trưng văn hoá mang tính dân tộc. Sauna không chỉ theo người Phần Lan từ nông thôn ra thành phố mà còn vượt biên giới ra nước ngoài. Người Phần Lan đi đến đâu cũng mang theo sauna[i]. Năm 1936 người Phần Lan đã xây dựng một sauna tại làng Olympic ở Berlin cho các vận động viên Phần Lan tham gia thế vận hội. Khi Phần Lan gửi 300 binh lính gìn giữ hòa bình đến Kosovo, họ cũng đã xây ở đây tới 20 sauna. Các cơ quan ngoại giao của Phần Lan ở nước ngoài cũng “mang” sauna tới các nước họ làm việc. Hơn thế nữa họ còn phát triển kỹ thuật và xuất khẩu sauna ra nhiều nơi khác trên thế giới.

Việc xác định nguồn gốc của sauna cho đến nay vẫn chưa đi đến hồi kết. Tuy nhiên, điều có thể tin được là từ sauna bắt nguồn từ tiếng Phần Lan và dường như ngày nay đã trở thành một từ thông dụng trong nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới, ngay cả trong tiếng Việt[ii]. Để biết được sự phổ biến của sauna, ở thời điểm đầu năm 2007, chỉ cần gõ chữ đó vào ô tìm kiếm của Google, trong vòng 0,10 giây công cụ tìm kiếm này đã cho một kết quả với 59 200 000 đường link trong đó có sự xuất hiện của từ sauna. Trong tiếng Phần Lan, không chỉ có danh từ sauna mà còn có động từ sauna với nghĩa “tắm sauna”. Trên một tờ báo Đức, sauna Phần Lan còn được quảng cáo: “Nếu bạn muốn cùng lúc tận hưởng cả thiên đường và địa ngục hãy đến với sauna Phần Lan”.

Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa khẳng định rằng trong số các nhân tố góp phần tạo nên một nền văn hóa, lịch sử và địa lý chiếm hàng đầu, trong đó địa lý chiếm ưu thế. Điều này hoàn toàn đúng với trường hợp sauna của Phần Lan. Xét về điều kiện tự nhiên việc sauna xuất hiện sớm và phổ biến ở Phần Lan cũng là điều dễ hiểu. Bởi lẽ phải gắn bó với khí hậu lạnh giá kéo dài như của Phần Lan, người ta mới “nghiền” và cần có sauna. Sauna gắn bó với người Phần Lan đến mức nhiều người thường nói một cách ví von rằng người Phần Lan học tắm sauna tự nhiên như học nói. Điều thú vị là nhiều huyền thoại lưu truyền ở Mỹ rằng vận động viên chạy đường dài của Phần Lan, Paavo Nurmi - người được mệnh danh như “người Phần Lan bay”, giành 9 huy chương vàng trong các Thế vận hội Olympic từ năm 1920 đến năm 1928 – được đào tạo từ trong sauna.

Sauna đơn giản là một phòng kín hay nhà tắm trong đó có một cái lò (kiuas) chứa đá được đốt nóng và ghế băng (lauteet) bằng gỗ để có thể ngồi hoặc nằm khi tắm sauna. Thông thường có hai ghế, một cao và một thấp. Ghế thấp dùng để để chân khi ngồi ở ghế cao hơn hoặc để ngồi khi cảm thấy ngồi ở ghế cao quá nóng. Ngoài ra còn có một chậu hoặc xô đựng nước và một cái gáo để múc nước vẩy vào đá. Khi tắm người ta cũng có thể dùng chùm cành lá bạch dương được kết lại thành như một cái chổi (tiếng Phần Lan gọi là vihta) ngâm trong nước để đập nhẹ vào người.

Vihta, chỉ làm từ những cành lá bạch dương trắng tươi, có thể giúp ghét thoát ra từ cơ thể nhưng cái quan trọng hơn là mùi thơm của lá bạch dương hòa vào trong nước được quyện vào da khiến cho người ta có cảm giác rất dễ chịu. Kinh nghiệm làm vihta cũng được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Những chiếc vihta dùng cho sauna ngày nay được bày bán ở các chợ ngoài trời cũng như trong các siêu thị ở các thành phố của Phần Lan. Chúng còn được nhiều gia đình bảo quản trong các tủ đá hoặc hầm lạnh qua mùa hè để dùng cho mùa đông.

Sau khi lò được đốt nóng và nhiệt độ trong sauna đạt khoảng 70°C, người ta có thể vào ngồi hoặc nằm trên ghế băng để thư giãn và chờ cho mồ hôi vã ra. Nhưng trước khi vào sauna tốt nhất cần dội ướt người và nhớ mang theo một khăn nhỏ để trải lên ghế băng ngồi cho đảm bảo vệ sinh và tránh nóng của ghế băng . Khi cảm thấy không khí trong sauna rất khô người ta vẩy nước vào đá trong lò để cho hơi nước (tiếng Phần Lan gọi là löyly) bốc lên làm tăng độ ẩm đồng thời tạo ra làn hơi nóng phả vào người tắm. Nếu lò quá nóng và vẩy quá nhiều nước vào đá thì làn hơi nước bốc lên quá nhiều, khiến người tắm có thể thấy nóng quá và khó chịu, nhất là với những người chưa quen. Trong trường hợp đó cần phải xuống ngồi ở ghế thấp hoặc ra ngoài và xả nước lạnh hoặc bơi. Qua cách vẩy nước vào đá, người ta có thể biết được người đó có kinh nghiệm tắm sauna nhiều hay ít. Người có kinh nghiệm thường vẩy nước từ từ, lúc đầu ít sau đó mới nhiều dần lên.

Ngày nay một trong những điều người ta dạy cho trẻ em khi tắm sauna là phải hỏi ý kiến người khác trước khi vẩy nước. Sau khi cảm thấy nóng hoặc đã thư giãn đủ và mồ hôi đã vã, người tắm ra ngoài dội nước lạnh hoặc xuống hồ hoặc biển bơi. Vào mùa đông, nhiều người còn lăn trên tuyết, hoặc bơi dưới hồ nước đóng băng mới thỏa thích (đó là lý do vì sao sauna thường được mọc lên bên bờ hồ hoặc bờ biển). Một lúc sau lại vào trong sauna và làm lại các thao tác như lúc đầu. Phần lớn người Phần Lan thường ngồi trong sauna để đổ mồ hôi hai lần mỗi lần tắm sauna.

Thời gian thích hợp nhất để tắm sauna là vào buổi chiều và buổi tối sau một ngày làm việc kết thúc. Thông thường mỗi lần tắm sauna kéo dài khoảng 30 phút đến 1 giờ là vừa. Tuy nhiên, nếu muốn người ta có thể tắm lâu hơn, nhưng nhiều nhất không lâu quá 2 giờ. Người tắm có thể tăng giảm độ nóng trong sauna bằng cách vẩy nước vào đá nhiều hay ít tùy theo khả năng chịu nóng của mình hoặc đốt thêm củi trong lò dùng củi. Với người Phần Lan, nhiệt độ thông thường trong sauna là từ 80°C đến 110°C.

Trước khi tắm sauna, không nên ăn quá no hoặc uống rượu bia, nhưng cũng không nên tắm trong khi đang đói. Người có bệnh tim mạch được khuyên không nên nhảy xuống hồ hay dội nước quá lạnh đột ngột khi vừa từ trong sauna nóng ra. Sau khi tắm sauna, được uống một cốc bia lạnh bạn sẽ cảm thấy trong người rất sảng khoái đồng thời cũng thấy bia ngon hơn những lúc khác rất nhiều, nhất là khi tắm sauna ngoài trời bên cạnh bờ hồ hoặc bờ biển.

Có 3 loại sauna khác nhau ở Phần Lan: sauna khói (savusauna), sauna củi (puusauna) và sauna điện (sähkösauna). Savusauna là loại xuất hiện đầu tiên với một lò đá được xếp theo hình vòm, phía dưới có chỗ để đốt củi. Đúng như tên gọi của nó, khói sinh ra từ củi bạch dương và thông để đốt nóng đá không thoát ra ngoài mà được giữ lại bên trong khiến cho sauna có mùi thơm dễ chịu của gỗ quyện với hơi nước phả vào người. Đây là loại sauna truyền thống, được ưa thích nhất, nhưng nó dễ gây hỏa hoạn và không thích hợp với điều kiện thành phố và thị xã. Từ cuối thế kỷ 18 loại lò này được xây bằng gạch và chia làm hai hoặc ba bậc kèm theo một ống khói. Puusauna cũng dùng củi để đốt, nhưng khác với savusauna, ở loại sauna này, khói không trực tiếp bám vào đá mà được dẫn ra ngoài qua ống khói. Tuy nhiên cả hai loại sauna này đều chỉ thích hợp với điều kiện sống ở các vùng quê, nơi có môi trường thiên nhiên khoáng đãng.

sauna sa n pha m dac sac cua phan lan duo c cong nha n di sa n van ho a phi va t the cu a nhan loa i
Sauna bên hồ Lentua ở Kuhmo- Ảnh Võ Quỳnh Lam

Sau Chiến tranh Thế giới Thứ hai sähkösauna - sauna điện hay “thế hệ sauna thứ ba” bắt đầu xuất hiện ở các thành phố, khi Phần Lan bước vào công nghiệp hóa. Khác với hai loại trên, việc dùng điện để đốt nóng đá an toàn hơn và cũng dễ dùng hơn. Vì không có khói nên loại sauna này thích hợp với điều kiện sống ở thành phố. Kể từ những năm 1950, các nhà cao tầng ở Phần Lan đều có sauna điện ở tầng thấp nhất dành cho các căn hộ trong tòa nhà. Còn ngày nay, trong hầu hết các căn hộ mới xây dành cho gia đình đều có sähkösauna bên cạnh phòng tắm. Người ta ước tính rằng hiện nay có khoảng 300 công ty sản xuất và xuất khẩu lò sauna điện cũng như các sauna làm sẵn của Phần Lan.

Xưa kia, sauna là nơi mang nhiều nét huyền bí của người Phần Lan. Người ta thường chỉ đốt sauna mỗi lần một tuần. Để đốt được một savusauna đủ nóng cho vài lượt người tắm nhiều khi cần đến cả một ngày. Người đốt sauna có kinh nghiệm phải biết chọn đúng loại củi, sắp củi vào lò cũng như xếp củi trong kho chứa và nhất là biết buộc các cành lá bạch dương thành chổi để dùng khi tắm. Những công việc này được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Liên quan đến văn hóa ứng xử trong sauna, người Phần Lan quan niệm trong sauna mọi người phải ứng xử với nhau giống như khi đang ở trong nhà thờ. Người ta có thể chuyện trò ở bên ngoài sauna (chẳng hạn ở phòng tắm nước lạnh, ở phòng nghỉ ngơi thư giãn), còn trong sauna không được nói to, không được nói tục, không nô đùa, cãi cọ. Đặc biệt, hiện tượng sex trong sauna được coi là điều “kiêng kị” trong truyền thống văn hóa sauna của Phần Lan. Mặc dù, theo thông lệ ở Phần Lan, khi tắm sauna người ta không mặc bất cứ thứ gì trên người!

Việc tắm trần trong sauna không chỉ khiến cho người tắm cảm thấy hết sức thoải mái mà còn vì cả lý do vệ sinh. Điều này quan trọng và được “nhắc nhở” bằng các biển báo gắn trước cửa sauna của các công trình công cộng như các bể bơi, các công viên nước. Bởi lẽ, để bảo đảm vệ sinh, người ta thường cho vào nước một lượng chất clo nhất định. Khi vào phòng nóng nếu mặc quần bơi ướt, chất clo sẽ bốc mùi gây khó chịu, thậm chí có hại cho người. Một số sauna của các khách sạn lớn ở Phần Lan ngày nay còn có phụ nữ, thường là những người tương đối lớn tuổi, làm nhiệm vụ giúp khách tắm sauna.

Trong một bài viết về sauna trên trang web giới thiệu Phần Lan cho người nước ngoài của Bộ Ngoại giao Phần Lan, tác giả là phó giám đốc thông tin của Văn phòng Thủ tướng Phần Lan kể chuyện một lần ông mời ba nhà báo Mỹ cùng tắm sauna tại một khách sạn lớn ở Helsinki. Thấy các vị khách tỏ vẻ hơi ngượng ngùng nên họ thống nhất là khách có thể mặc quần lót vào sauna. Giữa lúc cả khách và chủ đang say sưa “thưởng thức” löyly thì bỗng nhiên cánh cửa sauna bật mở và một người phụ nữ đã luống tuổi bước vào. Bà ta thản nhiên chỉ vào người khách Mỹ đang hết sức bối rối ngồi ngoài cùng và nói với giọng có vẻ bực bội: “Ông phải cởi quần lót ra”! Tác giả bài báo buộc phải xin lỗi các vị khách là ông ta quên không báo cho họ biết rằng ở khách sạn này có người phục vụ là phụ nữ giúp tắm sauna.

Ai đã từng có lần tắm sauna với người Phần Lan chắc sẽ có nhận xét: người Phần Lan rất rụt rè, kín đáo nhưng lại rất tự nhiên, “cởi mở” khi tắm sauna. Thói quen “thoát y” khi tắm sauna là hoàn toàn tự nhiên đối với người sinh ra và lớn lên ở Phần Lan, song không dễ thích nghi ngay cả đối với nhiều người nước ngoài kết hôn với người Phần Lan hoặc sống và làm việc nhiều năm ở Phần Lan. Một cô gái người Michigan (Mỹ) có chồng Phần Lan từng bày tỏ rằng cô rất ngạc nhiên khi thấy ở Phần Lan cả gia đình (gồm bố mẹ, con trai, con gái) cùng tắm chung sauna, trong khi ở Mỹ bố mẹ không tắm chung với con cái. Một cô bạn người Việt có chồng Phần Lan còn kể với chúng tôi về “kỷ niệm sauna” khó quên của cô là một lần hai vợ chồng cô đang ngồi tắm trong sauna ở gia đình bố mẹ chồng thì bất ngờ ông chú của chồng cũng không một mảnh vải trên người chạy vào ngồi bên cạnh cô trên ghế hết sức tự nhiên. Cô rất lấy làm khó xử và ngồi co rúm lại không dám động đậy cho đến khi ông chú không mời mà đến ra khỏi sauna. Cô bảo kể từ đó trở đi, cô không bao giờ dám tắm sauna ở gia đình bố mẹ cũng như họ hàng của nhà chồng!

Người ta cho rằng việc tắm sauna chung giữa những người khác giới vốn không phải đã có từ lâu đời trong truyền thống của người Phần Lan. Trước kia ở các vùng quê Phần Lan, nam và nữ thay phiên nhau tắm. Đầu tiên là ông chủ nhà, chủ trang trại tắm cùng với con trai và những người làm công nam trong khi bà chủ cùng với những người làm công nữ chuẩn bị bữa ăn. Sau đó mới đến lượt bà chủ, con gái và những người làm công nữ. Về sau các thành viên trong gia đình thường tắm cùng nhau, không phân biệt nam, nữ và thói quen này lưu giữ cho đến ngày nay. Nhưng nếu đi cùng với bạn bè hoặc những người không phải là thành viên của gia đình thì nam và nữ chia làm hai nhóm thay nhau tắm riêng. Hầu hết các sauna công cộng ở Phần Lan có chỗ dành riêng cho nữ và nam. Sauna công cộng là nơi thích hợp nhất để những người quen, đồng nghiệp gặp gỡ trong một môi trường thân mật và dân dã hơn.

sauna sa n pha m dac sac cua phan lan duo c cong nha n di sa n van ho a phi va t the cu a nhan loa i
Sauna Löyly in Helsinki

Hội Sauna Phần Lan (http://www.sauna.fi/) được thành lập từ năm 1937. Riêng thủ đô Helsinki đã từng có 100 sauna công cộng. Hiện nay, mặc dù số lượng sauna công cộng ở Phần lan giảm đi rất nhiều so với đầu những năm 1950 (lúc cao nhất có tới 150 cơ sở), nhưng Hội cũng có 4.200 thành viên với 6 sauna và một Tạp chí Sauna xuất bản mỗi tháng một số. Ngoài ra, từ năm 1977 với sáng kiến của Hội Sauna Phần Lan, một Hội Sauna Quốc tế đã được thành lập với 7 nước thành viên. Từ năm 1999, Phần Lan đã đưa ra sáng kiến tổ chức cuộc thi vô địch tắm sauna quốc tế hàng năm tại Heinola, một thành phố ở miền trung Phần Lan vào hai ngày 4 và 5 tháng Tám cho cả nam và nữ. Để được vào ngồi trong sauna với nhiệt độ 110 độ C của cuộc thi này, người thi phải nộp lệ phí 50 euro. Song, đáng tiếc là mười năm sau, cuộc thi bị hủy bỏ vì tại vòng chung kết năm 2010 một trong hai “sauna thủ” cuối cùng đã bị chết (người Nga) và người kia (người Phần Lan) phải đi cấp cứu, sau 6 phút cùng ngồi trong sauna nóng đến 110˚C.

Đáng chú ý là từ năm 1986, Phần Lan còn công nhận ngày thứ bảy của tuần thứ hai của tháng 6 là ngày sauna chung của toàn quốc. Từ năm 2015 Thành phố Helsinki lấy ngày 29.10 hàng năm làm Ngày sauna Helsinki. Vào ngày này tất cả các sauna công cộng trong thành phố đều phục vụ người dân miễn phí. Những người nghiền sauna còn hy vọng sẽ có một ngày sauna mà cả nước sẽ treo cờ, như nhiều ngày lễ khác của Phần Lan!

Trong vòng mấy thế kỷ qua, sauna vẫn luôn luôn được coi là biểu tượng văn hoá đặc trưng của Phần Lan. Trong một tuyển tập các bài viết của nhiều người nước ngoài từng đến và sống ở Phần Lan được nhiều người biết đến có tên "Finland Through Others' Eyes" (tạm dịch Phần Lan qua con mắt của người nước ngoài) xuất bản năm 1995, các tác giả đều cho rằng Phần Lan có ba hiện tượng gây ấn tượng mạnh đối với người nước ngoài là: đêm trắng mùa hè, trượt tuyết mùa đông và nhất là sauna.

Sauna cổ nhất của Phần Lan được xây dựng năm 1906 ở thành phố Tampere, cách Helsinki 200km về phía bắc. Ngày nay chiếc sauna củi này vẫn phục vụ 4 ngày một tuần, với giá 5euro mỗi người một lần. Để lưu giữ lịch sử sauna, từ năm 1985 một làng sauna có tên gọi Saunakylä đã được xây dựng ở Muurame, một làng thuộc Jyväskylä, miền trung Phần Lan, cách Helsinki 270 km. Đây là bảo tàng sauna duy nhất trên thế giới giới thiệu các kiểu mẫu sauna khác nhau trong lịch sử. Năm 2013 Thành phố Helsinki đã xây mới một Kultturisauna (sauna văn hóa) và tháng năm năm 2016 khánh thành “Tổ hợp sauna” mang tên “Löyly” (tạm dịch: hơi nước phả ra từ đá đốt nóng), gồm 3 loại sauna khác nhau ven bờ biển phía tây thành phố với kinh phí 6 triệu euro. Löyly là công trình xây dựng hoàn toàn với vật liệu và công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường của Phần Lan. Đây là công trình đầu tiên của Phần Lan được Forest Stewardship Council (Mỹ) cấp chứng nhận: công trình thân thiện với môi trường. Đây là địa chỉ du lịch mới thu hút du khách muốn tìm hiểu một sinh hoạt văn hóa truyền thống đặc trưng của Phần Lan ở Helsinki. Cũng vào tháng năm năm 2016, ông hoàng đồ ăn nhanh Burger King đã mở sauna trong một nhà hàng của hãng ở Helsinki. Đây không chỉ là sauna đầu tiên trên thế giới trong nhà hàng của Burger King mà cũng là của ngành ẩm thực thế giới. Vì vậy sự kiện này đã thu hút sự chú ý của nhiều cơ quan truyền thông lớn và được nhận giải thưởng “New Concepts in Food Service của Euromoniter - tổ chức nghiên cứu thị trường có trụ sở ở London[iii].

Sau 4 năm làm thủ tục đề nghị và chờ đợi, hôm nay một ngày có mặt trời lâu nhất trong tháng 12/2020 ở Helsinki, sauna của Phần Lan đã được tổ chức UNESCO công nhận là di sản phi vật thể cần được bảo tồn của nhân loại. Ngay sau khi nhận được tin này, các phương tiện truyền thông của Phần Lan đã gọi đất nước mình là “Đất nước của Sauna”.

Võ Xuân Quế

 


[i] Được biết, sauna Phần Lan lần đầu tiên “đồng hành” với người Phần Lan ra ngoài biên giới là đến Thế vận hội Olympic năm 1924 ở Paris (Pháp).

 

[ii] Đáng tiếc là trong “Từ điển Tiếng Việt” của Viện Ngôn ngữ học, xuất bản năm 2005, không thấy có từ sauna.

 

[iii] http://edition.cnn.com/2016/05/17/foodanddrink/burger-king-sauna-spa-helsinki-finland/;

 

 

  • Xin chờ trong giây lát...