Tác hại lâu dài tiềm tàng của việc hút thuốc với não

Theo nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Biological Psychiatry Global Open Science, hút thuốc lá có liên quan đến việc giảm thể tích của não, bao gồm cả chất xám và chất trắng.

Nghiên cứu “Điều tra mối quan hệ giữa hành vi hút thuốc và thể tích não toàn cầu”, được thực hiện bởi Yoonhoo Chang, Vera Thornton, Ariya Chaloemtoem, Andrey P. Anokhin, Janine Bijsterbosch, Ryan Bogdan, Dana B. Hancock, Eric Otto Johnson và Laura J. Bierut.

Nghiên cứu nhấn mạnh những tác động bất lợi lâu dài tiềm tàng của việc hút thuốc đối với não, trong đó việc hút thuốc trầm trọng hơn có liên quan đến việc giảm thể tích não đáng kể hơn.

Động lực của nghiên cứu sâu và bao quát này bắt nguồn từ những tác hại đã được ghi nhận rõ ràng của việc hút thuốc lá đối với sức khỏe nói chung, bao gồm các bệnh như ung thư, tim và hô hấp. Nghiên cứu trước đây đã thiết lập mối liên hệ giữa hút thuốc và các vấn đề liên quan đến não, chẳng hạn như chứng mất trí nhớ và sự suy giảm tế bào não. Tuy nhiên, một câu hỏi quan trọng vẫn chưa được trả lời: hút thuốc có làm giảm thể tích não hay những người bị giảm thể tích não có khuynh hướng từng hút thuốc?

Laura J. Bierut là một Giáo sư Tâm thần học kỳ cựu tại Đại học Washington ở St. Louis cho biết: “Dân số thế giới đang già đi và chúng ta có một làn sóng người già sẽ mắc chứng giảm trí tuệ. Sự già đi của dân số là một vấn đề sức khỏe cộng đồng ngày càng phát triển và chúng ta cần tập trung vào cách có thể cải thiện các yếu tố nguy cơ chỉnh sửa được đối với chứng mất trí nhớ để có một dân số già khỏe mạnh”.

Trọng tâm của nghiên cứu dựa trên dữ liệu từ UK Biobank, một cơ sở dữ liệu và tài nguyên nghiên cứu y sinh quy mô lớn ở Vương quốc Anh. Các nhà nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu này được phát hành năm 2019, bao gồm dữ liệu hình ảnh chi tiết của những người tham gia. Để đảm bảo tính toàn vẹn và phù hợp của những phát hiện của họ, nhóm nghiên cứu đã rất kĩ càng về việc chọn lọc mẫu của họ. Họ bao gồm 32.094 người tham gia, cẩn thận loại trừ những cá nhân có tình trạng thần kinh có thể làm sai lệch kết quả.

Bierut giải thích: “UK Biobank là một cơ sở dữ liệu tuyệt vời dành cho các nhà khoa học trên khắp thế giới. Nguồn thông tin độc đáo này cuối cùng cho phép chúng tôi kiểm tra tác động của việc hút thuốc lên não. Công trình này bổ sung thêm bằng chứng cho khuyến nghị rằng bỏ hút thuốc là một cách để giảm nguy cơ mắc bệnh suy giảm trí tuệ”.

Một thành phần quan trọng của nghiên cứu là việc sử dụng hình ảnh cộng hưởng từ não có độ phân giải cao. Thể tích não của người tham gia được đánh giá bằng cách sử dụng bản quét có trọng số T1, được thực hiện bằng máy quét Siemens Magnetom Skyra 3T. Những thiết bị này được biết đến với khả năng cung cấp hình ảnh chi tiết về cấu trúc của não, cho phép đo chính xác tổng thể tích não, thể tích chất xám, thể tích chất trắng và thể tích dịch não tủy.

Hành vi hút thuốc được đánh giá thông qua các cuộc khảo sát tự báo cáo được thực hiện tại hai thời điểm khác nhau. Nghiên cứu đã phân loại những người tham gia thành nhiều nhóm khác nhau dựa trên lịch sử hút thuốc của họ, bao gồm cả những người hút thuốc hàng ngày và những người không hút thuốc. Ngoài ra, các nhà nghiên cứu còn định lượng cường độ hút thuốc bằng cách sử dụng thước đo được gọi là “gói năm”, xem xét số gói thuốc lá được hút mỗi ngày và số năm hút thuốc.

Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng những người có tiền sử hút thuốc hàng ngày có tổng thể tích não, thể tích chất xám và thể tích chất trắng thấp hơn đáng kể so với những người không hút thuốc. Trong số này, sự giảm lượng chất xám đặc biệt rõ rệt. Chất xám rất quan trọng để xử lý thông tin trong não và việc giảm chất xám có thể có ý nghĩa quan trọng đối với các chức năng nhận thức.

Hơn nữa, nghiên cứu đã phát hiện ra mối quan hệ liều lượng- phản ứng giữa hút thuốc và giảm thể tích não. Điều này có nghĩa là một người càng hút nhiều thuốc lá theo thời gian, được đo bằng “gói năm”, thì thể tích não của họ càng giảm nhiều. Phát hiện này đặc biệt đáng lo ngại vì nó cho thấy rằng không chỉ việc hút thuốc mà cả cường độ và thời gian hút thuốc cũng làm trầm trọng thêm sự suy giảm thể tích não.

Các nhà nghiên cứu cũng đào sâu vào các vùng não cụ thể bị ảnh hưởng bởi việc hút thuốc. Họ phát hiện ra rằng hút thuốc có liên quan đến những thay đổi ở một số khu vực nhất định của não, bao gồm các vùng liên quan đến các chức năng cấp cao như thuỳ trán, cũng như các vùng dưới vỏ não và tiểu não. Những thay đổi này có thể có ý nghĩa quan trọng trong việc hiểu rõ việc hút thuốc ảnh hưởng như thế nào đến các chức năng não cụ thể.

Trong khi các nhà nghiên cứu tìm thấy mối tương quan chặt chẽ giữa chỉ số nguy cơ đa gen đối với việc hút thuốc và tiền sử hút thuốc hàng ngày, thì khuynh hướng di truyền này chỉ có mối liên hệ không đáng kể với sự thay đổi thể tích não. Điều này cho thấy những thay đổi về thể tích não có nhiều khả năng là hậu quả của hành vi hút thuốc hơn là do yếu tố di truyền.

Bierut nói với PsyPost: “Những người hút thuốc có bộ não ‘già’ hơn. Thể tích não giảm có tương quan với quá trình lão hóa (cũng như suy giảm nhận thức và bệnh suy giảm trí tuệ) và vì vậy chúng tôi có thể coi kết quả trong nghiên cứu này là một bài thuyết trình về sự lão hóa nhanh chóng của não. Nghiên cứu này là một mảnh ghép khác liên quan đến việc hút thuốc lá với sự suy giảm nhận thức và bệnh suy giảm trí tuệ”.

“Bỏ hút thuốc là một trong những điều quan trọng nhất bạn có thể làm cho sức khỏe của mình. Điều này không chỉ bao gồm sức khỏe của tim và phổi mà còn bao gồm sức khỏe của não. Càng hút nhiều thuốc lá và hút càng lâu, não càng già đi. Do đó – vì chúng ta đang sống thọ hơn, nên điều quan trọng là giữ cho bộ não của bạn trẻ nhất có thể càng lâu càng tốt”.

Bierut nói thêm: “Một điều nữa tôi luôn nói với những người lớn tuổi và hút thuốc là không bao giờ là quá muộn để bỏ thuốc. Việc bỏ thuốc thậm chí còn có những lợi ích về mặt sức khỏe ở giai đoạn sau của cuộc đời”.

Nghiên cứu trong tương lai có thể xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến tính nhạy cảm với tác động của việc hút thuốc. Bierut nói: “Một câu hỏi quan trọng là liệu mọi người đều dễ bị ảnh hưởng bởi việc hút thuốc như nhau hay liệu một số người có mức độ nhạy cảm cao hơn (hoặc ít hơn) hay không”.

“Với độ tuổi của nhóm dân số này, những người tham gia đã hút thuốc lá có khói. Tuy nhiên, hiện nay mọi người đang sử dụng các sản phẩm thuốc lá khác – ví dụ như thuốc lá điện tử. Câu hỏi quan trọng – Tác động của việc hút thuốc lên não có liên quan đến hàng ngàn hóa chất độc hại có trong khói thuốc lá có khói không? Liệu nicotine có đóng vai trò gì trong những thay đổi này của não không?”.