Tại sao phải biết Lịch sử nước mình

Cập nhật: 07:02 | 16/07/2021
Nhà văn Nguyễn Huy Tưởng (1912-1960) viết trong Nhật ký: "Người không biết lịch sử nước mình là một con trâu đi cầy ruộng. Cầy với ai cũng được, mà cầy ruộng nào cũng được".    
tai sao phai biet lich su nuoc minh
minh họa

Tôi cũng như nhiều thế hệ học sinh Việt Nam yêu mến Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản - bóp nát quả cam - là nhân vật chính trong Lá cờ thêu sáu chữ vàng. Có thể không biết đến Vũ Như Tô, không biết đến An Tư công chúa, không biết đến Lũy hoa... Nhưng chắc chắn biết Trần Quốc Toản bóp nát quả cam.

 Sách giáo khoa thế hệ chúng tôi đi học Tiểu học còn có trích đoạn mà tôi vẫn nhớ: Sáng hôm ấy Quốc Toản dậy sớm, từ biệt mẹ già... Lá cờ "Phá cường địch báo hoàng ân" bay trong gió... Kèm theo đó là hình ảnh minh hoạ Quốc Toản cưỡi con ngựa trắng, vị tướng già trên con ngựa đen theo sau.

Vào Đại học, tôi bắt đầu được đọc Nhật ký Nguyễn Huy Tưởng (bộ 3 tập, bìa cứng, Nxb Thanh niên). Sau này, Nxb Kim Đồng tái bản phát hành bộ Nhật ký này. Nhà văn Nguyễn Huy Tưởng có ý thức trong viết nhật ký. Có thể ông chẳng nghĩ sau này mình là nhân vật lịch sử song nhật ký ông viết đã trở thành tư liệu lịch sử quý giá cho thế hệ sau.

 Mỗi lần đọc lại Nhật ký Nguyễn Huy Tưởng, tôi càng thầm cảm ơn ông (và người thân của ông đã gìn giữ, đã xuất bản), ông viết nhật ký là ghi lại lịch sử thời ông đang sống. Tôi đọc nhật ký ông viết để biết thêm, để hiểu thêm và để yêu thêm những nhân vật thế hệ Nhà văn Nguyễn Huy Tưởng - mà sau này nhiều người tôi được tiếp xúc trực tiếp, có người tôi biết qua tâm tưởng - qua ký ức của người thân họ trao truyền lại.

Hiểu lịch sử nước mình, Nhà văn Nguyễn Huy Tưởng chiêm nghiệm để có những trang văn dù hư cấu mà nhuyễn đến lạ; không như nhiều nhà văn hiện nay viết tiểu thuyết lịch sử bày ra cho bạn đọc một "nồi cơm tám", thậm chí cả "nồi cơm ba mùi"... Có những trang nhật ký, Nguyễn Huy Tưởng trăn trở, thậm chí, mỗi tác phẩm ra đời, tác giả lắng nghe phản hồi của bạn đọc kỹ lưỡng rồi tự vấn chính mình. Ngày nay, nhà văn viết tiểu thuyết lịch sử tự vấn thì ít mà tự sướng nhiều hơn!

tai sao phai biet lich su nuoc minh
Bút tích của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng

Rồi người viết phê bình văn học cũng hài hước. Có nhà phê bình văn học kiến thức lịch sử có khi chưa qua tiểu học nhưng mạnh dạn xông pha khen ngợi nhà văn viết tiểu thuyết lịch sử trên tầm ốc học! (Ốc học còn là bác của bác học - ngôn ngữ chúng tôi hay đùa nhau). Mà thực tế kiến thức lịch sử của nhà văn ấy cũng vào hạng đai đẳng loàng xoàng chưa qua lớp 5. Đọc họ khen nhau trên mặt báo, có lần tôi nói vui với mấy vị giáo sư Đại học: Một anh mù dở (nhà phê bình) dắt anh thong manh (nhà văn) đi tìm đường vào chốn bồng lai!.

Đọc lại Nhật ký Nguyễn Huy Tưởng, nếu ai tâm huyết với Lịch sử nước mình chỉ cần nhớ câu ông viết trên đây đã đủ để giữ tính kiên trì làm việc nghiêm túc và lòng tự trọng với mỗi con chữ in ra về lịch sử. Nếu không biết lịch sử đất nước làm sao có thể tự hào và ra nước ngoài luôn đau đáu hai từ quốc thể!

TH.