Thái Nguyên: Ai hưởng lợi từ sai phạm trong quản lý đất đai, đầu tư xây dựng và khai thác khoáng sản?

Cập nhật: 11:46 | 28/07/2021
Thông báo Kết luận của Thanh tra Chính phủ không chỉ ra nhưng ai cũng có thể hiểu rằng đã có cá nhân, tập thể được hưởng lợi từ các sai phạm trong quản lý đất đai, đầu tư xây dựng và khai thác khoáng sản tại Thái Nguyên thời gian qua.

 

thai nguyen ai huong loi tu sai pham trong quan ly dat dai dau tu xay dung va khai thac khoang san
Hàng chục nghìn m2 đất dù đã bị UBND tỉnh Thái Nguyên thu hồi vẫn được chủ đầu tư dự án khu dân cư số 5 phường Túc Duyên bán để nhiều gia đình xây dựng nhà kiên cố.

Đọc bản Thông báo Kết luận Thanh tra công tác quản lý, sử dụng đất đai, đầu tư xây dựng và khai thác tài nguyên, khoáng sản của tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 01/01/2010- 31/12/2018 không khó để nhận ra các sai phạm trong quản lý đất đai, đầu tư xây dựng và khai thác khoáng sản tại Thái Nguyên thời gian qua đã đem lại lợi ích cho không ít cá nhân, tập thể.

Nguy cơ mất tiền là có thật?!

Về số tiền có nguy cơ bị mất, qua thanh tra trực tiếp 17 mỏ khoáng sản (than, mangan, chì kẽm), Thanh tra Chính phủ phát hiện tình trạng nợ tiền thuế, khai thác mỏ mà không ký hợp đồng thuế đất… Điển hình, tại dự án đầu tư khai thác mỏ than Bá Sơn, xã Sơn Cẩm và Cổ Lũng, huyện Phú Lương, những doanh nghiệp là chủ dự án chưa thực hiện làm thủ tục để ký hợp đồng thuê đất đối với tổng diện tích 55,9 ha đang được giao quản lý. Những doanh nghiệp này cũng kê khai nộp thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường thiếu khối lượng với tổng số tiền còn phải nộp ngân sách là 71,5 triệu đồng; chưa nộp tiền cấp quyền khai thác 571 triệu đồng.

Tại dự án khai thác mỏ chì kẽm Bó Tòong - Lũng Áp (xã Sảng Mộc, huyện Võ Nhai) chủ đầu tư dự án tiến hành hoạt động khai thác khoáng sản khi chưa có quyết định giao đất, thuê đất; còn nợ đọng tổng số nợ gần 3,5 tỷ đồng.

Tại dự án đầu tư khai thác mỏ than Cát Nê, Thanh tra Chính phủ phát hiện Công ty chưa hoàn thành các công trình về bảo vệ môi trường nhưng đã hoạt động khai thác là vi phạm pháp luật. Cùng với đó, công ty nợ đọng tiền ký quỹ bảo vệ, phục hồi môi trường là gần 700 triệu đồng.

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị giao Thanh tra tỉnh Thái Nguyên kiểm tra, rà soát để thu hồi về ngân sách tỉnh Thái Nguyên 51 tỷ đồng tiền thuế, phí doanh nghiệp nợ đọng và tiền sai phạm phát hiện qua thanh tra tại 13 dự án mỏ trên địa bàn tỉnh này.

Tương tự, tại dự án Dự án khu nhà ở kết hợp thương mại, dịch vụ phường Quang Trung, TP Thái Nguyên, Thanh tra Chính phủ cho rằng có nguy cơ gây thất thu ngân sách nhà nước trong việc UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành Quyết định số 3147/QĐ-UBND ngày 13/10/2017 xác định giá đất ở là 17,5 triệu đồng/m2; đất thương mại dịch vụ là 14,8 triệu đồng/m2 chưa phù hợp với khung giá đất của tỉnh.

Không chỉ vậy, UBND tỉnh Thái Nguyên còn đối trừ hơn 5,9 tỷ đồng tiền bồi thường GPMB vào số tiền sử dụng đất không có căn cứ pháp luật. Sau khi Thanh tra Chính phủ vào cuộc, doanh nghiệp thực hiện dự án đã nộp số tiền này.

Cùng với yêu cầu tổ chức kiểm điểm trách nhiệm cá nhân liên quan sai phạm, Thanh tra Chính phủ còn yêu cầu UBND tỉnh Thái Nguyên tổ chức xử lý về tài chính số tiền hơn 145 tỷ đồng, trong đó điều chỉnh tổng mức đầu tư, ký phụ lục điều chỉnh giá trị dự án với tổng số tiền làm tròn số là 79 tỷ đồng; Điều chỉnh, giảm trừ 12 tỷ đồng đối với 6 dự án…

Còn ai được hưởng lợi?

Rõ nhất là tại Dự án Khu đô thị kiểu mẫu tại phường Túc Duyên, những người được giao trách nhiệm quản lý đất đai, tài nguyên tại Thái Nguyên đã “biếu không” cho nhà đầu tư hàng chục nghìn m2 đất.

Đối với Dự án xây dựng cấp bách hệ thống chống lũ lụt sông Cầu kết hợp hoàn thiện hạ tầng đô thị hai bên bờ sông Cầu, theo Thanh tra Chính phủ, việc UBND tỉnh Thái Nguyên đề xuất, HĐND tỉnh thông qua chủ trương đề xuất dự án là không phù hợp với Nghị định 15/2015/NĐ-CP là trái thẩm quyền.

Đáng chú ý, kết luận của Thanh tra Chính phủ còn chỉ ra những bất cập, thiếu sót trong báo cáo thẩm định nguồn vốn và phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi dự án.

Báo cáo thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn NSNN tham gia dự án được thẩm định không rõ ràng, thiếu chính xác; nguồn vốn NSNN tham gia dự án hỗ trợ bồi thường giải phóng mặt bằng đối với dự án BT và dự án khác (dự án đối ứng dự án BT) không phù hợp với quy định của Nghị định 15/2015/NĐ-CP và Luật Đầu tư công.

Trong việc lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án, Thanh tra Chính phủ cho rằng, thời gian đánh giá và thẩm định hồ sơ yêu cầu quá ngắn (trong 1 ngày) so với nội dung cần xem xét đánh giá với quy mô của 9 dự án (Liên danh Tập đoàn Phúc Lộc và Tổng công ty xây dựng công trình giao thông 8 là đơn vị trúng thầu cả 9 dự án - PV). Điều này, dẫn tới kết quả đánh giá về năng lực; vốn chủ sở hữu thực hiện dự án BT và dự án khác, vốn vay của nhà đầu tư chưa phù hợp với quy định.

Với những sai phạm nêu trên, đương nhiên, đối tượng hưởng lợi đầu tiên phải là chủ đầu tư dự án, là doanh nghiệp và những người được thụ hưởng từ sự chênh lệch đất đai và các giá trị tương đương khác…

Như vậy, có thể thấy, ở đây những người có trách nhiệm tại tỉnh Thái Nguyên đã lợi dụng quyền hạn trách nhiệm được giao đưa ra và ban hành chính sách có lợi (hoặc mang lại) lợi ích vật chất trước hết là cho nhà đầu tư, doanh nghiệp và cũng có thể cho cả bản thân họ hoặc nhóm lợi ích của họ.

thai nguyen ai huong loi tu sai pham trong quan ly dat dai dau tu xay dung va khai thac khoang san
Việc điều chỉnh quy hoạch cục bộ tại dự án Khu đô thị hồ điều hòa Xương Rồng không những mang lại lợi ích cho chủ đầu tư mà còn mang lại lợi ích cho những người mua được đất vàng với giá…nhà nước.

Ở trường hợp khác: Tại Dự án xây dựng Khu đô thị hồ điều hòa Xương Rồng Thanh tra Chính phủ kết luận: UBND tỉnh Thái Nguyên giao cho Công ty cổ phần Sông Đà 2 thực hiện không qua đấu thầu lựa chọn chủ đầu tư là vi phạm Luật Đất đai và Nghị định số 02/2006 về ban hành quy chế khu đô thị mới. Ngoài ra, UBND tỉnh Thái Nguyên giao cho Công ty này được giao thực dự án theo hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất không đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 1964/2006 đã chấp thuận thực hiện dự án theo hình thức BT (xây dựng - chuyển giao). Không chỉ vậy, dự án thực hiện từ tháng 8/2010 nhưng đến tháng 9/2013 mới được thẩm tra, cấp giấy chứng nhận đầu tư, vi phạm Luật Đầu tư;

Về việc điều chỉnh quy hoạch, cơ quan thanh tra phát hiện tại Quyết định số 3510/2018 điều chỉnh quy hoạch chi tiết đã điều chỉnh một phần lô đất khách sạn (KS-01) thành đất ở tái định cư có diện tích trên 4.800m2. Thực tế đất tái định cư tại chỗ theo các quyết định phê duyệt giá đất là 10.323 m2; sau khi điều chỉnh là 20.761m2. Cơ quan thanh tra xác định, diện tích đất tái định cư chênh lệch gần 16.000m2 không có trong quy hoạch chi tiết 1/500;

Chính vì thế nên cũng không quá khó hiểu là trong khi còn chờ kết luận của Thanh tra thì ngày 22/4/2021 Chủ tịch UBND thành phố Thái Nguyên đã tiếp tục ban hành Quyết định số 3686/QĐ-UBND phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 Khu đô thị Hồ Xương Rồng; mục đích nhắm tới là điều chỉnh 331m2 đất công cộng, cây xanh, bãi đỗ xe thành đất ở biệt thự (nhập vào lô BT- 04). Và theo nguồn tin từ bạn đọc mà chúng tôi chưa thể kiểm chứng, lô đất biệt thự này sau đó được “bán” với giá hợp lý cho một gia đình lãnh đạo đương nhiệm địa phương.

Tương tự, nếu không được hưởng lợi, hay ít nhất là lợi từ việc né “tội” thì chẳng dại gì mà lãnh đạo UBND thành phố Thái Nguyên sau khi đọc dự thảo Kết luận Thanh tra lại vội vàng ký đến 6 quyết định điều chỉnh tổng dự toán xây dựng công trình với tổng số tiền giảm trừ hơn 11,2 tỷ đồng mà theo nhiều người là để nhằm mục đích hợp thức hóa sai phạm đã được nêu trong dự thảo kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ chỉ trong một ngày 25/11/2020.

Tại Dự án Khu dân cư số 5, phường Túc Duyên, TP Thái Nguyên ngoài việc giao đất thực hiện Dự án không qua đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu lựa chọn Chủ đầu tư nhà đầu tư còn được lãnh đạo địa phương ưu ái cho thực hiện cơ chế thanh toán tiền đầu tư xây dựng hạ tầng khu dân cư bằng việc bù trừ tiền thu cấp quyền sử dụng đất đã có hạ tầng (thực chất là giao đất có thu tiền sử dụng đất để thực hiện Dự án Khu dân cư số 5 phường Túc Duyên).

Và sẽ chẳng thể là sai sót do thiếu hiểu biết khi hàng chục nghìn m2 đất dù đã bị UBND tỉnh Thái Nguyên thu hồi theo Quyết định số 3276/QĐ-UBND ngày 25/11/2015 vẫn được bán để nhiều gia đình xây dựng nhà kiên cố.

Từ những thông tin trên, có thể thấy còn nhiều cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp đã được hưởng lợi từ các sai phạm trong quản lý đất đai, đầu tư xây dựng và khai thác khoáng sản tại Thái Nguyên thời gian qua. Không loại trừ có cả những trường hợp cố tình vi phạm quy định để trục lợi cho mình và nhóm lợi ích. Tuy nhiên, việc chỉ ra cụ thể cá nhân nào và được hưởng lợi bao nhiêu, hưởng lợi như thế nào thì có lẽ chỉ có thể là cơ quan điều tra của Công an mà thôi.