Thềm băng lớn nhất Nam Cực đang trôi ra biển

Thềm băng lớn nhất Nam Cực có tên là Ross, nó to sấp xỉ diện tích nước Pháp đang bị trôi dần ra đại dương làm dấy lên lo ngại. 

Ở Nam Cực, những dòng sông băng dày đặc luôn di chuyển. Các dòng băng, là hành lang có dòng chảy nhanh hơn mang phần lớn băng và mảnh vụn trầm tích của sông băng rộng lớn ra đại dương.

Theo nghiên cứu mới của Đại học Washington ở St. Louis, một dòng băng như vậy đã đẩy toàn bộ thềm băng Ross ra khỏi vị trí ít nhất một lần mỗi ngày.

Phát hiện này rất có ý nghĩa vì quy mô của Thềm băng Ross: Đây là thềm băng lớn nhất ở Nam Cực, có kích thước tương đương với đất nước Pháp.

Giáo sư về khoa học trái đất, môi trường Doug Wiens, Thuộc Viện Robert S. Brookings (Mỹ), cho biết: “Chúng tôi phát hiện ra rằng toàn bộ thềm băng đột nhiên di chuyển khoảng 6 đến 8cm (hoặc 3 inch) một hoặc hai lần một ngày, do một dòng băng chảy vào thềm băng gây ra. Những chuyển động đột ngột này có thể đóng vai trò gây ra các trận động đất và vết nứt ở thềm băng.”

Thềm băng Ross có diện tích 520.000 km2, gần bằng nước Pháp.

Thềm băng Ross có diện tích 520.000 km2, gần bằng nước Pháp.

Thềm băng Ross là một dải băng trôi nổi trải dài trên đại dương từ các sông băng nội địa. Các nhà khoa học quan tâm đến sự tương tác giữa thềm băng và dòng băng một phần vì họ lo ngại về sự ổn định của thềm băng ở Nam Cực trong một thế giới đang nóng lên.

Các thềm băng đóng vai trò như chiếc phanh cho các sông băng và dòng băng, làm chậm hành trình của chúng ra biển nơi chúng tan chảy, do đó tạo điều kiện cho nhiều băng tích tụ hơn trên lục địa.

Nếu một thềm băng sụp đổ, sự hỗ trợ này sẽ biến mất và các sông băng có thể chảy nhanh hơn. Một khi chúng chảy vào đại dương, chúng góp phần làm mực nước biển dâng cao.

Nghiên cứu tập trung vào chuyển động được kích hoạt bởi Dòng băng Whillans, một trong khoảng nửa tá dòng sông băng lớn, chuyển động nhanh đổ vào Thềm băng Ross.

Wiens nói: “Người ta sẽ không phát hiện được chuyển động chỉ bằng cách cảm nhận nó. "Chuyển động xảy ra trong khoảng thời gian vài phút, do đó không thể nhận biết được nếu không có thiết bị đo đạc.

Đó là lý do tại sao chuyển động này vẫn chưa được phát hiện cho đến tận bây giờ, mặc dù mọi người đi bộ và cắm trại trên Thềm băng Ross kể từ thời kỳ đại băng hà.

Chuyển động của thềm băng Ross được kích hoạt bởi một chuyển động tương đối đột ngột -theo thuật ngữ băng hà - của dòng băng được gọi là sự kiện trượt. Nó hơi giống với hiện tượng "trượt" xảy ra dọc theo một đứt gãy trước và trong khi xảy ra động đất.

Theo kịch bản mà Wiens và nhóm của ông đã quan sát, một phần lớn của Dòng băng Whillans, có kích thước hơn 100 km x 100 km, vẫn đứng yên trong khi phần còn lại của dòng băng bò về phía trước. Sau đó, một hoặc hai lần mỗi ngày, phần lớn nghiêng về phía trước thềm băng Ross. Wiens cho biết nó có thể di chuyển tới 40 cm (16 inch) trong vài phút.

Các nghiên cứu về dòng băng trong 50 năm qua cho thấy một số dòng băng đang tăng tốc và một số khác đang chậm lại. Các nhà khoa học có thể sử dụng máy ghi địa chấn để phát hiện chuyển động đột ngột của dòng băng nhằm giúp hiểu rõ điều gì đã điều khiển chuyển động này. Wiens và nhóm của ông đã tới Nam Cực vào năm 2014 để đặt máy đo địa chấn được sử dụng trong nghiên cứu này.

Wiens cho biết: “Trước đây, tôi đã xuất bản một số bài báo về sự kiện dòng băng Whillans trượt nhưng đến nay vẫn chưa phát hiện ra rằng toàn bộ thềm băng Ross cũng di chuyển”.

Các nhà nghiên cứu không nghĩ rằng những sự kiện trượt dốc này có liên quan trực tiếp đến hiện tượng nóng lên toàn cầu do con người gây ra. Một giả thuyết cho rằng chúng xảy ra do mất nước ở lòng Suối băng Whillans, khiến nó trở nên "dính" hơn.

Ứng suất và biến dạng liên quan đến các hiện tượng trượt tương tự như ứng suất và biến dạng quan sát được để gây ra các trận động đất trong các điều kiện khác nhau.

Wiens cho biết: “Tại thời điểm này, băng động và vết nứt chỉ là một phần trong cuộc sống bình thường của thềm băng”.

"Có lo ngại rằng thềm băng Ross một ngày nào đó sẽ tan rã vì các thềm băng nhỏ hơn và mỏng hơn cũng đã bị như vậy. Chúng tôi cũng biết rằng thềm băng Ross đã tan rã trong thời kỳ liên băng cuối cùng - khoảng 120.000 năm trước - và điều đó gây ra tình trạng mất băng nhanh chóng."