Thổ cẩm- tinh hoa văn hóa của các tộc người Tây Bắc

Thổ cẩm là tinh hoa văn hóa của các tộc người thiểu số, được ví như phong thư chứa đựng câu chuyện xuyên suốt đời người, đằng sau những hoa văn thổ cẩm đầy tính biểu tượng là bao câu chuyện, điển tích, thần thoại... về cuộc sống, về tình yêu gắn với cách nghĩ, nếp sống của cả một cộng đồng dân tộc.

Thổ cẩm, sắc áo, nét người

Mỗi trang phục thổ cẩm cảu tộc người nào đại diện cho văn hóa của tộc người đó
Mỗi trang phục thổ cẩm của tộc người nào đại diện cho văn hóa của tộc người đó

Lào Cai là 25 dân tộc anh em chung sống, mỗi tộc người lại có một nghề truyền thống với những giá trị đặc biệt về văn hóa và kinh tế, rất cần được bảo tồn, gìn giữ và phát huy. Thêu, dệt thổ cẩm là nghề truyền thống lâu đời của các đồng bào dân tộc thiểu số, không chỉ đáp ứng nhu cầu may mặc thường ngày, lễ, tết mà giờ đây còn trở thành hàng hóa phục vụ khách du lịch.

Thổ cẩm không chỉ dùng để tạo nên vật dụng hàng hóa phục vụ cho du lịch. Thổ cẩm chính là những sản phẩm du lịch văn hóa đặc sắc gọp phần tạo nên những nét riêng hấp dẫn, tự như “cái duyên”, là hồn cốt của đất và người Tây Bắc, thầm lặng và đam mê, tựa như thứ rượu men lá, say lặng say lâu, mời gọi, níu giữ bước chân người ở lại.

Ấn tượng đầu tiên khi ta bắt gặp và định hình khái niệm về tộc người nào đó chính là qua trang phục của họ. Trang phục gồm chất liệu, cách phối hợp các chất liệu và cách trang trí nó. Bộ trang phục thổ cẩm của tộc người chứa đựng những mã hóa về văn hóa, trình độ phát triển, quan niệm về vũ trụ, thiên nhiên, con người và cuộc sống của tộc người đó.

Đồng bào vùng cao Tây Bắc rất nổi tiếng với nhiều nghề truyền thống như: Nghề thêu thổ cẩm của người Mông, Dao, Xa Phó...

Thổ cẩm của người Thái khác thổ cẩm của người Tày, người Mường, hay người H'Mông, Dao,…; thổ cẩm của nhánh dân tộc này cũng khác thổ cẩm của nhánh dân tộc khác. Nghệ thuật thêu cũng vậy, thêu của người H'Mông khác, người Dao khác hay cùng là in sáp ong người Mông không giống người Dao Tiền… Tất cả đã tạo nên bức tranh toàn cảnh đa màu sắc về các nghề thủ công truyền thống ở Tây Bắc.

Từ xưa tới nay, người Hà Nhì nổi tiếng về việc chịu thương, chịu khó. Họ tự tay trồng bông, dệt vải để thêu dệt ra những bộ trang phục đặc trưng của những chàng trai, cô gái dân tộc mình.

Thổ cẩm- tinh hoa văn hóa của các tộc người Tây Bắc
Trang phục thổ cẩm của phụ nữ Hà Nhì

Thông thường, một bộ trang phục của phụ nữ Hà Nhì cũng gồm đầy đủ khăn, áo, dây lưng và yếm. Nhưng điểm đáng chú ý nhất của trang phục người Hà Nhì là chiếc khăn đội đầu. Những chiếc khăn được tết bằng sợi vỏ cây rừng và nhuộm chạy ngang trên trán tạo thành một đoạn tóc giả trang trí rất bắt mắt. Còn mũ trẻ em thường có màu chàm, hình trụ thấp, mặt trên xẻ múi nhưng khá bằng phẳng và có đính nhiều đồng bạc trắng. Đồng bạc này thể hiện cho ước muốn giàu sang, no đủ và có tác dụng tránh gió độc. Mũ của bé trai có tua rua vải, màu sắc khá sặc sỡ. Mũ của trẻ gái thì diêm dúa hơn, bởi được đính thêm những dải hạt cườm đủ màu sắc. Họ quan niệm chiếc mũ giữ hồn vía trẻ thơ, nên người Hà Nhì thể hiện sự nâng niu, yêu quý, tập trung tô vẽ bằng nhiều chất liệu, làm cho em bé trông càng ngộ nghĩnh, xinh xắn hơn.

Trang phục của người Hà Nhì nổi bật với những đường viền lượn cong như sóng nước và mây vờn. Những bông hoa được làm thủ công bằng bạc nổi bật lên trên nền xanh đen của bộ áo. Những chiếc khuy vải cũng được tạo hình bông hoa để liên kết mảnh yếm lại. Đàn ông mặc màu đen có viền cổ màu xanh, trên đầu là những chiếc khăn vấn thay cho chiếc mũ đội đầu, vừa có tác dụng che nắng và thấm mồ hôi. Cúc áo cài trước ngực tương đối đơn giản nhưng đều làm bằng bạc vì họ quan niệm bạc vừa có thể trừ tà ma lại rất đẹp để trang trí.

Thổ cẩm- tinh hoa văn hóa của các tộc người Tây Bắc
Phụ nữ Dao có trang phục rự rỡ nhất ở Tây Bắc

Phụ nữ Dao mặc rất đa dạng, thường mặc áo dài yếm, váy hoặc quần. Y phục của họ sặc sỡ trong các tộc người ở Tây Bắc. Họ không theo theo mẫu vẽ sẵn trên vải mà hoàn toàn dựa vào trí nhớ, thêu ở mặt trái của vải để hình mẫu nổi lên mặt phải. Nhiều loại hoa văn như chữ vạn, cây thông, hình chim, người, động vật, lá cây. Muốn hình gì người ta dùng bút vẽ hay nhúng khuôn in vào sáp ong nóng chẩy rồi in lên vải. Vải sau khi nhuộm chàm sẽ hiện lên hoa văn mầu xanh lơ do phủ lớp sáp ong không bị thấm chàm. Trang trí trên y phục chủ yếu bằng đắp ghép vải màu, hoa văn thêu chủ yếu hình con ốc, hình vuông, hình quả trám, hình chữ thập.

gần với các đồ án hoa văn hình kỷ hà trong bố cục hình vuông của thổ cẩm Tày, Nùng nhưng ở trung tâm trang trí, các ô vuông đã áp dụng lối bố cục đối xứng quay quanh điểm trung tâm tạo cho đồ án trang trí vui mắt hơn
Hoa văn thổ cẩm người Nùng gần với các đồ án hoa văn hình kỷ hà trong bố cục hình vuông của thổ cẩm Tày, Nùng nhưng ở trung tâm trang trí, các ô vuông đã áp dụng lối bố cục đối xứng quay quanh điểm trung tâm tạo cho đồ án trang trí vui mắt hơn

Y phục truyền thống của người Nùng khá đơn giản, thường làm bằng vải thô tự dệt, nhuộm chàm và hầu như không có thêu thùa trang trí. Nam giới mặc áo cổ đứng, xẻ ngực, có hàng cúc vải. Phụ nữ mặc áo năm thân, cài cúc bên nách phải, thường chỉ dài quá hông.

Bộ y phục cổ truyền của người Tày làm từ vải sợi bông tự dệt, nhuộm chàm, hầu như không thêu thùa, trang trí. Phụ nữ mặc váy hoặc quần, có áo cánh ngắn ở bên trong và áo dài ở bên ngoài.

Thổ cẩm- tinh hoa văn hóa của các tộc người Tây Bắc
Trang phục phụ nữ Tày ít hoặc không thêu hoa văn, nhưng thắt lưng là điểm nhấn rất đẹp mắt

Nhóm Ngạn mặc áo ngắn hơn một chút, nhóm Phén mặc áo màu nâu, nhóm Thu Lao quấn khăn thành chóp nhọn trên đỉnh đầu, nhóm Pa Dí đội mũ hình mái nhà còn nhóm Thổ mặc như người Thái ở Mai Châu (Hoà Bình).

Qua những khung dệt, người H'Mông tạo nên những tấm thổ cẩm nhiều màu sắc, với các hoa văn mô phỏng cây, lá, hoa, muông thú…

Thổ cẩm- tinh hoa văn hóa của các tộc người Tây Bắc
Phiên chợ vùng cao với những chiếc váy xòe thổ cẩm người H'mong rực rỡ

Nơi đây còn có nghề chế tác đồ trang sức bằng bạc, đồng đã có từ lâu đời và tạo ra những sản phẩm tinh xảo, gồm đồ trang sức như vòng cổ, vòng tay, dây xà tích, nhẫn… Các sản phẩm thêu thủ công của họ cực kỳ tỉ mỉ và đẹp mắt với sự phối màu tinh tế giữa những gam màu tương phản như cổ áo người Mông, yếm, gối, tranh treo, khăn hay móc chìa khóa,…

Thổ cẩm- tinh hoa văn hóa của các tộc người Tây Bắc
Trang phục người Thái giản dị, áo trắng trên nền váy xanh, ít hình họa trang trí nhưng điểm nhấn là thắt lưng bó sát và chiếc khăn Piêu đội đầu sặc sỡ

Với nghề thêu, dệt thổ cẩm truyền thống dân tộc Thái là họ đều tự tay làm tất cả, từ khâu chuẩn bị nguyên liệu, dệt vải, nhuộm màu, nhuộm chỉ và thêu thùa thành sản phẩm. Người dệt dùng những nguyên liệu tự mình tạo nên từ trồng dâu, nuôi tằm lấy sợi và tìm kiếm màu sắc từ thiên nhiên để pha thành những sắc màu đa dạng. Tùy vào từng mẫu hoa văn trên tấm thổ cẩm người dệt có thể pha, nhuộm các màu độc đáo khác nhau. Những tấm vải dệt lên có thể tạo thành váy, áo, khăn piêu, những chiếc gối xinh xắn dễ thương rất thu hút khách du lịch./.

Hải Nguyệt

Có thể bạn quan tâm

Quảng bá điện ảnh và văn hoá Việt Nam trên Netflix

Quảng bá điện ảnh và văn hoá Việt Nam trên Netflix

Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) và Tập đoàn Netflix đã ký kết Biên bản ghi nhớ nhằm hỗ trợ việc phát triển ngành công nghiệp điện ảnh và kinh tế sáng tạo tại Việt Nam.
Những dấu ấn về sự kiện Văn hoá năm 2021

Những dấu ấn về sự kiện Văn hoá năm 2021

Hội nghị Văn hoá toàn quốc triển khai thực hiện Nghị Quyết Đại hội XIII của Đảng; nhiều Danh nhân & Di sản Việt Nam được UNESCO vinh danh; Bộ Quy tắc ứng xử để “quy chuẩn” nghệ sĩ chính thức được ban hành… là những sự kiện Văn hoá mang dấu ấn năm 2021.
Bộ VHTT-DL đẩy mạnh triển khai Chiến lược Văn hóa đối ngoại của Việt Nam giai đoạn 2022 – 2026

Bộ VHTT-DL đẩy mạnh triển khai Chiến lược Văn hóa đối ngoại của Việt Nam giai đoạn 2022 – 2026

Văn hóa góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác văn hóa đối ngoại của Việt Nam nhằm phát triển toàn diện văn hóa, con người Việt Nam, là sức mạnh nội sinh, thúc đẩy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, bền vững, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, giao lưu, tăng cường sự hiểu biết, tình hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam và nhân dân các nước, đóng góp quan trọng vào việc nâng cao vị thế, uy tín Việt Nam trên trường quốc tế.

Các tin khác

Bảo vệ biên giới Tây Nam, kẻ thù buộc ta ôm cây súng

Bảo vệ biên giới Tây Nam, kẻ thù buộc ta ôm cây súng

Ngày 7/1/2022 là ngày kỉ niệm 43 năm chiến thắng chiến tranh biên giới Tây Nam khi quân đội Việt Nam cùng nhân dân Campuchia đã đánh bại chế độ diệt chủng do Pôn Pốt cầm đầu.
Lịch sử và bài học Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam mới

Lịch sử và bài học Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam mới

ngày 6-1-1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội đã diễn ra trên toàn lãnh thổ Việt Nam.
Thanh Hóa: Phê duyệt Kế hoạch quản lý Di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ

Thanh Hóa: Phê duyệt Kế hoạch quản lý Di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ

UBND tỉnh Thanh Hóa vừa phê duyệt Kế hoạch quản lý Di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ giai đoạn 2021 - 2025, tầm nhìn đến năm 2040. Kế hoạch này nhằm bảo vệ, phát huy giá trị của Khu Di sản Thành Nhà Hồ; đồng thời bảo vệ, bảo tồn và tăng cường giá trị nổi bật toàn cầu (OUV) của di sản.
Chương trình Chào năm mới 2022: "Hương rừng, sắc núi"

Chương trình Chào năm mới 2022: "Hương rừng, sắc núi"

“Hương rừng, sắc núi” là chủ đề của chương trình Chào năm mới 2022”từ ngày 1 - 3/1/2022, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt hứa hẹn mang tới khách tham quan những trải nghiệm, khám phá về văn hoá truyền thống trong những ngày nghỉ Tết Dương lịch sắp tới.
10 sự kiện nổi bật của Việt Nam năm 2021

10 sự kiện nổi bật của Việt Nam năm 2021

Vừa qua, TTXVN đã bình chọn 10 sự kiện nổi bật của Việt Nam năm 2021. Đại hội đại biểu toàn quốc lần XIII của Đảng đã thành công tốt đẹp; bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp; chuyển hướng chiến lược phòng chống dịch Covid- 19…
Ấn tượng khi nghe hiện vật kể “Câu chuyện bên dòng sông Hàn”

Ấn tượng khi nghe hiện vật kể “Câu chuyện bên dòng sông Hàn”

Nghe hiện vật kể “Câu chuyện bên dòng sông Hàn” là chương trình này trong khuôn khổ Triển lãm “Đà Nẵng – Thành phố của những cây cầu” do Bảo tàng Đà Nẵng tổ chức, kéo dài từ nay đến 7/1/2022.
Ngày Hội văn hóa dân tộc Mông lần III năm 2021 tại Lai Châu: Lễ hội của bảo tồn và phát triển

Ngày Hội văn hóa dân tộc Mông lần III năm 2021 tại Lai Châu: Lễ hội của bảo tồn và phát triển

“Ngày Hội văn hóa dân tộc Mông lần thứ III năm 2021” với chủ đề “Lai Châu – Tình người trong mây” đã diễn ra, mang đến cho người xem những xúc cảm đặc biệt về mảnh đất và con người vùng đất biên cương.
Từ Đội trưởng Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân đến Chỉ huy trưởng Mặt trận Tây Tiến

Từ Đội trưởng Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân đến Chỉ huy trưởng Mặt trận Tây Tiến

Trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam, ngày 22 tháng 12 năm 1944 là một mốc son chói lọi: ngày thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân mà anh Hoàng Sâm được cử làm Đội trưởng.
42 tỷ đồng trùng tu Di tích Quốc gia Hải Vân Quan

42 tỷ đồng trùng tu Di tích Quốc gia Hải Vân Quan

Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phối hợp Sở VH&TT TP. Đà Nẵng vừa tổ chức lễ khởi công dự án "Bảo tồn tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích Hải Vân Quan". Dự án có tổng mức đầu tư hơn 42 tỷ đồng (ngân sách Đà Nẵng và Thừa Thiên Huế theo tỉ lệ 50-50).
Phố 19 tháng 12: Nơi các anh hùng nằm xuống để ước mơ bay lên

Phố 19 tháng 12: Nơi các anh hùng nằm xuống để ước mơ bay lên

Con phố mang tên 19 tháng 12 đang là tụ điểm check in “thiên đường” của giới trẻ Hà Nội. Nhưng để có được một địa điểm văn hóa sạch đẹp, yên bình, con phố sách đã có những thăng trầm mang tính lịch sử của riêng nó.
Triển lãm “Hà Nội là”- Thành phố Sáng tạo qua lăng kính nghệ thuật và cảm xúc của người trẻ

Triển lãm “Hà Nội là”- Thành phố Sáng tạo qua lăng kính nghệ thuật và cảm xúc của người trẻ

Từ 18/12/2021 - 02/01/2022, triển lãm “Hà Nội là” trưng bày 29 tác phẩm xuất sắc nhất trong cuộc thi vẽ minh họa cùng tên được phát động vào tháng 8/2021.
Bản sắc văn hóa truyền thống trở thành năng lượng sống cho một dân tộc, thành trì bền vững nhất bảo vệ những giá trị Việt

Bản sắc văn hóa truyền thống trở thành năng lượng sống cho một dân tộc, thành trì bền vững nhất bảo vệ những giá trị Việt

Trong suốt lịch sử đấu tranh bảo vệ và xây dựng tổ quốc, dưới sự lãnh đạo của Đảng, các nhà văn Việt Nam đã làm ra một lịch sử riêng biệt cho đời sống văn chương nước nhà. Sau năm 1975, người Mỹ đã tuyên bố: “Phát hiện lớn nhất của người Mỹ về Việt Nam qua cuộc chiến tranh là phát hiện về văn hóa”. Chính vì hiểu nền văn hóa của dân tộc Việt Nam mà người Mỹ đã đi tới thiết lập quan hệ ngoại giao và hợp tác với Việt Nam như ngày nay.
Văn hóa con người Việt Nam ẩn sâu, bền vững ở tầng chìm

Văn hóa con người Việt Nam ẩn sâu, bền vững ở tầng chìm

Liên quan đến các vấn đề về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam sau 35 năm đổi mới của đất nước, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện cùng Thiếu tướng, Tiến sĩ, Nhà văn Nguyễn Hồng Thái - Phó Cục trưởng Cục Khoa học Chiến lược và Lịch sử Bộ Công an; Tổng Biên tập Tạp chí Công an nhân dân; Phó Chủ tịch Chi hội Nhà văn Bộ Công an.
Triển lãm “Tình hữu nghị bền vững”: Thắt chặt tình đoàn kết Việt - Nga

Triển lãm “Tình hữu nghị bền vững”: Thắt chặt tình đoàn kết Việt - Nga

Triển lãm “Tình hữu nghị bền vững” do Bảo tàng LSQSVN tổ chức nhân kỷ nhiệm 70 thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Liên Xô (Liên bang Nga) đã khẳng định mối quan hệ khăng khít trong sáng giữa 2 quốc gia, 2 dân tộc.
Thời trang thổ cẩm kể chuyện

Thời trang thổ cẩm kể chuyện

Thổ cẩm từ lâu đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận cho các nhà thiết kế thời trang. Đến với “Tinh hoa Tây Bắc, Hương sắc Lào Cai” lần này, 08 NTK thời trang trẻ đến từ khắp mọi miền đất nước đã hào hứng bắt tay vào sáng tạo, tìm kiếm và thể hiện ý tưởng của mình từ thế giới thời trang thổ cẩm đa sắc màu của Sa Pa xứ Tây Bắc.
Xem thêm
Hồ Quang Lợi - Văn chương và báo chí

Hồ Quang Lợi - Văn chương và báo chí

Tôi biết đến anh Hồ Quang Lợi đã lâu nhưng không thân, dẫu có nhiều điểm tương đồng nhưng không ít khác biệt khó lấp đầy. Khi tôi mới tò te vào nghề báo thì cái tên Quang Lợi đã nổi như cồn trên trang bình luận quốc tế của báo Quân đội nhân dân.
Một bài thơ chưa in của nhà thơ Phạm Tiến Duật

Một bài thơ chưa in của nhà thơ Phạm Tiến Duật

Phạm Tiến Duật (14 tháng 1 năm 1941 - 4 tháng 12 năm 2007) là một trong những nhà thơ mang dấu ấn thời đại “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước…” với nhiều tác phẩm tiêu biểu viết trong thời kỳ Chiến tranh.
"Con là cánh buồm cha gửi đến mai sau"

"Con là cánh buồm cha gửi đến mai sau"

Thơ viết về biển để so sánh với người yêu, người vợ trẻ trong văn học có khá nhiều. Song thơ dùng hình ảnh cánh buồm trên biển để gửi gắm khát vọng của người cha, dùng hình ảnh bến để chỉ khi người vợ mang thai sắp đến kỳ sinh nở và đứa con chưa chào đời, thì chỉ có Lưu Quang Vũ. "Gửi em và con” của thi sĩ tài hoa Lưu Quang Vũ là một bài thơ hay, khiến người đọc vô cùng xúc động.
Hoạt hình Việt Nam bao giờ cất cánh?

Hoạt hình Việt Nam bao giờ cất cánh?

Phim hoạt hình Việt Nam đã thay đổi nội dung và hình thức thể hiện, nội dung hay hơn, phong phú da dạng hơn thì hình thức thể hiện cũng đa dạng và phòng phú hơn như hoạt hình 2D, 3D…
Ứng xử văn hoá của người làm nghệ thuật trên MXH nên theo Quy tắc

Ứng xử văn hoá của người làm nghệ thuật trên MXH nên theo Quy tắc

“Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật” đã chính thức ban hành. Bộ quy tắc giúp xác định các chuẩn mực ứng xử của người nghệ sĩ để không còn những vụ lùm xùm, gây bức xúc dư luận như thời gian qua.
Ứng xử văn hoá của nghệ sĩ trên mạng xã hội (MXH) như thế nào?

Ứng xử văn hoá của nghệ sĩ trên mạng xã hội (MXH) như thế nào?

Những năm gần đây MXH đã ảnh hưởng lớn đến mọi mặt của đời sống xã hội. Với các nghệ sĩ Việt, nhiều người coi đây là “môi trường xã hội” nên đã có văn hoá ứng xử gây ra nhiều vụ lùm xùm, gây bức xúc dư luận.
Songhan Incubator- Hành trình 5 năm của trung tâm ươm tạo khởi nghiệp tư nhân với sứ mệnh mang tính cộng đồng

Songhan Incubator- Hành trình 5 năm của trung tâm ươm tạo khởi nghiệp tư nhân với sứ mệnh mang tính cộng đồng

Songhan Incubator (Trung tâm ươm tạo khởi nghiệp Sông Hàn) là một trong những vườn ươm khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tư nhân đầu tiên tại Việt Nam. Với sứ mệnh: “Lan tỏa tinh thần doanh nhân Việt, ươm tạo các tài năng doanh nhân”, Songhan Incubator tập trung mục tiêu đồng hành xây dựng Hệ sinh thái khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo Việt Nam và ươm tạo các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
NEU GLORY NIGHT 2022: Nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho sinh viên

NEU GLORY NIGHT 2022: Nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho sinh viên

Ngày 23/1/2022, Đoàn Thanh Niên trường Đại học Kinh tế Quốc dân sẽ tổ chức chương trình tuyên dương sinh viên tiêu biểu năm 2021 và dạ hội chào năm mới 2022 - NEU GLORY NIGHT 2022.
Cần Thơ: Nguyên Giám đốc Sở GD&ĐT Trần Hồng Thắm bị kỷ luật

Cần Thơ: Nguyên Giám đốc Sở GD&ĐT Trần Hồng Thắm bị kỷ luật

Bà Trần Hồng Thắm nguyên là Giám đốc Sở GD&ĐT Cần Thơ, đã bị kỷ luật cảnh cáo vì liên quan đến sai phạm trong công tác cán bộ.