Tình hình Kazakhstan liên quan đến Trung Quốc và Nga như thế nào?

Kazakhstan đã trở thành tâm điểm quốc tế do xảy ra biểu tình và bạo loạn, điều rất hiếm gặp ở một nước tương đối ổn định. Mối quan hệ giữa tình hình Kazakhstan với Trung Quốc và Nga là điều dư luận rất quan tâm.
Binh lính Nga trong lực lượng gìn giữ hòa bình CSTO tới Kazakhstan giúp ổn định tình hình (Ảnh: Toutiao).
Binh lính Nga trong lực lượng gìn giữ hòa bình CSTO tới Kazakhstan giúp ổn định tình hình (Ảnh: Toutiao).

Theo trang Deutsche Welle (Tiếng nói nước Đức), chỉ sau vài ngày, cuộc biểu tình chống Chính phủ Kazakhstan đã lan ra toàn quốc, tình hình căng thẳng ở đây khiến các nước láng giềng Nga và Trung Quốc rất quan tâm. Theo yêu cầu của Tổng thống Kazakhstan Tokayev, Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (Collective Security Treaty Organisation, CSTO) do Nga đứng đầu đã nhanh chóng điều động binh lính gìn giữ hòa bình tới đồn trú, giúp dẹp yên tình hình đang hỗn loạn. Có ý kiến phân tích cho rằng sự phát triển của tình hình ở Kazakhstan có tác động lớn đến Nga và Trung Quốc.

Nhà nghiên cứu và bình luận về Trung Đông Seth J. Frantzman đã viết trên tờ Jerusalem Post ngày 6/1 rằng các chính phủ láng giềng lo ngại rằng bất ổn ở Kazakhstan có thể lan sang các nước xung quanh. Do đó, cả Trung Quốc và Nga đều chú ý đến tình hình địa phương, đồng thời sự phát triển trong tương lai của Kazakhstan cũng sẽ ảnh hưởng đến chính sách của Trung Quốc ở Trung Á.

Người biểu tình đốt xe và trụ sở chính quyền ở Almaty (Ảnh: AP).
Người biểu tình đốt xe và trụ sở chính quyền ở Almaty (Ảnh: AP).

Trung Quốc không có quyền can thiệp

Tờ Atlantic Monthly vào năm 2019 từng chỉ rõ: “Trung Quốc đã trở thành nhà đầu tư lớn nhất ở Trung Á và được hỗ trợ bởi các chính quyền địa phương, đặc biệt là Kazakhstan. Kể từ năm 2013, Trung Quốc trở thành đối tác quan trọng của Kazakhstan. Năm đó, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình chính thức đề xuất sáng kiến ​​‘Con đường Tơ lụa mới’, hai nước đã ký một số hiệp định thương mại với tổng trị giá 30 tỷ USD. Ông Tập Cận Bình từng nói: 'Trung Quốc và Kazakhstan là bạn cả đời'. ”

Trước tình hình hỗn loạn ở Kazakhstan, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Uông Văn Bân hôm 6/1 đã hạ giọng, nói những gì đang diễn ra ở Kazakhstan hiện nay là “chuyện nội bộ” và tin rằng chính quyền Kazakhstan có thể giải quyết ổn thỏa vấn đề, hy vọng tình hình sẽ sớm yên ổn.

Lúc đầu, Nga cho rằng Kazakhstan có khả năng tự giải quyết công việc nội bộ của mình và các nước ngoài không nên can thiệp vào cuộc xung đột; sau đó, theo yêu cầu của Kazakhstan, họ đã đưa quân vào Kazakhstan với danh nghĩa Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) để duy trì sự ổn định.

Giáo sư Triệu Trúc Thành, một chuyên gia nghiên cứu Nga tại Đại học Chính trị Đài Loan, nói: Trung Quốc không phải là thành viên của CSTO, và Kazakhstan cũng không yêu cầu Trung Quốc giúp đỡ. Vì vậy, Trung Quốc không có vị thế nào để hỗ trợ Kazakhstan trong việc duy trì sự ổn định, họ chỉ có thể bày tỏ hy vọng Kazakhstan kiểm soát được tình hình.

Tình hình Kazakhstan liên quan đến Trung Quốc và Nga như thế nào?
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình từng tuyên bố với cựu Tổng thống Nazarbayev: "Trung Quốc và Kazakhstan là bạn cả đời" (Ảnh: Xinhua).

Ông Triệu nói rằng các tranh chấp ở Trung Á, nơi có Kazakhstan, luôn được giải quyết bởi Tổ chức An ninh Tập thể gồm 6 quốc gia trong đó có Nga và Belarus nhằm duy trì an ninh chung trong khu vực, vốn là lợi ích cốt lõi của Nga. Ông cho rằng Trung Quốc cũng tôn trọng lập trường của Nga.

"Đó chắc chắn là một điều tốt đối với Trung Quốc, bởi vì họ không phải vào can thiệp mà tình hình vẫn ổn định", Triệu Trúc Thành nói.

Mối quan hệ gắn bó Kazakhstan-Nga

Mặc dù Kazakhstan có quan hệ thân thiết hơn với Trung Quốc từ năm 2013, nhưng Triệu Trúc Thành nói thẳng: "Dù mối quan hệ giữa Kazakhstan và Trung Quốc có tốt đến đâu thì cũng không thể bằng mối quan hệ giữa Kazakhstan và Nga", vì ngoài quan hệ đồng minh quân sự. Kazakhstan và Nga đều thuộc CSTO, cũng đều là thành viên của Cộng đồng Kinh tế Á-Âu (Eurasian Economic Community, EAEC), trong cùng một khu vực thuế quan. Ông nói thêm, cựu Tổng thống Kazakhstan Nursultan Nazarbayev, người đã nắm quyền 30 năm, có mối quan hệ rất thân thiết với nhà lãnh đạo Nga Vladimir Putin.

Triệu Trúc Thành nhấn mạnh: “Trung Quốc không phải là ‘ông lớn’ ở Trung Á”. Ông cho rằng Kazakhstan và Trung Quốc dường như có quan hệ thân thiết, thuần túy là vì hợp tác kinh tế nhiều hơn, vì tuyến đường sắt Âu - Á của Trung Quốc trong sáng kiến ​​“Vành đai và Con đường” cần đi qua Kazakhstan và Trung Quốc cần các mỏ dầu, khí đốt tự nhiên và uranium của Kazakhstan, trong khi Kazakhstan xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc. Tuy nhiên, nhìn tổng thể từ các mặt văn hóa, ngôn ngữ và quân sự, "Trung Quốc và Kazakhstan không gần gũi như Nga với Kazakhstan".

Tổng thống Nga Putin và Tổng thống Kazakhstan Tokayev (Ảnh: RIA).
Tổng thống Nga Putin và Tổng thống Kazakhstan Tokayev (Ảnh: RIA).

Tính toán phía sau của Nga?

Ngoài ra, có ý kiến phân tích cho rằng động cơ Nga vào Kazakhstan không hề đơn giản. Niva Yau, một nhà nghiên cứu tại OSCE Academy, chuyên nghiên cứu các mối quan hệ ngoại giao của Trung Quốc với Trung Á, phân tích trên Twitter của bà rằng trong vài năm qua, Nga đã cố gắng kiểm soát việc Trung Quốc mua dầu và khí đốt từ Trung Á, vì vậy nếu Tổng thống Kazakhstan Tokayev trao quyền kiểm soát năng lượng cho Nga, điều này sẽ gây nên "hậu quả có tính bùng nổ" cho thị trường dầu khí toàn cầu.

Niva Yau viết rằng Nga hy vọng Kazakhstan sẽ trao cho Nga quyền định giá đối với thương mại dầu khí giữa Trung Quốc và Trung Á bằng cách thúc đẩy Kazakhstan đồng ý với mức thuế tiêu chuẩn của Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) đối với giá dầu và khí đốt. Trước đây, cả cựu Tổng thống Nursultan Nazarbayev và đương kim Tổng thống Tokayev của Kazakhstan đều phản đối gay gắt cách tiếp cận này.

Niva Yau cho biết, đối với Nga, khi đàm phán các giao dịch dầu khí với Trung Quốc, quyền định giá do Liên minh Kinh tế Á-Âu cấp đã mang lại cho nước này sức mạnh thương lượng và con bài mặc cả khổng lồ. Đối với Kazakhstan, họ phải hy sinh độc lập kinh tế làm điều kiện trao đổi. Nhưng tất cả phụ thuộc vào việc Nga có nắm được quyền định giá năng lượng toàn cầu hay không.

Emma Ashford, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Chiến lược và An ninh Scooby thuộc Hội đồng Đại Tây Dương (The Atlantic Council), một tổ chức tư vấn của Mỹ, phân tích nói Nga có lợi ích mạnh mẽ ở Kazakhstan, và Nga thường dựa vào khí đốt tự nhiên của Kazakhstan để làm hậu thuẫn cho việc Nga thiếu sản lượng. Nói một cách tương đối, sự ổn định của Kazakhstan là quan trọng đối với Trung Quốc nhưng có ít lợi ích liên quan hơn.

Minh Hoa

Có thể bạn quan tâm

Thủy sản xuất khẩu liên tiếp vượt mốc 1 tỷ USD trong 2 tháng

Thủy sản xuất khẩu liên tiếp vượt mốc 1 tỷ USD trong 2 tháng

Giá trị xuất khẩu thủy sản 4 tháng đầu năm nay đạt hơn 3,6 tỷ USD, tăng tới 46,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Dự báo, xuất khẩu thủy sản quý 2 năm nay tiếp tục tăng trưởng mạnh và có thể chạm mốc 3 tỷ USD.
Thương nhân Trung Quốc đến Bắc Giang khảo sát, thu mua vải thiều

Thương nhân Trung Quốc đến Bắc Giang khảo sát, thu mua vải thiều

Khoảng 103 thương nhân Trung Quốc đã được Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an chấp thuận nhập cảnh vảo Việt Nam để tiêu thụ nông sản. Dự kiến những thương nhân này sẽ đến Lục Ngạn, Bắc Giang vào ngày 20/5.
Qúy 2, xuất khẩu thủy sản tiếp tục tăng trưởng mạnh

Qúy 2, xuất khẩu thủy sản tiếp tục tăng trưởng mạnh

Ứơc tính xuất khẩu thuỷ sản qua 4 tháng đạt gần 3,6 tỷ USD, cao hơn 44,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Chỉ riêng tháng 4, xuất khẩu thủy sản đạt hơn 1 tỷ USD, tăng hơn 41% so với cùng kỳ.

Các tin khác

Các nước loại Nga ra khỏi hệ thống thanh toán toàn cầu SWIFT

Các nước loại Nga ra khỏi hệ thống thanh toán toàn cầu SWIFT

Các nước phương Tây đang sẵn sàng thực hiện các bước đi tiếp theo nếu Nga không chấm dứt điều mà những nước này cho là cuộc tấn công vào Ukraine và trật tự hòa bình châu Âu.
Tổng thống Mỹ Joe Biden cảnh báo Nga phải trả giá nếu xâm lược Ukraine

Tổng thống Mỹ Joe Biden cảnh báo Nga phải trả giá nếu xâm lược Ukraine

Tổng thống Mỹ Joe Biden và người đồng cấp Nga Vladimir Putin đã có cuộc điện đàm kéo dài hơn 1 giờ đồng hồ về vấn đề tăng cường lực lượng ở biên giới với Ukraine. Cuộc điện đàm kết thúc vào nửa đêm ngày 12/2 (giờ Hà Nội).
Chiến hạm lai tàu ngầm tàng hình: Vũ khí mới của Nga

Chiến hạm lai tàu ngầm tàng hình: Vũ khí mới của Nga

Một cơ quan nghiên cứu quân sự Nga ngày 9/2 công bố hình ảnh vũ khí mới lai giữa tàu nổi và tàu ngầm, có tính năng tàng hình.
Đặc nhiệm Mỹ từ Đức sang Romania

Đặc nhiệm Mỹ từ Đức sang Romania

Lực lượng Mỹ được điều từ Đức sang đến Romania trong tối 9/2 để bảo vệ sườn phía đông của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) trước nguy cơ khủng hoảng Ukraine lan rộng.
Triều Tiên mở cửa biên giới sau 2 năm đóng cửa nghiêm ngặt vì Covid-19

Triều Tiên mở cửa biên giới sau 2 năm đóng cửa nghiêm ngặt vì Covid-19

Sau 2 năm đóng cửa nghiêm ngặt vì Covid-19, Triều Tiên cuối cùng cũng dần mở cửa biên giới. Động thái được thể hiện bằng việc nối lại các chuyến tàu chở hàng của nước này sang Trung Quốc.
Hỏa hoạn tại tòa nhà Quốc hội Nam Phi

Hỏa hoạn tại tòa nhà Quốc hội Nam Phi

Khoảng 5h sáng 2/1, vụ hỏa hoạn đã xảy ra tại tòa nhà Quốc hội Nam Phi (thành phố Cape Town). Cột khói đen nghi ngút có thể nhìn thấy từ xa.
Hội đồng Bảo an lên án vụ tấn công khiến 35 người chết ở Myanmar

Hội đồng Bảo an lên án vụ tấn công khiến 35 người chết ở Myanmar

Hội đồng Bảo an (HĐBA) Liên Hợp Quốc ngày 29/12 ra thông cáo lên án vụ tấn công khiến ít nhất 35 người thiệt mạng, bao gồm 4 trẻ em, ở bang Kayah tại Myanmar.
Panama thu giữ hơn 126 tấn ma tuý

Panama thu giữ hơn 126 tấn ma tuý

Trong năm 2021, Bộ An ninh Panama đã thu giữ hơn 126 tấn ma tuý, lớn hơn rất nhiều so với các năm 2020 (81,7 tấn), 2019 (86,8 tấn) và 2018 (76,8 tấn).
Công an tỉnh An Giang thăm hỏi, hỗ trợ công tác phòng chống dịch Covid-19 lực lượng chức năng Campuchia

Công an tỉnh An Giang thăm hỏi, hỗ trợ công tác phòng chống dịch Covid-19 lực lượng chức năng Campuchia

Ngày 22/12, tại Cửa khẩu Quốc tế Tịnh Biên (huyện Tịnh Biên) và Cửa khẩu Khánh Bình (huyện An Phú), Đoàn công tác của Công an tỉnh An Giang, do Đại tá Đinh Văn Nơi, Giám đốc Công an tỉnh làm trưởng đoàn đã gặp gỡ, thăm hỏi và trao quà hỗ trợ công tác phòng chống dịch Covid-19 các lực lượng chức năng 02 tỉnh Takeo và Kandal (Vương quốc Campuchia).
Ông Olaf Scholz chính thức được bầu làm Thủ tướng Đức

Ông Olaf Scholz chính thức được bầu làm Thủ tướng Đức

Ông Olaf Scholz đã được bầu làm Thủ tướng nước Đức, kế nhiệm bà Angela Merkel.
Tổng Tham mưu trưởng quân đội Ấn Độ qua đời sau vụ tai nạn máy bay trực thăng

Tổng Tham mưu trưởng quân đội Ấn Độ qua đời sau vụ tai nạn máy bay trực thăng

Không quân Ấn Độ thông báo Tổng tham mưu trưởng quân đội Bipin Rawat không qua khỏi sau vụ tai nạn trực thăng.
Điện thoại của nhiều nhà ngoại giao Mỹ bị tấn công

Điện thoại của nhiều nhà ngoại giao Mỹ bị tấn công

Điện thoại iPhone của ít nhất một chục nhà ngoại giao Mỹ đã bị một đối tượng không rõ danh tính tấn công bằng phần mềm gián điệp tinh vi Pegasus do một công ty của Israel sản xuất.
Ukraine tiết lộ thời gian Nga tấn công vùng Donbass?

Ukraine tiết lộ thời gian Nga tấn công vùng Donbass?

Ukraine nói rằng Nga đã điều động hơn 94.000 binh lính đến vùng Donbass và sẽ sẵn sàng triển khai một cuộc tấn công quy mô lớn vào cuối tháng 1.
Hàng chục máy bay Trung Quốc áp sát Đài Loan

Hàng chục máy bay Trung Quốc áp sát Đài Loan

Quân đội Trung Quốc đã điều 27 máy bay, trong đó có 5 oanh tạc cơ chiến lược, áp sát Đài Loan sau khi nhóm nghị sĩ Mỹ thăm hòn đảo.
Tình hình Ethiopia: Mỹ-Kenya điện đàm, Thủ tướng Ahmed trực tiếp ra trận

Tình hình Ethiopia: Mỹ-Kenya điện đàm, Thủ tướng Ahmed trực tiếp ra trận

Ngày 26/11, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price cho biết, Ngoại trưởng nước này Antony Blinken và Tổng thống Kenya Uhuru Kenyatta đã thảo luận về tình hình Ethiopia trong một cuộc điện đàm cùng ngày.
Xem thêm
Công an Thanh Hóa dầm mưa bảo đảm ANTT sau chức vô địch của đội tuyển U23 Việt Nam

Công an Thanh Hóa dầm mưa bảo đảm ANTT sau chức vô địch của đội tuyển U23 Việt Nam

Bất chấp trời mưa, hàng nghìn người hâm mộ ở thành phố Thanh Hóa vẫn ra đường để ăn mừng chiến thắng, sau khi các "chiến binh sao vàng" đánh bại U23 Thái Lan 1-0 ở chung kết, để giành HCV môn bóng đá nam tại SEA Games 31.
Công an thành phố Thanh Hóa quyết liệt ngăn chặn tình trạng khai thác, tập kết, kinh doanh cát sỏi trái phép

Công an thành phố Thanh Hóa quyết liệt ngăn chặn tình trạng khai thác, tập kết, kinh doanh cát sỏi trái phép

Thời gian qua, tình trạng khai thác, vận chuyển cát sỏi trái phép tiếp tục diễn biến phức tạp, điều này không chỉ làm thất thoát tài nguyên, thất thu thuế của Nhà nước mà còn tiềm ẩn nguy cơ sạt lở đê kè, ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng nghiêm trọng tới tài sản, tính mạng và cuộc sống sinh hoạt của người dân.
Cảnh sát hình sự Nguyễn Văn Trưởng dù bị đạp gãy chân vẫn quyết bắt được kẻ truy nã

Cảnh sát hình sự Nguyễn Văn Trưởng dù bị đạp gãy chân vẫn quyết bắt được kẻ truy nã

Dù bị kẻ mang lệnh truy nã Vũ Hữu Tấn chống trả quyết liệt và bị gãy chân nhưng trung tá Nguyễn Văn Trưởng cùng đồng đội vẫn dũng cảm bắt giữ được đối tượng.
Mỹ chở trang thiết bị quân sự, đạn dược hỗ trợ  Ukraine

Mỹ chở trang thiết bị quân sự, đạn dược hỗ trợ Ukraine

Ngày 26/01, Nhà Trắng cho biết, máy bay chở trang thiết bị quân sự, đạn dược đã hạ cánh xuống sân bay Kiev. Đây là chuyến hàng thứ ba trong gói hỗ trợ an ninh trị giá 200 triệu USD mà Mỹ dành cho Ukraine.
Nga điều động 3.000 binh sĩ, cùng hàng loạt khí tài tới biên giới với Belarus và Ukraine

Nga điều động 3.000 binh sĩ, cùng hàng loạt khí tài tới biên giới với Belarus và Ukraine

Quân đội Nga sẽ tiến hành các cuộc tập trận bắn đạn thật, sử dụng cả xe tăng ở miền Tây, kể cả các tỉnh giáp biên giới Ukraine.
Nâng cao đạo đức nghề nghiệp đội ngũ nhà giáo trong các trường Quân đội

Nâng cao đạo đức nghề nghiệp đội ngũ nhà giáo trong các trường Quân đội

Đạo đức nghề nghiệp là phẩm chất quan trọng hàng đầu đối với đội ngũ nhà giáo trong quân đội là nền tảng, động lực thôi thúc trách nhiệm, nhiệt huyết để mỗi nhà giáo phấn đấu hoàn thành sự nghiệp vẻ vang của mình, xứng danh với nghề cao quý trong xã hội.