Tinh mắt nhìn người

Cập nhật: 00:00 | 12/06/2021
Thường xuyên nhắc nhở mình giữ một tâm trạng? không gì không biết? mới có thể quan sát mọi lời nói việc làm của cấp dưới ở mọi nơi mọi lúc. Đó là con đường nhanh nhất, ngắn nhất để hiểu cấp dưới.    
tinh mat nhin nguoi
Minh họa

Nắm hoàn cảnh xuất thân, học lực, trình độ, kinh nghiệm, hứng thú, sở thích, sở trường của cấp dưới là điều vô cùng quan trọng đối với kẻ dùng người.

Ba giai đoạn để nhận biết cấp dưới

Trong một trận đấu bóng đá căng thẳng, khả năng, sự may mắn của mỗi cầu thủ cố nhiên là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự thắng bại. Nhưng tư tưởng chiến thuật và việc bày binh bố trận của huấn luyện viên cũng vô cùng then chốt. Vậy huấn luyện viên thường dựa vào cái gì? Ông ta phải đi sâu tìm hiểu đặc điểm kỹ thuật của mỗi cầu thủ, thậm chí tình trạng sức khỏe, tâm lý của các cầu thủ trước trận đấu. Chỉ có như vậy, mới tránh được sai lầm trong việc bố trí đội hình.

Là lãnh đạo, nhận biết cấp dưới một cách lý tính, hiểu đặc điểm tâm lý của mỗi người cấp dưới một cách đầy đủ mới có thể không bị mắc sai lầm lớn khi dùng người. Đương nhiên, lãnh đạo phải thật hiểu từng nhân viên. Ít ra, lãnh đạo phải thật hiểu các nhân viên quản lý trung, cao cấp. Đồng thời phải yêu cầu các nhân viên quản lý trung, cao cấp này tăng cường tìm hiểu cấp dưới.

Có khi dù đã sống với cấp dưới 6-7 năm nhưng bỗng nhiên phát hiện ra rằng mình vẫn chưa hiểu rõ đối phương, nhất là cấp dưới của mình đối với công việc ra sao? Rốt cục, anh ta sẽ làm những gì? E rằng, những điều này bạn chưa hiểu rõ. Vợ chồng có khi lấy nhau đã lâu, có lúc cũng chưa thật hiểu nhau. Cho nên có nói một vị lãnh đạo nhiều khi không hiểu đầy đủ cấp dưới, không được quên việc quan sát lời ăn, tiếng nói của cấp dưới ở mọi nơi, mọi lúc. Đó là con đường ngắn nhất, tốt nhất để hiểu cấp dưới.

Loài người có lúc đã không thể hiểu được mình, vì thế không hiểu đầy đủ đối phương cũng không có gì là lạ. Cổ nhân đã từng nói: “kẻ sĩ hiểu được mình thì là đến lúc chết rồi”. Có điều, muốn đạt đến giới hạn “hiểu” này không phải là điều dễ dàng. Còn làm được điều này, thì đó là những lãnh đạo hàng đầu.

Hiểu cấp dưới, có thể chia chia làm 3 giai đoạn từ thấp đến cao. Giai đoạn thứ nhất: nếu bạn cho rằng đã hiểu hết cấp dưới thì bạn mới chỉ ở giai đoạn thấp mà thôi. Hoàn cảnh xuất thân, trình độ, học lực, kinh nghiệm, sở thích, hứng thú, sở trường của cấp dưới… đối với bạn vô cùng quan trọng. Nếu cả những điều này mà bạn chưa biết thì ngay cả giai đoạn thấp bạn cũng chưa đạt được.

Ý nghĩa chân chính của việc hiểu cấp dưới chính là làm rõ nội tâm suy nghĩ, sự tích cực, nhiệt thành vì lẽ phải… của cấp dưới. Nếu lãnh đạo nắm được điều này và có chung tiếng nói, thì cấp dưới sẽ nảy sinh cảm giác “ông ấy hiểu mình thật”. Đến mức này, mới gọi là hiểu cấp dưới.

Đạt đến giai đoạn thứ nhất, mới chỉ hiểu một mặt của cấp dưới mà thôi. khi cấp dưới gặp khó khăn, nếu bạn lường trước được hành động của anh ta và có sự giúp đỡ đúng lúc, đó là hiểu cấp dưới thêm một bước nữa. Và đây coi như đã hoàn thành giai đoạn thứ hai.

Giai đoạn thứ ba là phải giỏi dùng người, khiến cấp dưới phải phát huy được tiềm lực lớn nhất trong công việc. Giao cho anh ta công việc khó khăn đủ để kiểm tra năng lực của anh ta, và lúc anh ta đứng trước hoàn cảnh khó khăn này, có chỉ thị, gợi ý đúng mức, giúp anh ta làm thế nào thoát ra, thì như “chết đuối vớ được cọc”.

Tóm lại, lãnh đạo và cấp dưới phải hiểu nhau, cùng chung ý nghĩ, tâm hồn là điều vô cùng quan trọng. Đại thể mà nói chỉ cần lãnh đạo hiểu được cấp dưới một cách đầy đủ, lý trí thì phần lớn cấp dưới được sử dụng tốt, từ đó phát huy được tác dụng tích cực. Nhưng trong thực tế, vẫn có một số ít, do cử chỉ, hành động của họ có tính giả dối nên rất khó nhận biết, thường thường sẽ gây ra tác hại đối với công việc. Điều này lãnh đạo cần phải cảnh giác đề phòng.

Nắm sở trường, biết sở đoản

Nắm người phải nắm toàn diện, hiểu người phải hiểu tường tận, chính là nắm cho được sở trường của họ. Mục đích của việc hiểu người là để dùng người. Phải tập trung vào sở trường của họ. Sự chú ý phải tập trung vào ưu điểm của họ. Như một chuyên gia quản lý đã nói: “Một nhà quản lý thông minh thì khi kiểm tra chọn người tuyệt đối không xem khuyết điểm của người đó trước”. Điều này hoàn toàn không giống bác sĩ khám bệnh. Mục đích của bác sĩ là phải chẩn đoán bệnh để cho thuốc. Họ nhất thiết bằng mọi cách phải phát hiện ra sự khác thường của cơ thể, để tìm ra nguyên nhân sinh bệnh.

Thời Tam Quốc, Chung Hội là một mưu sĩ xuất sắc của nước Ngụy. Năm lên 7 tuổi, ông ta được bố đưa đi cùng anh trai ông gặp Ngụy Văn Đế Tào Phi. Anh trai ông gặp Hoàng đế rất lo sợ, mồ hôi vã ra. Ngược lại, Chung Hội thì rất bình tĩnh, ung dung. Tào Phi hỏi anh trai ông sao lại mồ hôi như vậy? Anh trai ông đáp: “Sợ quá nên mồ hôi vã ra”. Tào Phi hỏi Chung Hội thì ông trả lời rằng: “Lo sợ quá nên mồ hôi không giám ra”. Tào Phi, Tư Mã Ý đều ca ngợi tài hoa của Chung Hội.

 Nếu từ sự sợ mà mồ hôi không dám ra nhận thấy “có chút dã tâm” thì trên đời này ít có cái tài dùng được. Chung Hội không những nói ra điều hài hước, còn thấy sự sợ hãi còn là đối tượng để tấn công. Ngụy Nguyên, nhà tư tưởng đời Thanh đã chỉ ra: “Không biết sở đoản của người, không nắm được sở trường của người, không biết được sở đoản trong sở trường và không nắm được sở trường trong sở đoản của người thì không thể dùng người được”.

Trên thực tế, mỗi người đều có sở trường, sở đoản, chỉ cần phát huy sở trường, tránh sở đoản thì thiên hạ không có ai không dùng được. Từ đó, đạo hiểu người, dùng người của người lãnh đạo chính là trước tiên phải nắm đựơc sở trường, sau đó phải nhìn thấy sở đoản của người ta. Liễu Tông Nguyên đời nhà Đường đã từng kể một câu chuyện như sau: Một người xuất thân từ thợ mộc, ngay cả chiếc giường mình nằm bị hỏng cũng không sửa, đủ để thấy khả năng đục đẽo của ông ta kém đến mức nào. Nhưng ông ta lại nói là mình biết làm nhà. Liễu Tông Nguyên thấy nghi ngờ, không tin.

Sau đó, ông lại thấy ông thợ mộc này ở một chỗ đang làm ngôi nhà rất lớn. Chỉ thấy ông ta ra lệnh, sắp đặt công việc, còn rất đông thợ mộc thì làm việc rất tích cực dưới sự chỉ huy của ông ta, hết sức chuẩn xác, rất có trật tự. Liễu Tông Nguyên mới than rằng: “Hiểu con người này thế nào đây?” Nếu cho rằng ông ta là một thợ mộc tồi mà phế bỏ không dùng, thì vô tình chôn vùi một tài năng, một nhà tổ chức xuất sắc. Từ đây ta thấy sáng tỏ một điều: nếu trước tiên chỉ nhìn thấy được sở trường, cái mạnh của một người, thì có thể tạo điều kiện cho họ phát huy hết tài năng của mình.

Nhưng trước tiên chỉ nhìn thấy sở đoản, cái yếu thì rất dễ bỏ qua sở trường, cái mạnh của người ta. Vì vậy, nhìn người trước tiên nên xem người ta đảm nhiệm công việcthế nào, mà không nên chỉ tìm cách xem cái lỗi, cái yếu của họ. Mặt khác, đối với con người dù đó là người rất nhiều lỗi này, tật nọ, trước hết phải thấy được sở trường của người ta, mới tranh thủ được tài năng của người ta.

Đồng thời với việc sử dụng sở trường, còn phải biết rộng lượng với sở đoản của người ta. Sở đoản gồm 2 mặt: Một là sự hạn chế trong tố chất của mỗi người. Hai là những thiếu sót, sai lầm mà mỗi người mắc phải. Về phương diện khác, người càng có tài, thì những tật xấu càng bộc lộ rõ. Ví dụ, người có tài, thường thường hay tự kiêu, rất hay không chấp hành quy định.

Sai sót, lỗi lầm là cái mà con người khó tránh được. Cho nên, nếu một người có tài năng phạm lỗi nhỏ, mà không rộng lượng tha thứ, thì sẽ chôn vùi hiền tài. Trên đời sẽ không có tài năng mà không dùng. Nhà văn Đông Phương Sóc đời Tây Hán trong tấu sớ dâng lên Hán Vũ Đế đã nói: “Nước quá trong thì không có cá, người xét nét quá thì không có đồ đệ, đệ tử”. Nước quá trong thì cá không thể sống được, đối với người đòi hỏi quá khắt khe thì không bao giờ có bạn, dùng người cũng vậy.

Thực ra, bất kỳ người tài nào, có sở trường, tất có sở đoản. Một điểm quan trọng để nhận biết nhân tài là không thể lấy sở đoản che đậy sở trường. Nếu nhìn người, mà chỉ chú ý đến một mặt nào đó, mà mặt đó lại là khuyết điểm, sở đoản của người ta, thì sẽ kết luận võ đoán, cho nên cách nhìn nhận con người này vô cùng nguy hiểm. Nhiều người hiền tài, sẽ vứt bỏ, tài năng sẽ bị thui chột.

P.V (Tổng hợp)

  • Xin chờ trong giây lát...