Việc thu hồi công văn số 5440 của Cục Quản lý Y dược cổ truyền:

Trách nhiệm thuộc về ai?

Cập nhật: 20:18 | 27/07/2021
 Cục quản lý Y dược cổ truyền nghĩ gì khi ra văn bản công nhận một số sản phẩm TPCN Sao Thái Dương bỗng dưng tăng giá đón đầu tới gần 10 lần?

Sản phẩm TPCN của Công ty Dược Sao Thái Dương không phải là sản phẩm phổ thông trên thị trường thuôc, ít các cửa hàng thuốc và người tiêu dùng lựa chọn, biết đến bỗng dưng trở thành mặt hàng "hót" chỉ nhờ một công văn thiếu trách nhiệm của Cục Quản lý Y dược cổ truyền

Sản phẩm không phổ thông

trach nhiem thuoc ve ai 105845
trach nhiem thuoc ve ai 105845

Ngày 26/7, theo những lời rỉ tai của bà hàng xóm, chị T. chạy vội ra mấy hiệu thuốc gần nhà để tìm mua vài lọ Xuyên tâm liên và Kovir về để trong tủ thuốc gia đình, phòng khi cơ nhỡ. Tuy nhiên, hỏi khắp 5 hiệu thuốc quanh khu vực Thanh Xuân chị T. vẫn không mua nổi loại thuốc này. Ở một quầy thuốc trên đường Nguyễn Trãi, chị T. được chủ quầy đưa ra 2 hộp Xuyên Tâm Liên chữ màu xanh nước biển, ghi là thực phẩm chức năng, có giá 120.000đ/hộp. Chủ quầy cho biết cửa hàng cũng chỉ con có 2 hộp đó, là loạt hàng mua về từ hai tháng trước, nếu không lấy nhanh thì sẽ không còn, và cũng chưa biết bao giờ mới có hàng. Kovir thì không có. ‘Hàng đã hết từ cả tháng nay. Bọn em gọi lên công ty cũng chẳng có. Đừng nói là giá nào cũng mua, muốn mua cũng không thể! Nghe nói họ chuyển vào miền Nam hết rồi”, cô nhân viên bán hàng cho biết.

Chị T. cậy cục quanh rồi nhờ được một người bạn có quầy thuốc tân dược ở tận huyện Thanh Oai, nhờ để giúp cho ít hộp xuyên tâm liên và một số sản phẩm có trong danh mục thuốc đông dược được Bộ Y tế công bố có thể hỗ trợ điều trị covid-19 như ... Nhưng người bạn này cho biết từ lâu cửa hàng của họ không còn bán các sản phẩm của Sao Thái Dương hay Xuyên tâm liên nữa. “Nếu là thuốc trị cảm cúm thông thường thì người bệnh thường hay hỏi Cảm Xuyên hương của Công ty cổ phần dược phẩm Yên Bái với các tác dụng giải biểu phát hãn, thông kinh tán hàn, khu phong chỉ thống và được sử dụng cho các bệnh nhân đang mắc cảm lạnh hoặc cúm ở giai đoạn đầu khi chưa có biểu hiện sốt cao. Các triệu chứng điển hình là: gai rét, sợ lạnh, sốt nhẹ, không có hoặc có ít mồ hôi, hắt hơi, ngạt mũi, chảy nước mũi trong loãng, đau đầu, đau hốc mắt, đau nhức cơ toàn thân.... Thuốc cũng chỉ được lựa chọn ở giai đoạn đầu nhiễm bệnh, thời gian điều trị cũng kéo dài hơn các loại thuốc tân dược.

Cũng theo ý kiến của người bán thuốc này, các loại thuốc của Sao Thái Dương ít được bệnh nhân hỏi đến, bán rất chậm nên cửa hàng không nhập. Tìm hiểu kỹ thì người tiêu dùng phản hồi là họ uống thuốc thấy tác dụng không rõ rệt, người bệnh chậm khỏi và phải chịu đựng lâu các triệu chứng do bệnh gây ra. Trước đó, một số trình dược viên có tìm đến trình các sản phẩm của Sao Thái Dương. Nhưng lâu nay cũng không thấy đội ngũ này tìm đến cửa hàng nữa. Nay đột nhiên có rất nhiều người hỏi đến sản phẩm này, muốn gom hàng để bán thì nhà thuốc cũng chẳng biết kiếm ở đâu.

Chị H, một nhân viên bán hàng ở siêu thị thuốc Hapulico (Vũ Trọng Phụng, Thanh Xuân, Hà Nội) cho biết, quầy của chị không có sản phẩm của Sao Thái Dương và phần lớn các quầy khác quanh đó cũng không lưu hành sản phẩm này. “Hôm trước có mấy bạn hàng rỉ tai nói mấy sản phẩm trong danh mục chuẩn bị công bố, rủ gom hàng chờ bán. Tôi từ chối vì thông tin thất thiệt, biết đâu mà lần. Vả lại mình cũng không có quan hệ với công ty, lúc này chịu không thể chen chân vào được. Nghe nói hàng từ công ty tăng giá đột biến. Gom hàng kiểu đấy khác gì đánh bạc’.

Một nhân viên bán hàng của quầy hàng khác cũng trong khu vực Siêu thị thuốc cho biết, chị đã bán hàng nhiều năm, chứng kiến nhiều lần thuốc tăng giá. Mỗi lần thuốc tăng giá, công ty đều nêu lý do rõ ràng như nguồn nguyên liệu tăng, giá nhập tăng. Nhưng mỗi lần tăng cũng chỉ vài ngàn đồng/sản phẩm. Vì nơi này là trung tâm bán buôn, một hộp thuốc tăng vài ngàn đồng thì một lô thuốc đã tăng lên cả triệu đến chục triệu bạc. Với nhà phân phối thì con số đó đã đủ đuổi đi bao nhiêu bạn hàng thân thiết rồi. Còn việc tăng giá bất thường của sản phẩm Kovir của Sao Thái Dương, người bán hàng nhận định “Tăng gấp gần chục lần cho cùng một sản phẩm thuốc là điều trước nay chưa từng xảy ra. Hơn nữa việc tăng giá lại không được giải thích đầy đủ. Nói thế nào cũng là không bình thường”.

Thành phần tương tự

Trò chuyện với một chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực dược và dịch tễ học của ngành y tế Hà Nội(xin giấu tên), chúng tôi nhận được một tràng cười to: “Đừng tốn công tìm kiếm làm gì. Bên Bộ Y tế họ đã nói là sản phẩm hỗ trợ. Tác dụng của nó cũng tương tự như Cảm Xuyên Hương hay Cảm Khung chỉ ngày xưa thôi. Cảm cúm sơ sài thì uống vài vỉ hay xông lá, ăn cháo hành nóng cũng khỏi. Người nào “gan lì cóc tía” nghỉ ngơi vài ngày cũng qua. Còn cúm nặng hơn thì người ta hay mua Rumenon, Tiffi, cũng là giảm bớt triệu chứng đấy thôi’.

trach nhiem thuoc ve ai 105845
Các loại thuốc cổ truyền và sản phẩm từ dược liệu được sử dụng phòng và hỗ trợ điều trị COVID-19. Ảnh: Hương Giang (Lao động)

Chuyên gia này cho biết thêm, cúm thông thường còn chia năm bảy loại, Cúm A phải có thuốc và phác đồ điều trị riêng. Còn Sars và đặc biệt là Sars- covy2 thì mạnh gấp trăm lần cúm. Quan trọng là cho tới nay chưa có bằng chứng rõ rệt về hiệu quả điều trị của các hoạt chất chiết xuất từ Xuyên Tâm Liên hay một số phương thuốc Đông dược được công bố như của mấy công ty nêu trên. Bởi những bệnh nhân covid-19 nặng thì phải điều trị tập trung tại các khoa phòng riêng và có những phác đồ điều trị nghiêm ngặt. Còn với các bệnh nhân nhẹ và F0 không triệu chứng (chiếm tới 80% số ca nhiễm) thì ăn uống tốt, uống vitamin và nghỉ ngơi hợp lý thì sau một chu kỳ (7-10 ngày hoặc 14 ngày) thì số virus trong cơ thể tự giảm xuống cho đến khi hết hẳn. Về cơ bản không cần dùng đến thuốc. Cái này gọi là cơ thể tự chữa bệnh. Vấn đề này khoa học còn đang tiếp tục nghiên cứu.

Tuy nhiên, theo vị chuyên gia này, dư luận ngay chính trong giới y bác sĩ điều trị khi nhận được thông tin trên cũng cảm thấy không thỏa đáng. “Nếu chúng ta tìm được những phương thuốc đặc trị căn bệnh này thì mừng quá. Cả nước đều được hưởng lợi. Bộ Y tế đã có qui định: Khi kê đơn thuốc cho bệnh nhân thì thay vì ghi tên sản phẩm, bác sĩ phải công bố những biệt dược (nếu là tân dược) hoặc loại cây thuốc/chế phẩm (nếu là đông được) tránh tình trạng địa phương đó không lưu hành loại thuốc tân dược này hay cây thuốc này nhưng có thể có loại thuốc/cây thuốc khác có cùng thành phần. Đặc biệt trong thời kỳ dịch bệnh, việc Chính phủ và các ban ngành địa phương đang gồng mình chống dịch thì việc công bố danh mục thuốc như bản thông báo số 5944/BYT-YDCT không khác nào tạo một “sân” riêng cho mấy công ty “đá”. Hành vi tăng giá thuốc/thực phẩm chức năng hỗ trợ điều trị này không khác nào trục lợi bất nhân trên nỗi đau của dân tộc. Điều này là trái đạo đưc, cũng trái luật. Trong khi Bộ Y tế đang ra sức vận động các công ty sản xuất vắc xin chia sẻ công nghệ chế tạo vắc xin cho các nước nghèo, trong đó có Việt nam, thì ở ngay chính đất nước đang lao đao chống dịch lại để xảy ra cảnh gom hàng, “om” hàng, tăng giá thuốc vô tội vạ. Nếu giả sử thuốc/thực phẩm chức năng này có tác dụng đúng như họ công bố thật thì người dân biết lấy gì để điều trị bệnh? Đấy là ở miền Bắc, lúc này dịch bệnh còn đang được kiểm soát tốt, mà còn để xảy ra như thế. Vậy còn miền Nam thì sao? Lúc này nhiều F1, thậm chí F0 còn đang khó khăn tiếp cận các cơ sở y tế, chỗ bấu víu của họ chính là các bài thuốc, các kinh nghiệm được chia sẻ trên các báo chí, MXH và nhân viên cửa hàng thuốc. Trước nguy cơ “gươm kề cổ, súng kề tai”, có bệnh vái tứ phương, ai mách gì cũng làm, thuốc gì bảo tốt cùng mua. Mất tiền oan đã đành, nguy cơ cao nhất là tâm thế chủ quan dễ khiến bệnh nặng thêm.

Văn bản vô lý

trach nhiem thuoc ve ai 105845
Trước khi có công văn thông báo về danh mục 12 sản phẩm hỗ trợ điều trị covid-19 thì Cục QLYDCT đã ra 2 văn bản gửi cho SYT Bắc Giang avf TP HCM về việc tiếp nhận và sử dụng các sản phẩm này trong điều trị bệnh nhân covid tại địa phương
trach nhiem thuoc ve ai 105845

Nhưng điều nguy hiểm nhất theo chuyên gia này còn chưa phải là vấn đề giá thuốc. Vị chuyên gia này chỉ ra rằng mặc dù các nghiên cứu của Ấn Độ, Thái Lan và Trung Quốc về vị thuốc Xuyên Tâm Liên cho thấy có hiệu quả trong phòng và điều trị bệnh do covid-19 nhưng nhìn từ dịch bệnh covid làn sóng thứ tư do virus Delta gây nên thì Ấn Độ cũng đã bất lực trong việc kiểm soát lây lan dịch bệnh, con số ca nhiễm mới và tử vong mỗi ngày vô cùng cao. Thái Lan và Trung Quốc cũng đã từng bùng phát một số nơi và các ca nhiễm mới cũng tăng rất cao. Trước đó, Ấn Độ đã từng tuyên bố họ là công xưởng thuốc của thế giới, họ rất tự tin về nền y học hiện đại và phát triển của mình, tự tin chiến thắng virus sars.

trach nhiem thuoc ve ai 105845
Bộ Y tế thu hồi công văn số 5944/BYT-YDCT nhưng chỉ giải thích hết sức chung chung là không phù hợp

Một điều đáng buồn là trong khi các địa phương thắt lưng buộc bụng, gồng mình chia sẻ các điều kiện về cơ sở vật chất và nhân lực ngành y quí báu để cùng với Bộ Y tế kiểm soát dịch bệnh ở những nơi đang bùng phát mạnh thì những công văn kiểu này không khác gì dội một gáo nước lạnh vào lòng nhiệt tình của nhân dân và cán bộ ngành y ‘Chúng tôi có cảm giác như công văn này bảo kê cho công ty dược độc quyền”. Đó là sự trục lợi trắng trợn, không thể ngăn người ta nghĩ đến lợi ích nhóm. Tại sao một công ty dược với những sản phẩm ít phổ biến trên thị trường thuốc bỗng “nhảy” lên trở thành đơn vị sản xuất sản phẩm thuốc hiếm và quý giá đến độ muốn mua phải xếp hàng, không có người quen không mua được? Cái danh mục “nhiều vị thuốc quí” nhưng không được công bố trên sản phẩm ấy là cái gì? Đã là thuốc thì không thể giấu được. Người ta uống vào người, không biết thành phần nhỡ ngộ độc, dị ứng thì sao? Cái sự lập lờ như vậy để giải thích cho việc tăng giá bất thường trên một sản phẩm như vậy có thể chấp nhận được hay không? Có đúng luật không? Và tại sao Cục quản lý Y dược cổ truyền lại không có ý kiến gì khi ra văn bản về một loại thuốc bỗng dưng tăng giá trước tới gần 10 lần. Rồi cái cách mà ông Cục trưởng giải thích nữa, nghe cũng không xuôi tai chút nào: ‘Đưa Hoạt huyết Nhất nhất vào danh mục 12 sản phẩm hỗ trợ điều trị covid-19 vì công ty này đã hỗ trợ cho Bộ Y tế lúc chống dịch ở Bắc Giang(!?)”. Vậy là các vị đưa ra cách này để tri ân nhau? Cái nguy hại của việc lập lờ này ở chỗ họ không giải thích được việc tri ân có tác dụng thế nào trong điều trị bệnh covid-19. Một sản phẩm thuốc tốt, tự người dân sẽ tìm đến mua dùng. Lừa họ chỉ được một vài lần. Nhưng nếu cả một xã hội mấy chục triệu dân đổ xô đi lùng mua thuốc để ‘tích cốc phòng cơ” và nhiều cơ sở y tế nếu tin vào công văn trên có thể đã kê thuốc này cho hàng triệu F1 và F0 không triệu chứng, cả những F0 đã xuất viện đang trong thời gian phục hồi nữa. Vậy thì lợi nhuận khổng lồ từ việc bán thuốc và tăng giá, ép giá... thu về sẽ vào túi ai? Ra công văn này, người ký công văn không hiểu có nhớ mình là người của cơ quan chức năng đang hưởng lương từ ngân sách hay ngỡ rằng mình người của Công ty dược? Tôi nghĩ, Bộ Y tế cần làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu khi ra công văn này. Mặc dù văn bản đã được thu hồi nhưng thiết nghĩ hệ lụy của nó chưa hết. Những người làm trong ngành y như chúng tôi và nhân dân đều mong muốn có một câu trả lời thỏa đáng từ phía Bộ Y tế sớm nhất”, Chuyên gia này bức xúc nói.

Hải Nguyệt