Tướng Trần Văn Trà khiến Dương Văn Minh cảm phục

Cập nhật: 00:00 | 02/05/2021
Lúc bấy giờ tôi là Chính ủy Sư đoàn 7, Quân đoàn 4, đơn vị làm nhiệm vụ quân quản tại dinh Độc Lập (sau này là dinh Thống Nhất). Thực hiện chỉ đạo của Ủy ban Quân quản Sài Gòn - Gia Định do đồng chí Trần Văn Trà làm Chủ tịch, ngay trong buổi sáng và trưa 2-5-1975, chúng tôi đã lần lượt giải quyết cho binh lính chế độ Việt Nam Cộng hòa trở về đoàn tụ với gia đình.    
tuong tran van tra khien duong van minh cam phuc
Tướng Trần Văn Trà

Buổi chiều thì giải quyết cho những người từng là cán bộ của chế độ cũ và toàn bộ nội các của cựu Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Dương Văn Minh. Trong buổi chiều lịch sử này, chúng tôi đã tổ chức một buổi lễ ngay tại dinh Độc Lập để thông báo Quyết định trả tự do của Ủy ban Quân quản. Chiến đấu suốt năm này qua tháng khác, anh em chúng tôi chỉ giỏi chiến đấu chứ đã mấy ai có kinh nghiệm tổ chức những buổi lễ như thế này.

Thế nên khi buổi lễ chính thức diễn ra thì các đại biểu không còn nước để uống, vì trước đó anh chị em phóng viên và bộ phận phục vụ đã… uống hết rồi. Tại buổi lễ này, được sự ủy quyền của đồng chí Trần Văn Trà, đồng chí Cao Đăng Chiếm, Phó chủ tịch Ủy ban Quân quản Sài Gòn - Gia Định đã có bài phát biểu ngắn gọn, ý nghĩa, trong đó có đoạn: “... Nhân dân Việt Nam chúng ta đã trải qua cuộc đấu tranh anh dũng và khốc liệt, đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ, đánh bại chính sách Việt Nam hóa chiến tranh để giành thắng lợi vĩ đại và vô cùng to lớn từ xưa đến nay.

Thi hành chính sách của Chính phủ cách mạng lâm thời, Chính phủ mong rằng trong tình hình mới chúng ta hãy cùng nhau nỗ lực xây dựng lại Tổ quốc của chúng ta, làm cho nhân dân chúng ta giàu mạnh, Tổ quốc của chúng ta hùng cường. Do đó, chúng tôi mong rằng mỗi người Việt Nam đều tùy theo khả năng của mình, góp công sức vào việc xây dựng Tổ quốc của chúng ta. Bữa nay, thi hành lệnh của cấp trên, các anh được tự do về với gia đình. Chúng tôi sẽ tổ chức đưa các anh về đến nơi đến chốn…”.

Ông Dương Văn Minh thay mặt nội các phát biểu: “…Ngày hôm nay, đại diện cho các anh có mặt tại đây, tôi nhiệt liệt hoan nghênh sự thành công của Chính phủ cách mạng trong công cuộc vãn hồi hòa bình cho đất nước. Với kỷ nguyên mới này, tôi mong rằng tất cả anh em có mặt tại đây, cũng như các tầng lớp đồng bào, sẽ có dịp đóng góp tích cực cho công cuộc xây dựng đất nước. Riêng cá nhân tôi, hôm nay tôi rất hân hoan khi được 60 tuổi, trở thành một công dân của một nước Việt Nam độc lập”.

Ngay sau buổi lễ, đồng chí Trần Văn Trà đã cho gọi tôi và Sư đoàn trưởng Lê Nam Phong (sau này là Trung tướng, Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân 2- PV) lại, nói: “Các cậu đưa ông Minh, ông Huyền và ông Mẫu (cựu Tổng thống Dương Văn Minh, cựu Phó tổng thống Nguyễn Văn Huyền, cựu Thủ tướng Vũ Văn Mẫu) lên phòng họp để mình gặp”. Chúng tôi lập tức thi hành. Lúc bấy giờ ông Huyền đã yếu, đi phải có người dìu.

Khi cả ba nhân vật chủ chốt trong nội các đã có mặt ở căn phòng trên lầu 1, tôi để ý thấy gương mặt ai cũng lộ vẻ căng thẳng. Tướng Trà bước đến, bắt tay từng người, nở nụ cười thân thiện. Trước khi nói chuyện với Dương Văn Minh, anh quay sang chúng tôi, dặn: “Thái ở đây, còn Nam Phong xuống dưới tiếp tục tổ chức cho anh em đưa mọi người về với gia đình. Dặn dò anh em thực hiện công việc cho chu đáo, tận tình nhé!”.

 Nghe tướng Trà nói thế, Dương Văn Minh khẽ cúi xuống, đan hai bàn tay vào nhau đặt lên mặt bàn, gương mặt tươi tỉnh hẳn. Tôi đồ rằng trước đó, cả ông Minh và ông Huyền, ông Mẫu đều nghĩ, vị Chủ tịch Quân quản sẽ giáo huấn gì đây nên họ biểu lộ sự lo lắng. Không ngờ tướng Trà lại có phong cách thân thiện, cởi mở như vậy. Khi anh Nam Phong đi ra, tôi tiến lại đứng sau lưng anh Trà. Bằng giọng ôn tồn, ấm áp, anh nói với Dương Văn Minh và nội các: “Tôi hiểu tâm trạng của các anh, nhưng bây giờ không phải là lúc chúng ta nói về chuyện thắng thua. Cuộc chiến tranh đã kết thúc.

 Nước Việt Nam đã thống nhất. Nhiệm vụ trước mắt là phải tập trung kiến thiết, xây dựng đất nước bằng sức mạnh của cả dân tộc…!”. Tướng Trà đã nói rõ về chính sách khoan hồng, chủ trương hòa hợp dân tộc của Đảng ta, truyền thống yêu nước, đoàn kết của nhân dân ta, đồng thời mong muốn những người có mặt ở đây khi trở về đoàn tụ gia đình sẽ là những hạt nhân gương mẫu và tích cực vận động gia đình, người thân chấp hành.

tuong tran van tra khien duong van minh cam phuc
Tướng Trần Văn Trà và nội các Dương Văn Minh

Dương Văn Minh chăm chú lắng nghe. Sau khi tướng Trà dứt lời, ông ta từ tốn phát biểu, bày tỏ lời cảm ơn đối với vị Chủ tịch Ủy ban Quân quản đã cho ông và mọi người biết về chủ trương, chính sách hòa hợp dân tộc của Chính phủ cách mạng lâm thời nên cựu cán bộ, cựu binh lính của ông và gia đình đều rất an tâm. Dương Văn Minh cũng bày tỏ rằng, trong những ngày trước đó, ông biết Quân Giải phóng đã bao vây, tấn công Sài Gòn với lực lượng rất hùng mạnh, chính quyền và quân đội của ông không thể chống lại được nên ông đã có một số quyết định kịp thời để tránh đổ máu thêm. Sau Dương Văn Minh, ông Huyền, ông Mẫu cũng có phát biểu ngắn gọn. Tất cả đều bày tỏ lời cảm ơn và hứa với Chủ tịch Ủy ban Quân quản sẽ thực hiện nghiêm túc mọi quy định của Chính phủ cách mạng lâm thời.

Nội dung cuộc gặp này sau đó được Dương Văn Minh kể lại cho một số người từng là thuộc cấp của ông nghe. Sau này, ông Nguyễn Hữu Hạnh (Chuẩn tướng quân đội Việt Nam Cộng hòa) có nhắc đến trong một cuộc hội thảo cũng có tôi tham dự. Cuộc gặp diễn ra trong khoảng 30 phút. Sau đó, anh Trà giao cho tôi đưa ba ông xuống. Lúc này, anh Nam Phong đã chuẩn bị sẵn xe ô tô. Anh Nam Phong giao cho đồng chí Đại, Chính trị viên Đại đội 7, Trung đoàn 141 tổ chức đưa cả ba ông cùng nhiều người khác về tận nhà. Đến tận 3 giờ sáng, đồng chí Đại cùng anh em mới về đến đơn vị. Tôi hỏi lý do về muộn thì Đại nói, đi đến đâu cũng được gia đình họ vui vẻ đón tiếp.

“Vào nhà nào cũng thấy họ chuẩn bị sẵn thức ăn nhẹ và trái cây, rượu, nước uống để tiếp cán bộ quân quản. Chúng tôi tranh thủ trò chuyện với gia đình, nói rõ chủ trương, chính sách khoan hồng của Chính phủ và động viên các gia đình tự giác chấp hành, chung tay góp sức kiến thiết, xây dựng thành phố, xây dựng đất nước phát triển và nghiêm túc chấp hành mọi quy định của Chính phủ và Ủy ban Quân quản”- Đại kể lại.

Sự kiện ấy và thái độ của anh Trần Văn Trà đối với Dương Văn Minh hôm đó, đến cả chục năm sau tôi vẫn cứ thắc mắc. Sau này càng ngẫm nghĩ, càng thấy được tầm nhìn xa trông rộng và phong cách làm việc của anh. Sự thể hiện chính sách khoan hồng của Đảng ta thông qua việc làm, tác phong làm việc của anh đã góp phần mang lại hiệu quả to lớn để ổn định, xây dựng và phát triển đất nước. Thời gian trôi quá nhanh. Những người có mặt trong cuộc gặp hôm đó, bây giờ chỉ còn lại một mình tôi. Và tôi thì năm nay cũng đã 85 tuổi rồi!

40 năm nhìn lại, trong tôi dậy lên niềm tự hào khôn tả khi được là nhân chứng, giúp việc Thượng tướng Trần Văn Trà trong cuộc gặp giữa ông với cựu Tổng thống chính quyền Việt Nam Cộng hòa Dương Văn Minh cùng nội các trước khi trả tự do cho họ. Với phong thái ung dung, đĩnh đạc và thái độ chân tình, thân thiện, tướng Trà đã khiến cựu Tổng thống Dương Văn Minh hết sức cảm phục...

 

Trung tướng Nguyễn Văn Thái

  • Xin chờ trong giây lát...