Ứng dụng AI giúp bảo tồn những loài có nguy cơ tuyệt chủng

Các giải pháp dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) cung cấp cho các nhà bảo tồn trên thế giới những công cụ chưa từng có để giúp xác định,giám sát,theo dõi và cuối cùng là bảo vệ động,thực vật hoang dã.

Theo số liệu thống kê, khoảng 1 triệu loài đang trên bờ vực tuyệt chủng. Năm 2020, Liên Hợp Quốc đã đặt mục tiêu bảo vệ ít nhất 30% đất đai và đại dương trên Trái đất vào cuối thập kỷ này. Các loài đang biến mất với tốc độ nhanh hơn hàng trăm đến hàng nghìn lần so với hàng triệu năm trước, Hiện trí tuệ nhân tạo (AI) đang được ứng dụng rộng rãi để theo dõi đa dạng sinh học và tăng cường các nỗ lực giúp đỡ những loài có nguy cơ tuyệt chủng. Trí tuệ nhân tạo còn có khả năng phân tích lượng lớn dữ liệu nhanh chóng và hiệu quả trong thế giới thực.

Wildlabs.net (mạng lưới bảo tồn động vật hoang dã ứng dụng công nghệ thông tin) gần đây đã đưa ra một báo cáo, trong đó trí tuệ nhân tạo là 1 trong 3 công nghệ mới nổi hàng đầu trong lĩnh vực bảo tồn. Báo cáo nhận định: “AI có thể học cách xác định bức ảnh chụp loài quý hiếm trong hàng nghìn kết quả, hoặc nhận diện chính xác tiếng kêu của động vật sau hàng giờ ghi âm tại hiện trường, giúp giảm đáng kể lao động thủ công để thu thập dữ liệu bảo tồn”.

AI hiện đang phát huy khả năng của mình trong việc bảo vệ nhiều loài động vật quý hiếm như cá voi lưng gù, báo tuyết, gấu túi,… Đồng thời hỗ trợ công việc của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và kiểm lâm trong các nhiệm vụ quan trọng: từ chống săn trộm đến giám sát các loài. Với các hệ thống học máy (machine learning), sử dụng thuật toán và mô hình để học, hiểu và thích ứng, trí tuệ nhân tạo có thể thực hiện công việc của hàng trăm người, đạt được kết quả nhanh hơn, tiết kiệm chi phí hơn và hiệu quả hơn. Việc sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo trong bảo tồn động vật cũng có thể tạo ra nhận thức trong cộng đồng về tình trạng của các loài động vật và sự cần thiết của việc bảo vệ chúng.

Ông Nicolas Miailhe, người sáng lập The Future Society - một tổ chức phi lợi nhuận quốc tế nhằm mục đích quản lý trí tuệ nhân tạo tốt hơn, có trụ sở tại Paris - cho biết, AI "không hoàn hảo" nhưng có thể thúc đẩy những khám phá quan trọng.

Các công cụ AI có thể phân tích cảnh quay video và hình ảnh tĩnh để xác định và theo dõi hoạt động vật hoang dã. (Ảnh: AGAMI/Alamy).

Các công cụ AI có thể phân tích cảnh quay video và hình ảnh tĩnh để xác định và theo dõi hoạt động vật hoang dã. (Ảnh: AGAMI/Alamy).

Nhà sinh thái học Jörg Müller tại Đại học Würzburg, Đức và các đồng nghiệp đã chỉ ra rằng các công cụ trí tuệ nhân tạo có thể giúp định lượng đa dạng sinh học trong các khu rừng nhiệt đới bằng cách xác định các loài động vật từ các bản ghi âm. Còn các nhà nghiên cứu tại Conservation AI đã phát triển các mô hình có thể quét qua các cảnh quay và hình ảnh từ máy bay không người lái hoặc bẫy ảnh để xác định động vật hoang dã, bao gồm cả các loài cực kỳ nguy cấp và theo dõi chuyển động của động vật. Họ đã xây dựng một nền tảng trực tuyến miễn phí sử dụng công nghệ này để tự động phân tích hình ảnh, tệp video hoặc âm thanh, bao gồm dữ liệu từ cảnh quay bẫy camera thời gian thực và các cảm biến khác mà người dùng được phê duyệt có thể tải lên. Người dùng có tùy chọn nhận thông báo qua e-mail khi phát hiện một loài quan tâm trong đoạn phim họ đã tải lên.

Theo các nhà nghiên cứu, cùng với việc giám sát đa dạng sinh học trong thời gian thực, trí tuệ nhân tạo có thể được sử dụng để mô hình hóa tác động của các hoạt động của con người lên hệ sinh thái và tái hiện lại những thay đổi lịch sử. Các nhà nghiên cứu cũng đã sử dụng AI để khám phá sự suy thoái môi trường trong một thế kỷ trong hệ sinh thái nước ngọt đã dẫn đến mất đa dạng sinh học như thế nào.