Vai trò của nhà khoa học trong phòng chống đại dịch covid-19

Cập nhật: 23:37 | 09/06/2021
Khoa học và công nghệ, trong đó hạt nhân là các nhà khoa học là “cánh tay” đắc lực trong cuộc chiến chống dịch COVID-19. Vì vậy, các nhà khoa học giữ vai trò vô cùng quan trọng trong phòng, chống đại dịch COVID-19 hiện nay.    

Đảng và Nhà nước luôn xác định và khẳng định vai trò, vị trí, tầm quan trọng của khoa học công nghệ, luôn coi khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu, thực hiện vai trò động lực, dẫn dắt.

Ngay từ khi dịch COVID-19 bắt đầu bùng phát, các nhà khoa học hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực truyền nhiễm, dịch tễ, sinh học phân tử, vaccine, y học thảm họa,... đã khẩn trương được huy động để triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia nghiên cứu về đặc điểm dịch tễ học, chế tạo bộ KIT phát hiện virus SARS-CoV-2, xây dựng phác đồ điều trị, sản xuất kháng thể đơn dòng, robot và máy thở phục vụ tình huống, ứng phó với các cấp độ dịch bùng phát, sản xuất vaccine phòng dịch COVID-19.

vai tro cua nha khoa hoc trong phong chong dai dich covid 19
Thủ tướng Phạm Minh Chính làm việc với Bộ Khoa học và Công nghệ 27/5/2021

Làm việc với Bộ Khoa học và Công nghệ, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: Vai trò dẫn dắt của khoa học và công nghệ; phải thiết kế cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo để hàng trăm nghìn doanh nghiệp, cả xã hội vào cuộc, đưa khoa học và công nghệ là động lực thực sự cho phát triển đất nước,.. ưu tiên, khuyến khích nghiên cứu KH&CN phục vụ phòng chống dịch và sản xuất vaccine ngừa COVID-19,… cần quan tâm công tác thông tin-truyền thông, truyền cảm hứng, tôn vinh các nhà khoa học. Theo Thủ tướng, với nhiệm vụ bảo vệ sức khỏe người dân là trước hết, trên hết, trong năm nay Việt Nam phải có đủ vaccine phòng COVID-19 để tiêm cho 75 triệu người dân; những năm tiếp theo vẫn cần lượng lớn vaccine để tiếp tục tiêm phòng cho nhân dân Thủ tướng đề nghị các nhà khoa học, nghiên cứu, sản xuất vaccine phát huy tinh thần tự lực, tự cường, trí tuệ, sáng tạo, đoàn kết, thống nhất, chung sức tìm giải pháp, khẩn trương nghiên cứu, sản xuất vaccine phòng COVID-19 để tiêm đại trà cho nhân dân.

Các nhà khoa học đã tiên phong trong thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia đột xuất để nâng cao năng lực phòng, chống dịch COVID-19; huy động hiệu quả mạng lưới đại diện khoa học và công nghệ tại các nước để kết nối các nhóm nghiên cứu và trao đổi, thử nghiệm các thiết bị, công nghệ sản phẩm phòng, chống dịch; thúc đẩy hợp tác công - tư trong các nhiệm vụ nghiên cứu. Sau quá trình triển khai, các kết quả đạt được gồm: Nuôi cấy, phân lập thành công virus SARS-CoV-2 (do Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương thực hiện), góp phần nghiên cứu sâu hơn về virus, đồng thời cung cấp vật liệu và hỗ trợ tích cực cho nghiên cứu chế tạo bộ KIT, sản xuất kháng thể đơn dòng và vaccine. Nghiên cứu, sản xuất thành công bộ KIT phát hiện virus SARS-CoV-2 (do Học viện Quân y chủ trì, phối hợp với Công ty cổ phần công nghệ Việt Á thực hiện), đã được Bộ Y tế cấp phép sử dụng, Vương Quốc Anh cấp giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn châu Âu và Tổ chức Y tế Thế giới cấp chứng nhận chất lượng sản phẩm cho phép lưu hành toàn cầu. Sự kiện này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, chứng minh khả năng nghiên cứu, làm chủ công nghệ chế tạo bộ KIT phát hiện virus SARS-CoV-2 của các nhà khoa học Việt Nam ngang tầm với các nước trên thế giới.

Sản phẩm vaccine phòng COVID-19 Nanocovax (do Công ty cổ phần Công nghệ sinh học dược Nanogen nghiên cứu sản xuất) được thử nghiệm lâm sàng trong tháng 12/2020. Điều này thể hiện sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà khoa học, sự cố gắng vượt bậc của doanh nghiệp, mang lại nhiều hy vọng cho nhân dân cả nước và quốc tế trong lúc dịch bệnh vẫn đang bùng phát trên thế giới và Việt Nam. Chỉ sau 6 tháng được Bộ khoa học và công nghệ giao chủ trì đề tài nghiên cứu sản xuất vaccine phòng COVID-19, với sự cố gắng, phối hợp chặt chẽ của cơ quan quản lý, các viện nghiên cứu, các nhà khoa học, trường đại học, sản phẩm vaccine đầu tiên Nanocovax phòng COVID-19 đã được phép thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1, 2 trên người. Sự kiện này đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ về công nghệ sản xuất vaccine của Việt Nam khi vaccine của nước ta là một trong 50 vaccine trên thế giới được phép thử lâm sàng trên người. Hiện nay, việc thử nghiệm vaccine đang được tiến hành theo quy trình nghiêm ngặt. Nếu thuận lợi, cuối năm 2021, vaccine này có thể được sử dụng để phòng COVID-19.

Các nhà khoa học đã nghiên cứu, sản xuất và thử nghiệm thành công sản phẩm robot hỗ trợ y tế VIBOT-1a (do Học viện Kỹ thuật quân sự thực hiện), giúp giảm tải công việc cho đội ngũ y bác sĩ, giảm tiếp xúc trực tiếp với người nhiễm bệnh, người nghi nhiễm bệnh, qua đó giảm lây nhiễm chéo. Nghiên cứu, chế tạo và thử nghiệm thành công robot NaRoVid1 (do Viện Ứng dụng công nghệ thuộc Bộ KH&CN thực hiện) có tính năng lau khử khuẩn sàn nhà, nhằm hỗ trợ, thay thế nhân viên y tế trong các khu vực cách ly điều trị bệnh nhân nhiễm COVID-19 tại BV Bệnh Nhiệt đới Trung ương cơ sở 2. Ngoài ra, phát huy nền tảng của Hệ tri thức Việt số hóa trong phòng, chống dịch COVID-19, các nhà khoa học đã triển khai miễn phí ứng dụng Microsoft Teams-nền tảng hỗ trợ day học trực tuyến và tương tác trực tuyến trong lĩnh vực y tế, giáo dục trên toàn quốc; tập trung ưu tiên phát triển các ứng dụng để hỗ trợ phòng, chống dịch COVID-19 như xây dựng bản đồ vùng dịch (sử dụng Vmap), theo dõi (tracking) di chuyển và biến động của khách nước ngoài tại các điểm du lịch, xây dựng phần mềm khai báo y tế Ncovi. Ngoài ra, các nhà khoa học đã nghiên cứu biên soạn một số tài liệu hỏi đáp về phòng, chống COVID-19 là tài liệu nghiên cứu, tham khảo và phòng ngừa.

vai tro cua nha khoa hoc trong phong chong dai dich covid 19
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam phát biểu tại Lễ kỷ niệm chào mừng Ngày Khoa học - Công nghệ Việt Nam 18-5

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam - Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch COVID-19, khẳng định: Với sự đoàn kết, cùng chung một mục tiêu cao cả là đem khoa học phục vụ nhân dân, phục vụ loài người thì nhất định KH-CN sẽ góp phần đưa đất nước chúng ta và cả thế giới vượt qua được những khó khăn, trong đó trực tiếp nhất bây giờ là đại dịch Covid-19,.. trong khó khăn, trong thách thức, chúng ta đã tìm ra thời cơ và tự tạo cho mình một động lực vươn lên trong KH-CN

vai tro cua nha khoa hoc trong phong chong dai dich covid 19

Vắc xin phòng Covid-19 Nanocovax- sản phẩm của trí tuệ khoa học đã được thử nghiệm lâm sàng trên người.

Trong bối cảnh dịch COVID-19 vẫn diễn biến phức tạp tại Việt Nam cũng như trên thế giới, để tiếp tục phát huy vai trò của các nhà khoa học trong phòng, chống đại dịch COVID-19, thời gian tới, cần tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chương trình nghiên cứu phục vụ phòng chống dịch, các nhiệm vụ nghiên cứu phục vụ sản xuất và đời sống, đặc biệt là nghiên cứu sản xuất vaccine. Cung cấp thông tin khoa học và công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật kịp thời phục vụ hiệu quả việc phòng, chống dịch COVID-19; chủ động bố trí nguồn lực thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu phòng, chống dịch COVID-19 cũng như đẩy mạnh nghiên cứu, hợp tác quốc tế trong sản xuất vaccine; triển khai các giải pháp cụ thể trong lĩnh vực khoa học và công nghệ để nâng cao hiệu quả phòng, chống dịch COVID-19,... Đẩy mạnh các hoạt động hợp tác quốc tế, thực hiện các nhiệm vụ hợp tác quốc tế ở mức cao nhất. Tăng cường hỗ trợ triển khai các nhiệm vụ hợp tác nghiên cứu khoa học, đẩy mạnh thực hiện các Hiệp định, thỏa thuận quốc tế, Biên bản ghi nhớ đã ký kết với đối tác. Chủ động kết nối vào các Diễn đàn lớn để học tập kinh nghiệm, chia sẻ biện pháp phòng, chống dịch COVID-19 với cộng đồng quốc tế; tuyên truyền, giới thiệu, quảng bá kết quả, sản phẩm phòng, chống dịch COVID-19 của các nhà khoa học Việt Nam với quốc tế.

Đề cao tinh thần tự lực, tự cường của các nhà khoa học, lấy khó khăn, thách thức làm động lực để vươn lên, để trưởng thành, khẳng định và phát triển. Thúc đẩy đổi mới sáng tạo; tạo điều kiện thuận lợi, khuyến khích người dân, doanh nghiệp tham gia nhiều hơn vào hoạt động nghiên cứu và phát triển khoa học công nghệ. Chú trọng xây dựng cơ chế, chính sách tạo động lực phát triển khoa học công nghệ, thu hút các nhà khoa học chất lượng cao, khơi thông nguồn lực đầu tư cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chủ động xây dựng cơ chế, chính sách ưu tiên cho nghiên cứu, ứng dụng công nghệ phòng, chống dịch COVID-19, trong đó lưu ý hỗ trợ hoạt động sản xuất vaccine. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền chính sách liên quan đến các nhà khoa học, truyền cảm hứng, tôn vinh trí thức, nhà khoa học. Chủ động, tích cực hơn trong hội nhập và hợp tác quốc tế về khoa học công nghệ; tranh thủ trao đổi, tiếp nhận những thành tựu khoa học công nghệ của thế giới, nhất là những công nghệ mới, tiên tiến của thế giới, tận dụng tối đa cơ hội mà Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang lại để phòng chống đại dịch COVID-19./.

Đại tá, TS Bùi Quang Huy; Gmai: quanghuysqct@gmail.com

(Khoa Nhà nước và Pháp luật - Trường Đại học Chính trị/Bộ Quốc phòng)

"Bài tuyên truyền thực hiện Nghị quyết 84/NQ-CP ngày 29/5/2020 của Chính phủ"


VH-Minh hoa

  • Xin chờ trong giây lát...