Bài học lịch sử

Vai trò của Tổng thống Dương Văn Minh và sự đóng góp của các tầng lớp người dân yêu nước sống trong lòng xã hội cũ

Cập nhật: 00:00 | 02/05/2021
Đối với đại tướng Dương Văn Minh, dù chỉ giữ cương vị tổng thống "Việt Nam cộng hòa" trong thời gian qua ngắn ngủi, vỏn vẹn có 3 ngày (từ 28/4 đến 30/4/1975) nhưng ông được xem là có công lớn góp phần làm cho Thành phố Sài Gòn không bị tàn phá.    
vai tro cua tong thong duong van minh va su dong gop cua cac tang lop nguoi dan yeu nuoc song trong long xa hoi cu
Năm cánh quân tiến vào Sài Gòn

Ông đã kêu gọi binh sĩ quân lực Việt Nam cộng hòa ngừng bắn và đầu hàng vô điều kiện thể theo yêu cầu của quân giải phóng miền Nam khi quân giải phóng tấn công vào thành phố ngày 30/4/1975 trong Chiến dịch Hồ Chí Minh.

11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, Trung úy đại đội trưởng Bùi Quang Thận đã cắm lá cờ Giải phóng trên tầng thượng Dinh Tổng thống chính quyền Sài Gòn. Cùng thời gian trên, Trung đoàn phó Trung đoàn 66 Phạm Xuân Thệ cùng một số cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng đột kích của Quân đoàn 2 và biệt động thành Sài Gòn tiến vào Dinh Độc Lập bắt tổng thống Dương Văn Minh và toàn bộ nội các Sài Gòn.

Ngay sau đó, Dương Văn Minh được áp giải đến trụ sở đài phát thanh và buộc phải tuyên bố trên đài phát thanh Sài Gòn: - "Tôi, Đại tướng Dương Văn Minh - Tổng thống chính quyền Sài Gòn kêu gọi quân lực cộng hòa hạ vũ khí đầu hàng không điều kiện Quân giải phóng miền Nam Việt Nam. Tôi tuyên bố chính quyền Sài Gòn từ trung ương đến địa phương phải giải tán hoàn toàn, giao chính quyền từ trung ương đến địa phương lại cho Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam".

Tiếp đó, Trung tá Bùi Tùng chính ủy lữ đoàn xe tăng 203, đại diện các đơn vị Quân giải phóng đánh chiếm Dinh Độc Lập, tuyên bố: - "... Chấp nhận sự đầu hàng không điều kiện của Tổng thống chính quyền Sài Gòn... Thành phố Sài Gòn - Gia Định hoàn toàn giải phóng".

Ngày nay, nhìn kỹ lại diễn biến các sự kiện, việc tổng thống Dương Văn Minh cùng nội các của ông quyết định "không kháng cự", sau đó tuyên bố "đầu hàng không điều kiện" là hành động thức thời, tránh cho nhân dân và binh sĩ của cả hai bên không bị đổ máu thêm vô ích, tài sản quốc gia không bị hủy hoại, góp phần kết thúc sớm chiến tranh. Đó là một nghĩa cử đáng quý và ghi nhận.

Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, trong một lần trao đổi với phóng viên Tuần báo Quốc tế (Bộ Ngoại giao) nhân kỷ niệm 30 năm ngày thống nhất đất nước (ngày 30/4/2005) đã nói: - "Về đối nội, theo tôi đã đến lúc ta phải nhìn nhận công lao, sự đóng góp to lớn của các tầng lớp người Việt yêu nước từng sống trong lòng chế độ cũ, hiện đang ở trong nước hay ở bên ngoài.

Bản thân tôi, cùng với anh em được giao tiếp quản Sài Gòn năm 1975, một Sài Gòn nguyên vẹn sau một cuộc chiến tranh như vậy, tôi nghĩ, không thể không nói đến vai trò của nội các Dương Văn Minh và các lực lượng chính trị đối lập với Mỹ - Thiệu, có quan hệ với chính phủ Dương Văn Minh lúc bấy giờ".

Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt giải thích: - "Đại tướng Dương Văn Minh nhậm chức ngày 28/4/1975, ngày mà một nhà quân sự như ông có thể đoán được sự thất thủ của Sài Gòn. Nếu ông Minh để cho các tướng dưới quyền ông "tử thủ", chúng ta vẫn chiến thắng, nhưng Sài Gòn khó mà nguyên vẹn, và còn biết bao sinh mạng và tài sản của người dân mình nữa...

Phải ở chiến trường, và vào đúng giờ phút ấy, mới cảm nhận được tầm quan trọng của quyết định này". Như vậy, từ các nguyên nhân đã phân tích trên, chúng ta thấy thành phố Sài Gòn vẫn bình yên, nguyên vẹn, không bị tàn phá, đổ nát trong khói lửa chiến tranh của những ngày tháng 4/1975. Đây là nét độc đáo đặc sắc của lịch sử cách mạng Việt Nam, của nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Và sự nổi dậy của nhân dân trong chiến dịch lịch sử

Ngày 26/4/1975, cuộc hội quân lớn nhất của quân đội ta (tính đến thời điểm đó) để triển khai thế trận chiến dịch đã hoàn thành và bắt đầu tổng công kích vào Sài Gòn - Gia Định. Với lòng mong ước quê hương được giải phóng đã tích tụ từ lâu, được các đòn tấn công như vũ bão của bộ đội chủ lực hỗ trợ, ngày 28 và 29/4, hàng vạn nhân dân các huyện Củ Chi, Hóc Môn, Gò Vấp, Thủ Đức, Bình Chánh đã nổi dậy giải phóng ấp, xã, huyện lỵ của mình.

Chỉ sau hai ngày, hơn 40 cuộc đấu tranh điển hình của công nhân nhà máy nước Thủ Đức (được hàng nghìn quần chúng các xã xung quanh hỗ trợ) đã kiên quyết bao vây một tiểu đoàn lính thủy đánh bộ có hàng chục xe tăng, thiết giáp yểm trợ, buộc chúng phải tháo lui không phá được nhà máy.

Trong ngày 29 và đêm 29 rạng sáng 30/4, trước khi 5 mũi tiến công của các quân đoàn vào nội thành thì đã có 107 điểm nổi dậy tại chỗ của quần chúng dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ địa phương (31 điểm ở ngoại thành và 76 điểm ở nội thành).

Trong đó có 32 điểm nổi dậy trong ngày 29 và đêm 29 rạng ngày 30/4; 34 điểm nổi dậy trước 9 giờ 30 khi Dương Văn Minh chưa tuyên bố đầu hàng; 41 điểm trong và sau khi Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng nhưng các quân đoàn chủ lực chưa vào đến nơi. Có được sự nổi dậy mạnh mẽ trên là do nhân dân được các cơ sở Đảng lãnh đạo đã phối hợp chặt chẽ với bộ đội đặc công, biệt động và quân địa phương đánh chiếm các mục tiêu đã quy định;

Giành được chính quyền ở cơ sở; phá kìm kẹp, gỡ đồn bốt, chiếm xưởng, chiếm kho, chiếm công sở, giữ gìn bảo vệ máy móc không để quân địch phá trước khi rút chạy, sau đó bàn giao lại cho chính quyền cách mạng (như hãng Vimytex, Vinatexco, kho xăng Esso, Shell, Caltex, nhà máy điện, nhà máy nước, những cơ sở hạ tầng kinh tế...). Hầu như toàn bộ những cơ sở kinh tế lớn ở nội thành đều được nhân dân nổi dậy chiếm giữ và giao lại cho cách mạng.

Sáng 30/4/1975, khi các mũi đột kích thọc sâu của các binh đoàn chủ lực đánh vào các mục tiêu chủ yếu, then chốt trong nội đô, lập tức hơn 400 cuộc nổi dậy của hàng chục nghìn quần chúng nhân dân từ quận 1 đến quận 11, được mạng lưới tổ chức cơ sở Đảng, Đoàn, tổ đội võ trang công tác, dân quân tự vệ, biệt động thành phát động, đã nổi dậy truy quét ác ôn, kêu gọi binh sĩ đầu hàng, bao vây công sở, giải tán phòng vệ dân sự.

Nhân dân thành phố đã góp phần rất lớn làm tan rã hoàn toàn 40 vạn quân từ các hướng thua trận tháo chạy dồn về Sài Gòn và 20 vạn quân ở các nơi thuộc ngoại thành. Nhân dân đã tham gia đắc lực vào việc gìn giữ trật tự trong thành phố với gần 4 triệu người khi chính quyền cách mạng chưa kịp tổ chức, khi mà bất kỳ lúc nào ở đâu bọn người lợi dụng "đục nước, béo cò" đều có thể có cơ hội đập phá nhà công, cướp bóc nhà tư, trả thù, trả oán cá nhân hay tuyệt vọng làm càn. Dưới sức mạnh của nhân dân, thành phố vẫn bình yên, nguyên vẹn sau một chiến dịch lớn, mọi sinh hoạt của người dân vẫn bình thường, cuộc sống dần dần ổn định.

Đặng Việt Thủy

  • Xin chờ trong giây lát...